ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ – ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Το άρθρο 51 του Ν. 3693/2008 «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2006/43/ΕΚ περί υποχρεωτικών ελέγχων των ετήσιων και των ενοποιημένων λογαριασμών, για την τροποποίηση των Οδηγιών 78/660/ΕΟΚ και 83/349/ΕΟΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της Οδηγίας 84/253/ΕΟΚ του Συμβουλίου και άλλες διατάξεις» (Α΄ 174).
2. Το άρθρο 29 του Ν. 1262/1982 «Για την παροχή κινήτρων ενίσχυσης της Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης της Χώρας και τροποποίηση συναφών διατάξεων» (Α΄ 70) και ιδίως την παρ. 1 αυτού.
4. Τον ν. 2956/2001 «Αναδιάρθρωση ΟΑΕΔ και άλλες διατάξεις» (Α΄ 258).
5. Τον ν. 4430/2016 «Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία και ανάπτυξη των φορέων της και άλλες διατάξεις» (Α΄ 205).
6. Τον ν. 4727/2020 «Ψηφιακή Διακυβέρνηση (Ενσωμάτωση στην Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024) – Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972) και άλλες διατάξεις» (Α΄ 184).
7. Τον ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85/ ΕΕ) – δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α΄ 143), σε συνδυασμό με την παρ. 4 του άρθρου 28 του Ν. 4314/2014 (Α΄ 265) και το άρθρο 66 του Ν. 4914/2022 (Α΄ 61).
8. Τον ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 133).
9. Τον ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις» (Α΄ 137).
10. Τον ν. 4772/2021 «Διενέργεια Γενικών Απογραφών έτους 2021 από την Ελληνική Στατιστική αρχή, επείγουσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, επείγουσες δημοσιονομικές και φορολογικές ρυθμίσεις και άλλες διατάξεις» (Α΄ 17), ιδίως τις διατάξεις του άρθρου 42 αυτού, περί της διαδικασίας ένταξης και χρηματοδότησης από το ΠΔΕ έργων χρηματοδοτούμενων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ.
11. Τον ν. 4822/2021 «Κύρωση της Σύμβασης Χρηματοδότησης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δανειακής Σύμβασης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ελληνικής Δημοκρατίας και των Παραρτημάτων τους και άλλες διατάξεις για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας» (Α΄ 135).
12. Τον ν. 4921/2022 «Δουλειές Ξανά: Αναδιοργάνωση Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης και ψηφιοποίηση των υπηρεσιών της, αναβάθμιση δεξιοτήτων εργατικού δυναμικού και διάγνωσης των αναγκών εργασίας και άλλες διατάξεις» (Α΄ 75).
13. Τον ν. 5140/2024 «Νέο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και συμπληρωματικές διατάξεις» (Α΄ 154).
14. Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (L 119).
15. Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Φεβρουαρίου 2021 για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (L 57/17).
16. Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/240 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Φεβρουαρίου 2021 για τη θέσπιση Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης (L 57/1).
17. Την από 13 Ιουλίου 2021 εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για την Ελλάδα (ST 10152/21, ST 10152/21 ADD 1).
17α) Την από 7 Δεκεμβρίου 2023 εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση της αξιολόγησης του αναθεωρημένου Σ.Α.Α. για την Ελλάδα (ST 15831/23, ST 15831/23 ADD 1).
18. Την από 9 Ιουλίου 2024 εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση της στοχευμένης αναθεώρησης (targeted revision) του ΕΣΑΑ για την Ελλάδα (ST 11858/24, ADD 1).
19. Την από 21 Ιανουαρίου 2025 εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση της στοχευμένης αναθεώρησης (targeted revision) του ΕΣΑΑ για την Ελλάδα (ST 17055/24, ADD 1).
20. Την από 22 Ιουλίου 2025 εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση της αναθεώρησης του ΕΣΑΑ για την Ελλάδα (ST 11101/25, ADD 1).
20α) Την από 9 Δεκεμβρίου 2025 Εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την έγκριση αξιολόγησης του αναθεωρημένου Σ.Α.Α. για την Ελλάδα (ST 177055/24/ADD 1).
21. Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, A΄ 98), όπως διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
23. Το π.δ. 134/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης» (Α΄ 168).
24. Το π.δ. 142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α΄ 181).
25. Το π.δ. 77/2023 «Σύσταση υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130).
26. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 131).
27. Το π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου – Σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού – Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) – Μεταβατικές Διατάξεις» (Α΄ 139).
28. Το π.δ. 32/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 91).
29. Το π.δ. 50/2024 «Σύσταση Γενικών Γραμματειών, κατάργηση Γενικής Γραμματείας και Ειδικών Γραμματειών» (Α΄ 138).
30. Την υπό στοιχεία Υ21/22.12.2025 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νικόλαο Παπαθανάση» (Β΄ 7190).
31. Την υπό στοιχεία 217542/ΕΞ 12.12.2025 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού και του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Λειτουργία του Πληροφοριακού Συστήματος Σώρευσης Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος σημασίας (ΠΣΣΚΕΗΣ) – Εθνικό Κεντρικό Μητρώο Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας» (Β΄ 6936).
32. Την υπό στοιχεία 119126ΕΞ2021/28.09.2021 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών «Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου των Δράσεων και των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας»(Β΄ 4498).
33. Την υπ΄ αρ. 58118/15.7.2016 απόφαση της Διοικήτριας του ΟΑΕΔ, με την οποία συστάθηκαν Γραφεία Παρακολούθησης των Ενεργητικών Πολιτικών Απασχόλησης στα ΚΠΑ2.
34. Την υπ΄ αρ. 1539/50/28.5.2024 (Β΄ 3571) απόφαση του Δ.Σ. της Δ.ΥΠ.Α. περί Νέου Κανονισμού εξέτασης ενστάσεων της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης.
35. Την υπό στοιχεία 120141 ΕΞ 2021/30.09.2021 απόφαση του Διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης περί Έγκρισης του Εγχειριδίου Διαδικασιών του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου του Ταμείου Ανάκαμψης (ΑΔΑ: 6ΝΞ3Η-ΨΘ0).
36. Το υπ΄ αρ. 4894/1200/19.1.2022 έγγραφο του Τμήματος Κρατικών Ενισχύσεων της Διεύθυνσης Προϋπολογισμού και Δημοσιονομικών Αναφορών του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
37. Την υπό στοιχεία ΓΝ006/2022 γνωμοδότηση (ΑΠ:11851 ΕΞ2022/31.1.2022) της Κεντρικής Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων του Υπουργείου Οικονομικών.
38. Την υπό στοιχεία 144641 ΕΞ 2021/17.11.2021 (ΑΔΑ: ΨΑ9ΚΗ-5ΜΒ) απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών περί ένταξης του έργου «SUB4. Πρόγραμμα προεργασίας για ανέργους νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών» (Κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5150507), όπως τροποποιήθηκε με τις υπό στοιχεία 121248 ΕΞ 2022/29.8.2022 (ΑΔΑ: 9Μ33Η-ΩΥ8), 185938/ΕΞ 2023 ΥΠΟΙΚ 15.12.2023 (ΑΔΑ: 94ΥΦΗ-ΔΜΗ), 60890 ΕΞ 2024/26.4.2024 (ΑΔΑ: 9ΩΡ9Η- ΕΞΕ) και 223379 ΕΞ 2025/22.12.2025 (ΑΔΑ: Ρ5Ρ6Η-737) όμοιες.
39. Την υπ΄ αρ. 105/5.2.2026 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών περί έγκρισης ένταξης στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ) 2026 στη Συλλογική Απόφαση ΤΑ034 του έργου με ενάριθμο 2021ΤΑ03400007 (MIS:5150507) με τα αντίστοιχα οικονομικά του στοιχεία (ΑΔΑ: ΡΨΤΠΗ-1ΤΕ).
40. Την υπ΄ αρ. 78564/26.8.2022 κοινή υπουργική απόφαση «Πρόγραμμα προεργασίας για 10.000 ανέργους νέους, ηλικίας 18-30 ετών» (Β΄ 4530) όπως τροποποιήθηκε με τις υπ΄ αρ. 111490/24.11.2022 (Β΄ 6018) και 11521/20.12.2023 (Β΄ 7203) όμοιές της.
41. Την υπ΄ αρ. 249/9/3.2.2026 απόφαση του ΔΣ της Δ.ΥΠ.Α.
42. Την υπ΄ αρ. 11547/23.4.2026 εισήγηση της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
43. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκύπτει επιπλέον δαπάνη πέραν αυτής που έχει προβλεφθεί με την υπ΄ αρ. 78564/26.8.2022 κοινή υπουργική απόφαση, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί με τις υπ΄ αρ. 111490/24.11.2022 (Β΄ 6018) και 11521/20.12.2023 (Β΄ 7203) όμοιές της.
44. Το γεγονός ότι με τις διατάξεις της παρούσας τροποποιείται η διοικητική διαδικασία με επίσημο τίτλο «Πρόγραμμα προεργασίας για νέους ανέργους 18 – 30 ετών (ΤΑΑ).» και Μοναδικό Αριθμό Καταχώρησης (Μ.Α.Κ.) στο ΕΜΔΔ «Μίτος» “224472”, αποφασίζουμε:
Την τροποποίηση της υπ΄ αρ. 78564/26-8-2022 (Β΄ 4530) κοινής υπουργικής απόφασης, ως ακολούθως:
Η παρ. 5 του άρθρου 2 τροποποιείται ως εξής:
«5. Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου:
ΕΝΑΡΞΗ ΕΡΓΟΥ
01.04.2022
ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΕΡΓΟΥ
30.04.2026
Για την παρακολούθηση του προγράμματος χρησιμοποιούνται οι κάτωθι δείκτες:
– RRFC 11.2 Αριθμός ατόμων που εργάζονται ή συμμετέχουν σε δραστηριότητες αναζήτησης εργασίας- άνδρες 18-29,
– RRFC 11.3 Αριθμός ατόμων που εργάζονται ή συμμετέχουν σε δραστηριότητες αναζήτησης εργασίας- άνδρες 30-54,
– RRFC 11.6 Αριθμός ατόμων που εργάζονται ή συμμετέχουν σε δραστηριότητες αναζήτησης εργασίας- γυναίκες 18-29,
– RRFC 11.7 Αριθμός ατόμων που εργάζονται ή συμμετέχουν σε δραστηριότητες αναζήτησης εργασίας- γυναίκες 30-54,
– RRFC 14.1 Αριθμός νέων ηλικίας 15-29 ετών που λαμβάνουν στήριξη – άνδρες,
– RRFC 14.2 Αριθμός νέων ηλικίας 15-29 ετών που λαμβάνουν στήριξη – γυναίκες».
Κατά τα λοιπά ισχύουν τα οριζόμενα στην υπ΄ αρ. 78564/26.8.2022 (Β΄ 4530) κοινή υπουργική απόφαση, όπως ισχύει
Αριθμ. Φ51020/12763 Παράταση προθεσμίας υποβολής των οικονομικών καταστάσεων και εκθέσεων του άρθρου 42 του N . 5078/2023 από τα Ταμεία Υποχρεωτικής Επαγγελματικής Ασφάλισης.
γ) του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), όπως διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του Ν. 4622/2019 (Α΄ 133),
δ) του π.δ. 134/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης» (Α΄ 168),
ε) του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών- Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130), ιδίως δε της παρ. 4 του άρθρου 1 ,
στ) του π.δ 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου- Σύσταση και Μετονομασία Γενικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού – Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) – Μεταβατικές διατάξεις» (Α΄ 139),
ζ) του π.δ. 32/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 91),
η) του π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης» (Α΄ 44).
2. Την υπ΄ αρ. 7262/19.03.2025 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Υφυπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, `Αννα Ευθυμίου» (Β΄ 1351).
3. Τη σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής που διατυπώνεται με το υπ΄ αρ. 289/20.04.2026 έγγραφο.
4. Τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς που διατυπώνεται με την υπ΄ αρ. 753/06.04.2026 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της.
5. Την υπ΄ αρ. 11196/21.04.2026 «Εισηγητική Έκθεση οικονομικών επιπτώσεων της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, βάσει της περ. ε΄ της παρ. 5 του άρθρου 24 του Ν. 4270/2014 (Α΄ 143), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 34 του Ν. 4484/2017 (Α΄ 110), από την οποία προκύπτει ότι με την απόφαση αυτή δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
6. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
Την παράταση της προθεσμίας για την υποβολή των οικονομικών καταστάσεων και εκθέσεων του άρθρου 42 του Ν. 5078/2023 (Α΄ 211) από τα Ταμεία Υποχρεωτικής Επαγγελματικής Ασφάλισης μέχρι την 30η Ιουνίου 2026 για το τρέχον έτος.
Αριθμ. Α1104 Διορθώσεις στο σύστημα Υποβολής Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2025.
Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) Των άρθρων 61 έως 80 του Μέρους Γ΄ του N. 5264/2025 «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφορά Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 239), δυνάμει του οποίου μεταφέρθηκαν οι αρμοδιότητες του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), και ιδίως των άρθρων 78 και 79 αυτού,
β) του Κεφαλαίου Α΄ «Σύσταση Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων» του Ν. 4389/2016 «Επείγουσες διατάξεις για την εφαρμογή της συμφωνίας δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και άλλες διατάξεις» (Α΄ 94) και ειδικότερα των άρθρων 7, 14, 17 και 41 αυτού,
γ) της υπό στοιχεία Δ.ΟΡΓ.Α. 1125859 ΕΞ 2020/23.10.2020 απόφασης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων «Οργανισμός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)» (Β΄ 4738).
2. Την υπ΄ αρ. 1/20.01.2016 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου «Επιλογή και διορισμός Γενικού Γραμματέα της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών» (Υ.Ο.Δ.Δ. 18), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παρ. 10 του άρθρου 41 του Ν. 4389/2016 και τις αποφάσεις: υπ΄ αρ. 39/3/30.11.2017 (Υ.Ο.Δ.Δ. 689) του Συμβουλίου Διοίκησης της Α.Α.Δ.Ε., υπό στοιχεία 5294 ΕΞ 2020/17.01.2020 (Υ.Ο.Δ.Δ. 27) του Υπουργού Οικονομικών και υπό στοιχεία 7608 ΕΞ 2025/17.01.2025 (Υ.Ο.Δ.Δ. 11) του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με θέμα «Ανανέωση της θητείας του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων».
3. Το άρθρο 66 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013.
4. Το άρθρο 7 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2022/1173 της Επιτροπής της 31ης Μαΐου 2022 για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην κοινή γεωργική πολιτική.
5. Τον ν. 4914/2022 «Διαχείριση, έλεγχος και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027, σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας “Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων Α.Ε.” και άλλες διατάξεις» (Α΄ 61).
6. Την υπ΄ αρ. 519/135068/05.05.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός οριζοντίων θεμάτων για την εφαρμογή των παρεμβάσεων άμεσων ενισχύσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και το Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας για την ΚΑΠ 2023-2027» (Β΄ 3071).
7. Την υπ΄ αρ. 1545/179036/09.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός θεσμικού πλαισίου εφαρμογής της παρέμβασης Π1-31.9 “Διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας”, του άρθρου 31 “Προγράμματα για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων” του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115, εφεξής οικολογικά σχήματα (ecoschemes), του Στρατηγικού Σχεδίου (ΣΣ) Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ελλάδας 2023-2027» (Β΄ 3776).
8. Την υπ΄ αρ. 432/182881/13.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός θεσμικού πλαισίου εφαρμογής της παρέμβασης Π1-31.7 “Περιβαλλοντική διαχείριση κτηνοτροφικών συστημάτων”, του άρθρου 31 “Προγράμματα για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων” του κανονισμού 2021/2115, εφεξής οικολογικών προγραμμάτων του Στρατηγικού Σχεδίου (ΣΣ) Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ελλάδας 2023-2027» (Β΄ 3860).
9. Την υπ΄ αρ. 262074/25.09.2025 υπουργική απόφαση «Καθορισμός θεσμικού πλαισίου εφαρμογής της παρέμβασης Π1-31.7 “Περιβαλλοντική διαχείριση κτηνοτροφικών συστημάτων”, του άρθρου 31 “Προγράμματα για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων” του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115, εφεξής οικολογικών προγραμμάτων του Στρατηγικού Σχεδίου (ΣΣ) Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ελλάδας 2023-2027 – Αντικατάσταση της υπ΄ αρ. 432/182881/13.6.2023 (Β΄ 3860) υπουργικής απόφασης, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά την τροποποίησή της με την υπ΄ αρ. 364/124345/29.4.2024 (Β΄ 2537) υπουργική απόφαση» (Β΄ 5204).
10. Την υπ΄ αρ. 2207/16.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός θεσμικού πλαισίου εφαρμογής των παρεμβάσεων του άρθρου 31 “Προγράμματα για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων” του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115, οικολογικά προγράμματα (ecoschemes) Π1-31.1, Π1-31.2, Π1-31.5 και Π1-31.6 του Στρατηγικού Σχεδίου (ΣΣ) Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ελλάδας 2023-2027» (Β΄ 3941).
11. Την υπ΄ αρ. 1384/190515/19.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός θεσμικού πλαισίου εφαρμογής των παρεμβάσεων του άρθρου 31 “Προγράμματα για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων” του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 Π1-31.3, Π1-31.4, Π1-31.8 και Π1-31.10 καλούμενων “οικολογικά προγράμματα” (eco-schemes), του Στρατηγικού Σχεδίου (ΣΣ) Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ελλάδας 2023-2027» (Β΄ 3946).
12. Την υπ΄ αρ. 963/275934/08.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης για τον αραβόσιτο, στο πλαίσιο της παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος – φυτική παραγωγή” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027, σε εκτέλεση των άρθρων 32-35 του υπ΄ αρ. 2021/2115 Κανονισμού (Ε.Ε.) και του υπ΄ αρ. 2021/2116 Κανονισμού (Ε.Ε.) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5458).
13. Την υπ΄ αρ. 956/275378/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια των πρωτεϊνούχων κτηνοτροφικών ψυχανθών – Κωδικός Παρέμβασης Π1-32.2 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος – Φυτική παραγωγή Πρωτεϊνούχες Καλλιέργειες” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5533).
14. Την υπ΄ αρ. 955/275372/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια των πρωτεϊνούχων σανοδοτικών ψυχανθών – Κωδικός Παρέμβασης Π1-32.2 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος – Φυτική παραγωγή Πρωτεϊνούχες Καλλιέργειες” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5418).
15. Την υπ΄ αρ. 246/153250/19.05.2023 υπουργική απόφαση «Λεπτομέρειες εφαρμογής της παρέμβασης Π1-32.3 – Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος – Ζωική Παραγωγή και ειδικότερα των Μέτρων για τη χορήγηση συνδεδεμένης ενίσχυσης στον τομέα του βοείου κρέατος, βάσει του εγκεκριμένου Στρατηγικού Σχεδίου της Ελλάδας για την ΚΑΠ 2023-2027» (Β΄ 3477).
16. Την υπ΄ αρ. 557/173123/06.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης για το σκληρό σιτάρι σε εκτέλεση του άρθρου 32 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, στα πλαίσια του Στρατηγικού σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027» (Β΄ 3781).
17. Την υπ΄ αρ. 623/193769/21.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια μαλακού σίτου – Κωδικός Παρέμβασης – Π1-32.1 Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος – Φυτική Παραγωγή Εκτός Πρωτεϊνούχων Καλλιεργειών, σε εκτέλεση του άρθρου 32 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, στα πλαίσια του Στρατηγικού σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027» (Β΄ 3992).
18. Την υπ΄ αρ. 624/193799/21.06.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης για το κριθάρι σε εκτέλεση του άρθρου 32 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ)2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, στα πλαίσια του Στρατηγικού σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027» (Β΄ 3993).
19. Την υπ΄ αρ. 2173/279510/12.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της εγκεκριμένης παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος για την παραγωγή σπόρων σποράς” σε εκτέλεση του άρθρου 32 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5520).
20. Την υπ΄ αρ. 2775/275355/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών για την εφαρμογή της χορήγησης συνδεδεμένης ενίσχυσης στη Βιομηχανική Τομάτα στο πλαίσιο της παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος φυτικής παραγωγής” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023- 2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και τον Κανονισμό (Ε.Ε.) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5453).
21. Την υπ΄ αρ. 2776/275358/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών για την εφαρμογή της χορήγησης συνδεδεμένης ενίσχυσης στο Πορτοκάλι χυμοποίησης στο πλαίσιο της παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος φυτική παραγωγή” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023- 2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και τον Κανονισμό (Ε.Ε.) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5453).
22. Την υπ΄ αρ. 246/153250/19.05.2023 υπουργική απόφαση «Λεπτομέρειες εφαρμογής της παρέμβασης Π1-32.3 – Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος – Ζωική Παραγωγή και ειδικότερα των Μέτρων για τη χορήγηση συνδεδεμένης ενίσχυσης στον τομέα του βοείου κρέατος, βάσει του εγκεκριμένου Στρατηγικού Σχεδίου της Ελλάδας για την ΚΑΠ 2023-2027» (Β΄ 3477).
23. Την υπ΄ αρ. 472/158760/25.05.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός των απαιτήσεων για τη χορήγηση της ειδικής ενίσχυσης για το βαμβάκι, στα πλαίσια του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027» (Β΄ 3523).
24. Την υπ΄ αρ. 953/275364/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια του ρυζιού – Κωδικός Παρέμβασης – Π1-32.1 “Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος – Φυτική Παραγωγή”, του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027,σε εκτέλεση των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5538).
25. Την υπ΄ αρ. 2985/303884/04.10.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης ενίσχυσης στον τομέα της καλλιέργειας κορινθιακής σταφίδας, στο πλαίσιο της παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη συνδεδεμένου εισοδήματος – φυτική παραγωγή” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5906).
26. Την υπ΄ αρ. 957/275382/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια των μήλων – Κωδικός Παρέμβασης – Π1-32.1 “Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος – Φυτική Παραγωγή Εκτός Πρωτεϊνούχων Καλλιεργειών, σε εκτέλεση του άρθρου 32 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου”, στα πλαίσια του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027» (Β΄ 5534).
27. Την υπ΄ αρ. 954/275370/07.09.2023 υπουργική απόφαση «Καθορισμός λεπτομερειών χορήγησης της συνδεδεμένης εισοδηματικής στήριξης στην καλλιέργεια των οσπρίων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση – Κωδικός Παρέμβασης Π1-32.1 “Στήριξη Συνδεδεμένου Εισοδήματος Φυτική Παραγωγή” του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 (ΣΣ ΚΑΠ), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 32-35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου» (Β΄ 5535).
28. Την υπ΄ αρ. 78078/09.12.2024 (ΑΔΑ: ΨΔΑΣ46ΨΧΞΧ-ΡΛΖ) εγκύκλιο για το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης των Ενιαίων Αιτήσεων στο πλαίσιο του ΣΣΚΑΠ 2023-2027.
30. Την υπ΄ αρ. 355829/19.12.2025 εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης «Οδηγίες εφαρμογής για τη διαχείριση της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) έτους 2025».
31. Το γεγονός ότι από την έκδοση της παρούσας απόφασης δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού της Α.Α.Δ.Ε. και του κρατικού προϋπολογισμού, στο πλαίσιο των διατάξεων της παρ. 1 του άρθρου 26 του Ν. 992/1979, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 70 του Ν. 5264/2025. Παράλληλα σημειώνεται ότι από την εφαρμογή της παρούσας απόφασης δύναται να προκληθεί δαπάνη, το ύψος της οποίας δεν δύναται να προσδιοριστεί επί του παρόντος, καθώς εξαρτάται από πραγματικά δεδομένα, σε βάρος του ΚΑΕ 4325 «Δαπάνες προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται αμιγώς από την Ευρωπαϊκή Ένωση» του Προϋπολογισμού του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (ΕΛΕΓΕΠ) έτους 2026, για την πληρωμή των ενισχύσεων των εν λόγω παρεμβάσεων στο πλαίσιο των εγκεκριμένων ορίων του προϋπολογισμού του ΕΛΕΓΕΠ έτους 2026, χωρίς μεταβολή του δημοσιονομικού αποτελέσματος έτους 2026, στο πλαίσιο της περ. α της παρ. 3 του άρθρου 26 του Ν. 992/1979, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 70 του Ν. 5264/2025.
32. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
1. Τη χορήγηση της δυνατότητας:
α) Διόρθωσης στις ακόλουθες κατηγορίες γεωργών που έχουν υποβάλλει οριστική Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης 2025. Συγκεκριμένα οι διορθώσεις αφορούν τους γεωργούς των οποίων τα αγροτεμάχια χαρακτηρίστηκαν μετά από τον έλεγχο των τεχνικών παρακολούθησης γης (monitoring) ως κίτρινα για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις φυτικού κεφαλαίου ή την ειδική ενίσχυση βάμβακος, οι οποίοι έχουν τις εξής δυνατότητες:
– Τροποποίησης της γεωμετρίας του αγροτεμαχίου εντός των ορίων του. Εξαιρούνται τα αγροτεμάχια που είναι ενταγμένα στην παρέμβαση Π3-70 Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις.
– Κατάτμησης του αγροτεμαχίου εντός των ορίων του. Εξαιρούνται τα αγροτεμάχια που είναι ενταγμένα στην παρέμβαση Π3-70 Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις. Σε περίπτωση κατάτμησης αγροτεμάχιου το αίτημα για τη Συνδεδεμένη Ενίσχυση πρέπει υποχρεωτικά να παραμείνει ίδιο με τον αρχικό κωδικό (α/α) του δηλωθέντος αγροτεμαχίου. Στα νέα τεμάχια δεν επιτρέπεται η προσθήκη αιτήματος συνδεδεμένης ενίσχυσης, ενώ επιτρέπεται η δήλωση διαφορετικής καλλιέργειας.
– Απόσυρσης/διαγραφής αιτήματος συνδεδεμένης ενίσχυσης και ειδικής ενίσχυσης βάμβακος στην περίπτωση σύμφωνης γνώμης του καλλιεργητή με τα ευρήματα του monitoring.
Αναλυτικά, οι ανωτέρω ενέργειες αφορούν στις κάτωθι παρεμβάσεις:
– Ειδική Ενίσχυση για την καλλιέργεια βαμβακιού
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια σκληρού σίτου
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια μαλακού σίτου
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια κριθαριού
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια ρυζιού
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια βιομηχανικής τομάτας
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια βρώσιμων όσπριων
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την παράδοση πορτοκαλιών προς χυμοποίηση
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια πρωτεϊνούχων κτηνοτροφικών ψυχανθών
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια σπόρων προς σπορά
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια αραβόσιτου
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια κορινθιακής σταφίδας
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια μήλων
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια πρωτεϊνούχων σανοδοτικών ψυχανθών
– Συνδεδεμένη Ενίσχυση για την καλλιέργεια κτηνοτροφικής σόγιας,
β) επισύναψης δικαιολογητικών και καταχώρισης των στοιχείων των παραστατικών στα σχετικά πεδία της αίτησης για τις εξής παρεμβάσεις:
– Συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη στην καλλιέργεια των πρωτεϊνούχων κτηνοτροφικών ψυχανθών, εκτός κτηνοτροφικής σόγιας,
– Συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη για την καλλιέργεια πρωτεϊνούχων σανοδοτικών ψυχανθών
– Συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη στην καλλιέργεια αραβοσίτου
– Συνδεδεμένη ενίσχυση στον τομέα του Βόειου Κρέατος -Μέτρο Β (Σφαγή 11-12 μηνών)
– Συνδεδεμένη ενίσχυση στον τομέα του Βόειου Κρέατος -Μέτρο Γ (Σφαγή 14-24 μηνών),
γ) επισύναψης δικαιολογητικών για τα οικολογικά προγράμματα, προσθήκης ομάδας οικολογικών προγραμμάτων στα γενικά στοιχεία της αίτησης για την υποστήριξη ήδη δηλωθέντων οικολογικών προγραμμάτων, καταχώρισης στοιχείων φορολογικών παραστατικών, καταχώρισης Ψηφιακής Εφαρμογής Διαχείρισης Εισροών και Παρακολούθησης Περιβαλλοντικών Παραμέτρων για τη δράση Π1-31.6-Α, συμπλήρωσης των στοιχείων του Οργανισμού Ελέγχου και Πιστοποίησης (ΟΕΠ) Βιολογικών Προϊόντων και των ημερομηνιών κατά τις οποίες έχουν συναφθεί σχετικές συμβάσεις με τους ΟΕΠ. Σημειώνεται ότι καταχώριση στοιχείων φορολογικών παραστατικών απαιτείται για τις εξής δράσεις Οικολογικών Προγραμμάτων: Π1-31.1-Α, Π1-31.1-Β, Π1-31.3-Α, Π1-31.3-Β, Π1-31.4, Π1.31.6-Β, Γ, Δ, Ι, ΙΒ, ΙΓ και Π1-31.7-Δ,
-) χρήσης της εφαρμογής για κινητές συσκευές Agrisnap-GR, για λήψη και αποστολή φωτογραφιών με γεωσήμανση, στο πλαίσιο της αξιολόγησης:
-) Των αγροτεμαχίων που χαρακτηρίστηκαν με ευρήματα του monitoring ως «κίτρινα» και για τα οποία δεν είχαν αποσταλεί φωτογραφίες έως και την Τρίτη 24/03/2026 και ώρα 23:59, και
– i) των αγροτεμαχίων με μόνιμη καλλιέργεια που έχουν αίτημα συνδεδεμένης ενίσχυσης και χαρακτηρίστηκαν με ευρήματα του monitoring ως «κίτρινα».
2. Το σύστημα υποβολής της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης έτους 2025 για τις ενέργειες της παρ. 1 θα παραμείνει ανοιχτό από τη δημοσίευση της παρούσας στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως έως και 20.5.2026 και ώρα 23:59.
Με την ολοκλήρωση των ενεργειών της παρ. 1 θα ακολουθήσουν οι απαιτούμενοι έλεγχοι προκειμένου σε επόμενη πληρωμή να καταβληθούν οι ενισχύσεις για τις παρεμβάσεις συνδεδεμένης ενίσχυσης φυτικού και ζωικού κεφαλαίου.
Αριθμ. 74552 ΕΞ 2026 Αντικατάσταση της υπό στοιχεία 25457 ΕΞ 2024 κοινής υπουργικής απόφασης «Ρύθμιση τεχνικών και λεπτομερειακών θεμάτων για τη λειτουργία του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για τη λειτουργία του Μητρώου του άρθρου 50 του Ν. 5072/2023 (Α΄ 198)» (Β΄ 1128).
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ – ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τα άρθρα 50 και 62 του Ν. 5072/2023 «Δάνεια: Διαφάνεια, ανταγωνισμός, προστασία των ευάλωτων – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167, επανεισαγωγή του προγράμματος “ΗΡΑΚΛΗΣ” και άλλες επείγουσες διατάξεις» (Α΄ 198).
2. Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), σε συνδυασμό με την περ. 22 του άρθρου 119 του Ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
3. Το π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομα- σία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130).
4. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 131).
5. Το π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου – Σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού – Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) – Μεταβατικές διατάξεις» (Α΄ 139).
6. Το π.δ. 81/2019 «Σύσταση, συγχώνευση, μετονομασία και κατάργηση Υπουργείων και καθορισμός αρμοδιοτήτων τους – Μεταφορά Υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων» (Α΄ 199).
7. Το π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου Κυβέρνησης» (Α΄ 44).
8. Το π.δ. 142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α΄ 181).
9. Το π.δ. 40/2020 «Οργανισμός του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης» (Α΄ 85).
10. Τον ν. 4727/2020 «Ψηφιακή Διακυβέρνηση [Ενσωμάτωση στην Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024] – Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες [Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972] και άλλες διατάξεις» (Α΄ 184).
11. Τον ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των Φυσικών Προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680» (Α΄ 137).
12. Τον ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85/ ΕΕ) – δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α΄ 143).
13. Την υπό στοιχεία 118944/ΕΞ/2019 απόφαση του Υπουργού Επικρατείας «Λειτουργία Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης» (Β΄ 3990).
14. Την υπό στοιχεία 38428/ΕΞ/2021/11-11-2021 απόφαση του Υπουργού Επικρατείας «Κανόνες για την παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών» (Β΄ 5231).
15. Την ανάγκη καθορισμού των δεδομένων που υποβάλλονται στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους και των φορέων υποβολής των δεδομένων, των διαδικασιών υποβολής και επικαιροποίησης των δεδομένων και των συνεπειών σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των φορέων υποβολής των δεδομένων, των διαδικασιών ανωνυμοποίησης και επεξεργασίας των δεδομένων καθώς και των λειτουργικών και τεχνικών προδιαγραφών λειτουργίας του Μητρώου και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας για την λειτουργία του Μητρώου.
16. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
17. Το γεγονός ότι με τις διατάξεις της παρούσας θεσπίζεται νέα διοικητική διαδικασία «Λειτουργία του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους» για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρησης στο ΕΜΔΔ – ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
Την αντικατάσταση της υπό στοιχεία 25457ΕΞ2024 κοινής υπουργικής απόφασης «Ρύθμιση τεχνικών και λεπτομερειακών θεμάτων για την λειτουργία του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την λειτουργία του Μητρώου του άρθρου 50 του Ν. 5072/2023 » (Β΄1128), ως εξής:
`Αρθρο 1
Ορισμοί
Για τις ανάγκες της παρούσας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) Ως «δημόσιος τομέας» νοείται το σύνολο των φορέων της περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 14 του Ν. 4270/2014 οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού, καθώς και οι επιχειρήσεις των τελευταίων. Για τους σκοπούς του παρόντος, στον δημόσιο τομέα περιλαμβάνονται και οι επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες κοινής ωφέλειας, εφόσον στη μετοχική τους σύνθεση συμμετέχει, άμεσα ή έμμεσα, το Ελληνικό Δημόσιο.
β) Ως «πρόσωπο» νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, καθώς και κάθε είδους νομική οντότητα.
γ) Ως «νομικά πρόσωπα» νοούνται τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες ιδιωτικού δικαίου, κατά την έννοια των περ. γ΄ και δ΄ του άρθρου 3 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013, Α΄170). Στα νομικά πρόσωπα περιλαμβάνονται και οι οντότητες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ως τμήματα αλλοδαπού νομικού προσώπου, δηλαδή ως υποκαταστήματα.
δ) Ως «οφειλέτης» νοείται το νομικό και το φυσικό πρόσωπο, που έχει χρηματικές οφειλές έναντι των πιστωτών, σύμφωνα με την περ. στ΄, και αφορά τόσο στον άμεσα αντισυμβαλλόμενο ως πρωτοφειλέτη όσο και στους ενεχόμενους εις ολόκληρον ως συνοφειλέτες ή εγγυητές.
ε) Ως «οφειλή» ή «οφειλές» νοούνται η πάσης φύσεως οφειλή ή οι πάσης φύσεως οφειλές του οφειλέτη προς τους πιστωτές της περ. στ΄.
στ) Ως «πιστωτές» νοούνται ο δημόσιος τομέας, ως ορίζεται παραπάνω υπό α) και τα νομικά πρόσωπα, ως ορίζονται παραπάνω υπό γ), προς τα οποία υφίσταται οφειλή κάθε προσώπου υπό την έννοια της περ. β) του παρόντος, από οποιαδήποτε αιτία. Ειδικότερα για τα νομικά πρόσωπα που ανήκουν στον χρηματοπιστωτικό τομέα ο ορισμός του πιστωτή συμπίπτει με αυτόν του άρθρου 113 του Ν. 4972/2022 , ως ισχύει.
ζ) Ως «στοιχεία οφειλών» νοούνται οι ανωνυμοποιημένες πληροφορίες για τις οφειλές Φυσικών και Νομικών προσώπων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι μη ληξιπρόθεσμες. Στα δεδομένα οφειλών περιλαμβάνονται ιδίως:
ζα) η φύση της οφειλής,
ζβ) οι βασικοί όροι της οφειλής, όπως το αρχικό και το τρέχον ύψος της, κατά κεφάλαιο, προσαυξήσεις και πρόστιμα, η διάρκεια αποπληρωμής, το επιτόκιο και οι τυχόν μεταβολές τους,
ζγ) οι εμπράγματες και ενοχικές εξασφαλίσεις της οφειλής και η αποτίμησή τους,
ζδ) οι καταβολές που πραγματοποιήθηκαν, ο χρόνος των καταβολών και το τρέχον υπόλοιπο της οφειλής,
ζε) ρυθμίσεις της οφειλής,
ζστ) πληροφορίες για την πορεία δικαστικών διενέξεων μεταξύ οφειλέτη και πιστωτών, μέτρα διοικητικής ή αναγκαστικής εκτέλεσης που λήφθηκαν, καθώς και η πορεία της δικαστικής προσβολής τους.
η) Ως «γενικές πληροφορίες» για τους οφειλέτες νοούνται:
ηα) για τα φυσικά πρόσωπα: στοιχεία που προσδιορίζουν την ηλικία, τον τόπο κύριας κατοικίας και εργασίας και την επαγγελματική ιδιότητα,
ηβ) για τα νομικά πρόσωπα: στοιχεία που προσδιορίζουν τον κλάδο δραστηριοποίησης, τον τόπο της έδρας του νομικού προσώπου και το μέγεθος του.
θ) Ως «στοιχεία Μητρώου» νοούνται τα «στοιχεία οφειλών» και οι «γενικές πληροφορίες».
θα) Ως «Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους» ή «Μητρώο» νοείται το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα που τηρείται από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και το οποίο δέχεται και επεξεργάζεται σε ανωνυμοποιημένη μορφή τα στοιχεία Μητρώου που προέρχονται από τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, σχετικά με το υφιστάμενο χρέος Φυσικών ή Νομικών προσώπων.
θβ) Ως «Έκθεση Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους» νοείται η έκθεση της παρ. 5 του άρθρου 50 του Ν. 5072/2023 , που καταρτίζεται από τον Γενικό Γραμματέα Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους ετησίως, βάσει των στοιχείων Μητρώου σχετικά με το υφιστάμενο χρέος Φυσικών και Νομικών προσώπων.
ι) Ως «υποκείμενο στοιχείων Μητρώου» νοείται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, στο οποίο αναφέρονται τα στοιχεία οφειλών και οι γενικές πληροφορίες.
κ) Ως «ανωνυμοποιημένη μορφή» νοείται η μορφή που λαμβάνουν τα στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα, κατά τρόπο, ώστε τα στοιχεία να μην μπορούν πλέον να αποδοθούν σε συγκεκριμένο υποκείμενο.
`Αρθρο 2
Σκοπός
Σκοπός της παρούσας είναι ο καθορισμός των δεδομένων που υποβάλλονται στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους του άρθρου 50 του Ν. 5072/2023 (Α΄ 198), των φορέων που υποχρεούνται να υποβάλλουν τα δεδομένα αυτά, καθώς και του περιεχομένου, του τρόπου και των διαδικασιών υποβολής, διαβίβασης και επικαιροποίησης των δεδομένων στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, καθώς και η περιγραφή των τεχνικών λεπτομερειών και λειτουργικών προδιαγραφών και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας για την λειτουργία του Μητρώου.
ΜΕΡΟΣ Α΄
Καθορισμός των δεδομένων, των Φορέων υποβολής των δεδομένων, του περιεχομένου, του τρόπου και των διαδικασιών υποβολής των δεδομένων στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
`Αρθρο 3
Δεδομένα τα οποία τηρούνται στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
1. Στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους τηρούνται δεδομένα οφειλών Φυσικών και Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου με ελληνικό ΑΦΜ (εξαιρουμένων των Νομικών Προσώπων του Ελληνικού Δημοσίου). Τα δεδομένα αφορούν σε οφειλές προς τους πιστωτές του άρθρου 1 στοιχείο στ).
2. Τα τηρούμενα δεδομένα του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους είναι:
I. Οφειλές
Ονομασία Δεδομένου
Περιεχόμενο
1
Ταυτότητα (ID) εγγραφής Οφειλής
Ο α/α της εγγραφής (αποδίδεται αυτόματα από το σύστημα)
2
Ταυτότητα Πιστωτή
O κωδικός αριθμός του Πιστωτή (από το τηρούμενο αρχείο Πιστωτών)
3
Ταυτότητα Οφειλέτη
O κωδικός αριθμός του Οφειλέτη (από το τηρούμενο αρχείο Οφειλέτη)
4
Ταυτότητα Οφειλής
O κωδικός αριθμός της Ταυτότητα Οφειλής όπως καταγράφηκε στο Μητρώο
5
Σχέση με την οφειλή
Κατηγοριοποίηση του οφειλέτη της συγκεκριμένης οφειλής αναφορικά με τη σχέση του με την οφειλή (οφειλέτης / εγγυητής / συνοφειλέτης)
6
Είδος Οφειλής
Κωδικός κατηγοριοποίησης του Είδους Οφειλής, όπως δίνεται από τον Πιστωτή
7
Κατηγορία Οφειλής
Κωδικός κατηγοριοποίησης του σκοπού για τον οποίο χορηγήθηκε η πίστωση
8
Κατάσταση Οφειλής
Κωδικός για την κατάσταση της οφειλής (Εξυπηρετούμενη/Αθέτηση λόγω καθυστέρησης κ.ά.)
9
Αρχική Οφειλή Ποσό
Το αρχικό ποσό της οφειλής
10
Ημερομηνία Βεβαίωσης
Η ημερομηνία στην οποία βεβαιώθηκε το αρχικό ποσό της οφειλής
11
Νόμισμα
Το νόμισμα της (τρέχουσας) οφειλής
12
Συνοφειλέτες
Ένδειξη για το αν υπάρχουν συνοφειλέτες στην συγκεκριμένη οφειλή
13
Ποσό από κοινού ευθύνης
Το ποσό που οφείλεται από κοινού από όλους τους συνοφειλέτες
14
Σύνολο προσαυξήσεων
Το συνολικό ποσό της προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία Αναφοράς
15
Τόκοι δεδουλευμένοι
Το συνολικό ποσό τόκων που επιβαρύνουν την αρχική οφειλή
16
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
Το συνολικό ποσό της τρέχουσας οφειλής
17
Ληξιπρόθεσμο Ποσό
Το ληξιπρόθεσμο ποσό της (τρέχουσας) οφειλής
18
Ονομαστικό Υπόλοιπο
Ανεξόφλητο υπόλοιπο αρχικού κεφαλαίου στην ημερομηνία αναφοράς
19
Εξασφάλιση οφειλής
Κωδικός για τις παρεχόμενες εγγυήσεις κ.λπ. για την οφειλή
20
Ύψος / Αποτίμηση Εξασφάλισης
Η αξία αποτίμησης των παρεχόμενων εγγυήσεων κ.λπ.
21
Ρυθμός Προσαύξησης
Κωδικός για τα στοιχεία Ρυθμού Προσαύξησης (επιτόκια, αναπροσαρμογές κ.λπ.)
22
Πλαφόν Προσαυξήσεων
Το (ενδεχόμενο) όριο προσαυξήσεων επί της αρχικής οφειλής
23
Ρύθμιση Ισχύουσα
Ένδειξη για το εάν υπάρχει ενεργή ρύθμιση στην συγκεκριμένη οφειλή
24
Στοιχεία Ρύθμισης
Κωδικός για στοιχεία της ισχύουσας ρύθμισηςγια την οφειλή
25
`Αθροισμα Καταβολών Εξαμήνου
Το συνολικό ποσό των καταβολών που έγιναν για την οφειλή στο εξάμηνο αναφοράς
26
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
Η ημερομηνία στην οποία έγινε η τελευταία καταβολή
27
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
Κωδικός για τα στοιχεία Δικαστικών – Διοικητικών Μέτρων που έχουν ληφθεί για την οφειλή
28
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
Ειδική ένδειξη αν η οφειλή έχει χαρακτηριστεί ως Ανεπίδεκτη Είσπραξης από τον πιστωτή
29
Πιθανότητα μη Εξόφλησης
Πιθανότητα αθέτησης της οφειλής όπως δίνεται από τον Πιστωτή
30
Ημερομηνία Αναφοράς
Η ημερομηνία στην οποία αναφέρεται η έκδοση των στοιχείων όπως στάλθηκε από τον Πιστωτή
II. Οφειλέτες
1
Ονομασία Δεδομένου
Περιεχόμενο
2
Ταυτότητα (ID) Οφειλέτη
Ο α/α της εγγραφής (αποδίδεται αυτόματα από το σύστημα)
3
Οντότητα οφειλέτη
Ένδειξη αν ο οφειλέτης είναι Φυσικό Πρόσωπο, ΦΠ- επιτηδευματίας, ΦΠ-επιτηδευματίας στο παρελθόν, Νομικό πρόσωπο
4
Νομική μορφή
Κωδικός για την νομική μορφή της επιχείρησης – οφειλέτη (Α.Ε. / Ε.Π.Ε. / Ι.Κ.Ε. κλπ.)
5
Κατηγορία Οφειλέτη
Κωδικός κατηγοριοποίησης του Οφειλέτη (με βάση τον τομέα επιχείρησης κ.ά.)
6
Τόπος Κατοικίας
Κωδικός για την Περιφερειακή Ενότητα στην οποία ανήκει η κατοικία του οφειλέτη
7
Τόπος Εργασίας
Κωδικός για την Περιφερειακή Ενότητα στην οποία ανήκει ο χώρος εργασίας του οφειλέτη
8
Χώρα
Κωδικός για το κράτος όπου διαμένει ο οφειλέτης
9
`Ανεργος
Ναι / Όχι
10
Κύριος Κ.Α.Δ.
Ο κωδικός για τον κύριο Κ.Α.Δ. που δραστηριοποιείται ο οφειλέτης (4 πρώτα ψηφία)
11
Κ.Α.Δ. με μεγαλύτερα έσοδα έτους
Ο κωδικός για τον Κ.Α.Δ με τα μεγαλύτερα ετήσια έσοδα για τον οφειλέτη (4 πρώτα ψηφία)
12
Μέγεθος Επιχείρησης
Κωδικός για το μέγεθος της επιχείρησης οφειλέτη (Πολύ Μικρή, Μικρή, Μεσαία κλπ.)
13
Σύνολο εργαζομένων Επιχείρησης
Ο αριθμός εργαζομένων της επιχείρησης – οφειλέτη σε ετήσιες μονάδες εργασίας (ΕΜΕ)
14
Πτώχευση (Default Status)
Κωδικός για την κατάσταση πτώχευσης του οφειλέτη
15
Ημερομηνία Πτώχευσης
Η ημερομηνία στην οποία επήλθε η παρούσα κατάσταση πτώχευσης για τον οφειλέτη
`Αρθρο 4
Παροχή και διαβίβαση στοιχείων Μητρώου και Διαδικασία διασύνδεσης πιστωτών και διαλειτουργικότητα του Μητρώου
1. Η παροχή στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους των στοιχείων Μητρώου πραγματοποιείται από τους πιστωτές, εφόσον η οφειλή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας, αποκλειστικά σε ανωνυμοποιημένη μορφή, κατά τρόπο ώστε να μην είναι δυνατός ο άμεσος ή έμμεσος προσδιορισμός της ταυτότητας των υποκειμένων των στοιχείων.
2. Οι πιστωτές υποχρεούνται, εντός έξι (6) μηνών από την πρόσκληση του Γενικού Γραμματέα Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, να συνδεθούν ηλεκτρονικά με το Μητρώο, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η διαβίβαση προς τη Γενική Γραμματεία των στοιχείων Μητρώου που τηρούν στα αρχεία τους. Μετά από αίτημα της Γενικής Γραμματείας, οι πιστωτές υποχρεούνται επίσης να παρέχουν πρόσθετα στοιχεία σε ανωνυμοποιημένη μορφή, που δεν επιτρέπει την ταυτοποίηση των υποκειμένων τους, με σκοπό την επεξεργασία τους για την εκπόνηση στατιστικών μελετών και οικονομικών αναλύσεων σχετικά με την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους.
3. Κατά την αρχική λειτουργία του Μητρώου, αυτό δύναται ήδη με την δημοσίευση της παρούσας απόφασης, να διαλειτουργεί και να αντλεί στοιχεία σε ανωνυμοποιημένη μορφή από:
(α) το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και
(β) το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων του άρθρου 111 του Ν. 4972/2022 που ανήκει και τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδος.
4. Το πληροφοριακό σύστημα του Μητρώου διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα των πιστωτών και αντλεί στοιχεία γενικών πληροφοριών και οφειλών με περιοδική διαβίβαση στοιχείων, μέσω ασφαλών διαύλων επικοινωνίας ή διεπαφών προγραμματισμού εφαρμογών (API), σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο διαλειτουργικότητας του Δημοσίου. Οι πιστωτές υποχρεούνται να διαβιβάζουν έγκαιρα και με ακρίβεια τα στοιχεία οφειλών, συμπεριλαμβανομένων των γενικών πληροφοριών, που τηρούνται στα αρχεία τους για τους οφειλέτες τους. Τα στοιχεία αποστέλλονται από τους πιστωτές σε εξαμηνιαία βάση.
5. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης πιστωτή με τις υποχρεώσεις των προηγούμενων παραγράφων για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις εξήντα (60) ημέρες, ο Γενικός Γραμματέας δύναται, κατόπιν προηγούμενης ακρόασης του πιστωτή, να απευθύνει εντολή ή σύσταση συμμόρφωσης για τη διόρθωση ή παύση της παράβασης και παράλειψή της στο μέλλον.
6. Η διαβίβαση των στοιχείων και η ηλεκτρονική σύνδεση με το Μητρώο πραγματοποιούνται υπό τους όρους εφαρμογής κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφάλειας, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ψηφιακής διακυβέρνησης, ώστε να διασφαλίζονται η ανωνυμοποίηση των δεδομένων, η εμπιστευτικότητα, η ακεραιότητα, η διαθεσιμότητα και η αξιοπιστία της επεξεργασίας.
`Αρθρο 5
Περιεχόμενο, τρόπος και διαδικασία υποβολής των δεδομένων στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
1. Κάθε Δημόσιος και Ιδιωτικός Φορέας του άρθρου 1 θα υποβάλει δεδομένα οφειλών, πιστωτών και οφειλετών μέχρι την 1η Νοεμβρίου (αφορά στο Α΄ Εξάμηνο του έτους) και Μαΐου (αφορά στο Β΄ Εξάμηνο του προηγούμενου έτους) κάθε έτους, που θα περιλαμβάνουν όλα τα αναγκαία στοιχεία για τους σκοπούς του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Ειδικότερα η πρώτη αποστολή των δεδομένων οφειλών από τους πιστωτές για τα στοιχεία που αφορούν το Β΄ Εξάμηνο του 2025 παρατείνεται μέχρι την 20ή Μαΐου 2026.
2. Αναλυτικά ανά Φορέα θα αποστέλλονται τα παρακάτω:
Ι. Δεδομένα από Α.Α.Δ.Ε.
Α/Α
Περιγραφή Πεδίου Μητρώο
Αντιστοίχιση από στοιχεία ΑΑΔΕ
Περιγραφή Πεδίου ΑΑΔΕ
Οφειλές (πίνακας Debts)
1
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
ENC_XREOS
Ταυτότητα Πιστωτή
2
Ταυτότητα Οφειλέτη
ENC_AFM
Ταυτότητα Οφειλέτη
3
Ταυτότητα Πιστωτή
CREDIT_ID
Ταυτότητα Οφειλής
4
Αρχική Οφειλή Ποσό
ORIG_AMNT
Αρχική Οφειλή Ποσό
5
Ημερομηνία Βεβαίωσης
DEBT_DATE
Ημ. Βεβαίωσης
6
Είδος Οφειλής
TAX_TYPE
Είδος Οφειλής
7
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
REST_AMNT
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
8
Ληξιπρόθεσμο Ποσό
OVERDUE_AMNT
Ληξιπρόθεσμο Ποσό
9
Σύνολο προσαυξήσεων
INCREMENT_AMNT
Σύνολο προσαυξήσεων
10
Στοιχεία Ρύθμισης
ARRANGEMENT_FLAG
Ρύθμιση Ισχύουσα
ARRANGEMENT_TYPE
Στοιχεία Ρύθμισης
11
Καταβολές Εξαμήνου
PAYMENTS_SEMESTER
Καταβολές Κεφαλαίου Εξαμήνου
12
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
LAST_PAYM_DATE
Ημ. Τελευταίας Καταβολής
13
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
METRA
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
14
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
ANEPIDEKTO
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
15
RUN_DATE
Ημ. Εκτέλεσης
16
Ημερομηνία Αναφοράς
REF_DATE
Ημ. Αναφοράς
Οφειλέτες (πίνακας Mitrwo)
1
Ταυτότητα Οφειλέτη
ENC_AFM
Ταυτότητα Οφειλέτη
2
Οντότητα οφειλέτη
FP_NP_PERIGR
Οντότητα οφειλέτη
3
END_EPIT
΄Ένδειξη Επιτηδευματία
4
END_EPIT_PERIGR
Περιγραφή Ενδ. Επιτηδ.
5
Νομική μορφή
MORFI_NP
Νομική Μορφή
6
Τόπος Κατοικίας
PERIF_ENOT_CODE_IND
Κωδικός Τόπου Κατοικίας
7
Τόπος Εργασίας
PERIF_ENOT_CODE_FRM
Κωδικός Τόπου Εργασίας
8
Χώρα
KWD_XWRAS_KAT
Χώρα Κατοικίας Οφειλέτη
9
Κύριος Κ.Α.Δ.
KAD
Κύριος Κ.Α.Δ.
10
Κ.Α.Δ. με μεγαλύτερα έσοδα έτους
KAD_MAX_INCOME
Κ.Α.Δ. Μεγίστων Εσόδων
11
Μέγεθος Επιχείρησης
MEGETHOS
Μέγεθος Επιχείρησης
12
Πτώχευση
PTOXEYSI
Ένδειξη Πτώχευσης
Πιστωτές
1
Ταυτότητα Πιστωτή
CREDIT_ID
Ταυτότητα Πιστωτή
Βοηθητικά αρχεία
Η Α.Α.Δ.Ε. θα αποστέλλει ενημερωμένα και τις σχετικές λίστες Ρυθμίσεων, Μέτρα, Μέγεθος Επιχείρησης
ΙΙ. Δεδομένα από Κ.Ε.Α.Ο.
Α/Α
Περιγραφή Πεδίου Μητρώο
Αντιστοίχιση από data ΚΕΑΟ
Περιγραφή Πεδίου ΚΕΑΟ
Οφειλές
1
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
taytotites_ofeilon_pistoton
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
2
Ταυτότητα Οφειλέτη
ofeiletes
Ταυτότητα Οφειλέτη
3
Ταυτότητα Πιστωτή
pistotes
Ταυτότητα Πιστωτή
4
Αρχική Οφειλή Ποσό
arxiki_ofeili
Αρχική Οφειλή Ποσό
5
Ημερομηνία Βεβαίωσης
date_ofeilis
Ημερομηνία Βεβαίωσης
6
Είδος Οφειλής
eidos_ofeilis_ref
Είδος Οφειλής
7
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
trex_ofeili
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
8
Σύνολο προσαυξήσεων
synol_prosafx
Σύνολο προσαυξήσεων
9
Ρυθμός Προσαύξησης
rithmos_pros
Ρυθμός Προσαύξησης
10
Στοιχεία Ρύθμισης
rithmiseis_ofeilon_ref
Στοιχεία Ρύθμισης
11
Καταβολές Εξαμήνου
synol_katav_exam
Καταβολές Εξαμήνου
12
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
tel_katab_date
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
13
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
dd_metra
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
14
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
anepid_eispr
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
15
Ημερομηνία Αναφοράς
ref_date
Ημερομηνία Αναφοράς
Οφειλέτες
1
Ταυτότητα Οφειλέτη
ofeiletes_id
Ταυτότητα Οφειλέτη
2
Οντότητα οφειλέτη
eidos_prosopoy_ref
Οντότητα οφειλέτη
3
Ιδιότητα
idiotita_ref
Ιδιότητα
Βοηθητικά αρχεία
Το Κ.Ε.Α.Ο. θα αποστέλλει ενημερωμένα και όσες βοηθητικές λίστες συνδέονται με τα ανωτέρω δεδομένα που αποστέλλονται (όπως ενδεικτικά είδη οφειλής, στοιχεία ρυθμίσεων, δικαστικά – διοικητικά μέτρα, πιστωτές).
ΙΙΙ. Δεδομένα από το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων (Κ.Μ.Π.)
Α/Α
Περιγραφή Πεδίου Μητρώο
Αντιστοίχιση από data ΚΜΠ
Περιγραφή Πεδίου ΚΜΠ
Οφειλές
1
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
INSTRUMENT.CNID
Αναγνωριστικός αριθμός σύμβασης [(ψευδο)ανωνυμοποιημένη μορφή]
2
INSTRUMENT.INSID
Αναγνωριστικός αριθμός οφειλής [(ψευδο)ανωνυμοποιημένη μορφή]
Τύπος Απομείωσης Αξίας
Κατάσταση Εξυπηρέτησης (ή Μη Εξυπηρέτησης)
Διοικητική Διαίρεση (Περιφερειακή Ενότητα)
Χώρα
Νομική Μορφή
Θεσμικός Τομέας
Οικονομική Δραστηριότητα
Κατάσταση Νομικών Διαδικασιών
|Μέγεθος Επιχείρησης
Κατάσταση Αθέτησης Αντισυμβαλλομένου
Ρόλος Αντισυμβαλλομένου
Τύπος Οφειλής
|Τύπος Απόσβεσης/Εξόφλησης
|Νόμισμα
|Συχνότητα Αναπροσαρμογής Επιτοκίου
Τύπος Επιτοκίου
Συχνότητα Πληρωμών
Σκοπός
Επιτόκιο Αναφοράς
Κατάσταση Αθέτησης Χρηματοοικονομικού Μέσου
Ένδειξη Κατάστασης Χρηματοοικονομικού Μέσου
Τύπος Προστασίας/Εξασφάλισης
Τύπος Αξίας Προστασίας/Εξασφάλισης
Αποτίμηση Εξασφάλισης
IV. Δεδομένα από Ο.Τ.Α.- Επιχειρήσεις Κοινής Ωφέλειας – Ν.Π. Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου
Α/Α
Περιγραφή Πεδίου Μητρώο
Αντιστοίχιση από data Ο.Τ.Α. – Ν.Π. Δημοσίου
Περιγραφή Πεδίου Ο.Τ.Α. – Ν.Π. Δημοσίου
Οφειλές – Οφειλέτες
1
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
taytotites_ofeilon_pistoton
Ταυτότητα Οφειλής από Πιστωτή
2
Ταυτότητα Οφειλέτη
ofeiletes
Ταυτότητα Οφειλέτη
3
Ταυτότητα Πιστωτή
pistotes
Ταυτότητα Πιστωτή
4
Αρχική Οφειλή Ποσό
arxiki_ofeili
Αρχική Οφειλή Ποσό
5
Ημερομηνία Βεβαίωσης
date_ofeilis
Ημερομηνία Βεβαίωσης
6
Είδος Οφειλής
eidos_ofeilis
Είδος Οφειλής
7
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
trex_ofeili
Τρέχουσα Οφειλή ποσό
8
Σύνολο προσαυξήσεων
synol_prosafx
Σύνολο προσαυξήσεων
9
Ρυθμός Προσαύξησης
rithmos_pros
Ρυθμός Προσαύξησης
10
Πλαφόν Προσαυξήσεων
plafon_pros
Πλαφόν Προσαυξήσεων
11
Ληξιπρόθεσμο Ποσό
lixiproth_ofeili
Ληξιπρόθεσμο Ποσό
12
Ρύθμιση Ισχύουσα / Στοιχεία Ρύθμισης
rithmiseis_ofeilon
Ρύθμιση Ισχύουσα / Στοιχεία Ρύθμισης
13
Καταβολές Εξαμήνου
synol_katav_exam
Καταβολές Εξαμήνου
14
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
tel_katab_date
Ημερομηνία Τελευταίας Καταβολής
15
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
dd_metra
Δικαστικά – Διοικητικά Μέτρα
16
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
anepid_eispr
Ανεπίδεκτη Είσπραξης
17
Ημερομηνία Αναφοράς
ref_date
Ημερομηνία Αναφοράς
18
Οντότητα οφειλέτη
eidos_prosopoy
Οντότητα οφειλέτη
Βοηθητικά αρχεία
Οι σχετικές λίστες θα τηρούνται, μαζί με τα πρότυπα αρχεία, στο σύστημα του Μητρώου από όπου θα διατίθενται στους Φορείς.
`Αρθρο 6
Ανωνυμοποίηση των δεδομένων
1. Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους φιλοξενείται σε ασφαλή υποδομή χωρίς δυνατότητα πρόσβασης εξωτερικού φορέα.
2. Τα υποβαλλόμενα δεδομένα είναι ανωνυμοποιημένα όσον αφορά στον οφειλέτη.
Ειδικά για το πεδίο του ΑΦΜ οφειλέτη έχει υλοποιηθεί και εφαρμόζεται διαδικασία ψευδωνυμοποίησης, ώστε να μην είναι δυνατή η άντληση της ταυτότητας του οφειλέτη, αλλά να παρέχεται η δυνατότητα αναγνώρισης όλων των οφειλών ενός οφειλέτη ανεξαρτήτως πιστωτή, ως ακολούθως:
Βήμα 1: Οι φορείς στέλνουν τη λίστα με τους ΑΦΜ οφειλετών που πρόκειται να ψευδωνυμοποιήσουν στην ΓΓΠΣΨΔ μαζικά με χρήση Διαδικτυακής Υπηρεσίας (web service) που έχει δημιουργηθεί ειδικά για το σκοπό αυτό. Η ΓΓΠΣΨΔ τηρεί τα αναγκαία εκ του άρθρου 4 στοιχ. 5 του ΓΚΠΔ τεχνικά και οργανωτικά μέσα ασφαλείας ώστε τα δεδομένα να μην μπορούν πλέον να αποδοθούν σε συγκεκριμένο υποκείμενο των δεδομένων χωρίς τη χρήση συμπληρωματικών πληροφοριών. Επιπρόσθετα οι εν λόγω συμπληρωματικές πληροφορίες διατηρούνται χωριστά και υπόκεινται σε τεχνικά και οργανωτικά μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν μπορούν να αποδοθούν σε ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο (βλ. ΑΠΔΠΧ 4/2022 ΠΔΧΠ).
Ο κάθε φορέας αξιοποιεί την διαδικτυακή υπηρεσία «Ψευδωνυμοποίηση ΑΦΜ για το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους (ΜΠΙΧ)» με τη μέθοδο «Ψευδωνυμοποίηση λίστας ΑΦΜ φορέα (anonymizeAfm)» του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της ΓΓΠΣΨΔ.
Βήμα 2: Η ΓΓΠΣΨΔ δημιουργεί έναν πίνακα αντιστοίχισης και επιστρέφει τα κρυπτογραφημένα (hashed) ΑΦΜ στον φορέα. Κάθε φορέας θα έχει διαφορετικά ψευδωνυμοποιημένα ΑΦΜ. Χρησιμοποιείται ο αλγόριθμος κρυπτογράφησης HMAC-SHA-256 με χρήση μοναδικής τυχαίας συμβολοσειράς (salt κατά τη σχετική ορολογία) και μυστικής τιμής (pepper κατά τη σχετική ορολογία) ανά φορέα.
Βήμα 3: Οι φορείς υποβάλουν τα δεδομένα απευθείας στο Μητρώο με τα κρυπτογραφημένα ΑΦΜ των οφειλετών.
Βήμα 4: Το Μητρώο λαμβάνει από την ΓΓΠΣΨΔ τη λίστα συσχετίσεων των κρυπτογραφημένων κλειδιών κάθε οφειλέτη ώστε να μπορεί να συγκεντρώσει όλες τις οφειλές ενός οφειλέτη ασχέτως πιστωτή.
ΜΕΡΟΣ Β΄
Λειτουργικές Προδιαγραφές του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
`Αρθρο 7
Υποδομές Εγκατάστασης του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
1. Η πλατφόρμα του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους είναι ένα ολοκληρωμένο σύστημα υποβολής και παρακολούθησης στοιχείων που αφορούν στο ιδιωτικό χρέος. Φιλοξενείται στο Δημόσιο Υπολογιστικό Νέφος G-Cloud της ΓΓΠΣΨΔ, με όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά του πρωτοκόλλου ασφαλείας SSL για την λειτουργία του Συστήματος, ή την επικοινωνία με τρίτα συστήματα.
2. Σύμφωνα με την Αρχιτεκτονική της πλατφόρμας διακρίνονται οι παρακάτω ενότητες:
Ι) Η ενότητα Εισόδου (Entry), από όπου έχουν προσπέλαση στο σύστημα οι εσωτερικοί και εξωτερικοί χρήστες μέσω πρωτοκόλλου HTTP/HTTPS με χρήση Πύλης Εφαρμογών με ενεργό Τείχος Προστασίας Εφαρμογών Διαδικτύου (Web Application Firewall) για φιλτράρισμα/προστασία σε επίπεδο εφαρμογής πριν φτάσει οτιδήποτε στο εσωτερικό περιβάλλον των εφαρμογών.
ΙΙ) H Ζώνη Εφαρμογής (Application Zone), που περιλαμβάνει το κεντρικό σημείο δρομολόγησης προς τις εφαρμογές και τον εξυπηρετητή πιστοποίησης της ταυτότητας των χρηστών (authentication/authorization server).
ΙΙΙ) H προγραμματιστική διεπαφή εφαρμογών (Application Programming Interface, API) είναι το κεντρικό σημείο ολοκλήρωσης με άλλες υπηρεσίες του συστήματος. Διασυνδέεται με την Υπηρεσία Επικύρωσης Δεδομένων και την Υπηρεσία Μεταφόρτωσης της Βάσης Δεδομένων, τα οποία λειτουργούν ως βοηθητικές εφαρμογές για ελέγχους και φόρτωση δεδομένων αντίστοιχα.
IV) Στο επίπεδο των δεδομένων υπάρχει το σύστημα Αποθήκευσης Αρχείων, που παρέχει πρόσβαση στην εφαρμογή των χρηστών (Σύστημα Υποβολής Δεδομένων) και στην υπηρεσία που εισάγει τα δεδομένα στην Βάση Δεδομένων. Στο Σύστημα Αποθήκευσης Αρχείων συνδέονται απευθείας, μέσω ασφαλούς πρωτοκόλλου μεταφοράς αρχείων (SFTP), οι βασικοί πάροχοι δεδομένων για να «μεταφορτώνουν» τα αρχεία δεδομένων που υποβάλλουν.
V) Για την παραγωγή αναφορών, διατίθεται το Σύστημα Επιχειρηματικής Ευφυΐας, που συνδέεται στη Σχεσιακή Βάση Δεδομένων για να αντλεί δεδομένα. Οι Διαχειριστές του διαχειρίζονται/τροποποιούν τις αναφορές και το σημασιολογικό μοντέλο δεδομένων. Επιπλέον οι αναφορές ενσωματώνονται μέσα στην γραφική διεπαφή του “Συστήματος Υποβολής Στοιχείων”, ώστε να διατίθενται στους τελικούς χρήστες.
`Αρθρο 8
Λειτουργικές Προδιαγραφές
1. Το Πληροφοριακό Σύστημα του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους συνίσταται στα παρακάτω υποσυστήματα:
Α. Υποσύστημα Διαχείρισης Χρηστών και Ρόλοι Χρηστών. To σύστημα υποστηρίζει έξι (6) ρόλους χρηστών, ως ακολούθως:
Ι) Διαχειριστής Συστήματος: Έχει πρόσβαση σε όλα τα τμήματα λογισμικού του συστήματος με ρόλο διαχειριστή (super admin). Ανατίθεται σε χρήστη του Φορέα Λειτουργίας.
ΙΙ) Διαχειριστής Χρηστών: Είναι υπεύθυνος για το κεντρικό σύστημα παρακολούθησης χρηστών του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, εγγεγραμμένων και προς εγγραφή Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού και Δημοσίου Δικαίου και διαχειριστών χρηστών αυτών.
ΙΙΙ) Διαχειριστής Αναφορών: Έχει πρόσβαση στο σύστημα Επιχειρηματικής Ευφυΐας (Business Intelligence) ώστε να παραμετροποιεί και δημιουργεί νέες αναφορές και δείκτες.
IV) Στέλεχος ΓΓΧΤΔΙΧ: Έχει πρόσβαση σε όλες τις αναφορές του συστήματος με δικαιώματα ανάγνωσης (viewer) και σε συγκεκριμένες λειτουργίες διαχείρισης των υποσυστημάτων που κρίνεται σκόπιμο. Επιπλέον, θα λαμβάνει και θα διαχειρίζεται ερωτήματα και αιτήματα υποστήριξης που υποβάλλονται από τους εξωτερικούς φορείς που αποστέλλουν δεδομένα.
V) Εσωτερικός Χρήστης: Έχει πρόσβαση σε συγκεκριμένες αναφορές και δείκτες με δικαιώματα ανάγνωσης (viewer). Μπορεί να είναι χρήστες της ΓΓΧΤΔΙΧ ή του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
VI) Εξωτερικός Χρήστης: Πρόκειται για χρήστες, στους οποίους παρέχεται η δυνατότητα μεταφόρτωσης δεδομένων προς το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους.
Εξωτερικοί χρήστες είναι οι πιστωτές του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που παρέχουν δεδομένα οφειλών. Οι πιστωτές που αποστέλλουν δεδομένα οφειλών εγγράφονται από τον Διαχειριστή Χρηστών, μετά από αποστολή σχετικής λίστας, στην οποία θα καλούνται από την Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους να δηλώσουν το ΑΦΜ του Οργανισμού τους, καθώς και τους διαχειριστές χρηστών τους. Οι διαχειριστές αυτοί θα είναι υπεύθυνοι για την καταχώριση και διαχείριση των χρηστών του Φορέα τους στο σύστημα.
Η ταυτοποίηση των χρηστών του συστήματος πραγματοποιείται μέσω των κεντρικών υπηρεσιών αυθεντικοποίησης του ΚΕΔ (Κέντρο Διαλειτουργικότητας), μέσω απλού φυλλομετρητή (web browser). Για τα στελέχη του Φορέα (ΓΓΧΤΔΙΧ), η αυθεντικοποίηση πραγματοποιείται με τη χρήση Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης, μέσω του αντίστοιχου web service «Αυθεντικοποίηση υπαλλήλων Φορέων με την χρήση Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης, ενώ για τους χρήστες εξωτερικών φορέων, η αυθεντικοποίηση πραγματοποιείται μέσω Taxisnet (Taxis login).
Β. Υπoσύστημα Υποβολής Στοιχείων. Το σύστημα υποβολής στοιχείων υποστηρίζει τη δυνατότητα μεταφόρτωσης δεδομένων μέσω ενός web interface για τους Φορείς που δε θα έχουν τη δυνατότητα να διαλειτουργήσουν με το Σύστημα. Η υποβολή των στοιχείων γίνεται ανά εξάμηνο σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 5, μέσω αρχείων μεταφόρτωσης σε μορφή CSV (αρχεία με τιμές διαχωρισμένες με κόμματα, comma separated values), σύμφωνα με πρότυπο αρχείο με τη δομή που απαιτείται από το σύστημα. Το αρχείο αυτό (στην τρέχουσα έκδοση κάθε φορά) θα μπορεί ο εκάστοτε Φορέας να το κατεβάσει από τις σελίδες του Συστήματος Υποβολής Στοιχείων. Κατά τη μεταφόρτωση των αρχείων δεδομένων εκτελείται αυτόματη διαδικασία επικύρωσης των δεδομένων και μεταδεδομένων προτού καταστούν διαθέσιμα για υποβολή στο σύστημα. Η επικύρωση περιλαμβάνει τα ακόλουθα βήματα:
ii) Επικύρωση των δεδομένων για να διασφαλιστεί ότι είναι συμβατά με τους πίνακες της βάσης δεδομένων του συστήματος, η επικύρωση των σωστών «λεξιλογίων» και η ύπαρξη των υποχρεωτικών στοιχείων.
iii) Επικύρωση ότι δεν υπάρχουν μη ανωνυμοποιημένα δεδομένα και δεν περιλαμβάνει προσωπικά δεδομένα
iv) Επικύρωση επιχειρηματικών κανόνων. Αποτελεί μια πολύπλοκη επικύρωση που επαληθεύει τις λογικές επιπτώσεις και τη σύνδεση μεταξύ τιμών που αναφέρονται σε διαφορετικούς πίνακες.
Κατά την μεταφόρτωση, ο χρήστης λαμβάνει οδηγίες από την Διαδικτυακή Εφαρμογή, καθώς και πρόσβαση σε σχετικά εργαλεία για ανωνυμοποίηση ή/και έλεγχο ανωνυμοποίησης δεδομένων.
Κάθε υποβολή θα αποκτά μια κατάσταση (Καταχωρήθηκε/Επικυρώθηκε/Σφάλμα Επικύρωσης/Υποβλήθηκε/Ενσωματωμένη)
Ο εξωτερικός χρήστης είναι σε θέση να δει μια καρτέλα με όλες τις υποβολές που έχει κάνει. Οι ενεργοποιημένοι πιστωτές ειδοποιούνται έγκαιρα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, προκειμένου να υποβάλλουν τα στοιχεία. Τέλος, εξάγεται αναφορά με όσους δεν έχουν υποβάλει στοιχεία, ώστε να πραγματοποιηθούν οι δέουσες ενέργειες.
Γ. Υποσύστημα `Αντλησης Δεδομένων
Το πληροφοριακό σύστημα θα λαμβάνει δεδομένα οφειλών από τρείς πηγές: ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ/ΚΕΑΟ, Τράπεζα της Ελλάδος/Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων. Η λήψη δεδομένων θα γίνεται σε αρχεία CSV μέσω ασφαλούς πρωτοκόλλου μεταφοράς αρχείων (SFTP). Τα αρχεία θα μπορούν να τοποθετηθούν σε ασφαλή τοποθεσία του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους από τις πηγές, όταν αυτά είναι διαθέσιμα. Οι πληροφορίες για κάθε φορέα έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τα τηρούμενα σε αυτούς στοιχεία. Προβλέπεται ομογενοποίηση των δεδομένων του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους ασχέτως αν τα πεδία στα διάφορα συνεργαζόμενα Πληροφοριακά Συστήματα είναι διαφορετικά.
Δ. Υποσύστημα Ανωνυμοποίησης Δεδομένων
Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους συλλέγει, επεξεργάζεται και τηρεί τα δεδομένα των οφειλών και οφειλετών αποκλειστικά σε ανωνυμοποιημένη μορφή, που δεν επιτρέπει τον προσδιορισμό της ταυτότητας των υποκειμένων τους. Όλα τα δεδομένα που θα αντλούνται από το Σύστημα `Αντλησης Δεδομένων, θα είναι ανωνυμοποιημένα από την πηγή τους. Η ψευδωνυμοποίηση του ΑΦΜ θα βασίζεται σε αλγόριθμο κρυπτογράφησης που παρέχει η ΓΓΠΣΨΔ και ο οποίος θα αξιοποιείται από όλους τους Φορείς. Τα δεδομένα που θα υποβάλλονται από εξωτερικούς χρήστες μέσω του Υποσυστήματος Υποβολών θα είναι επίσης ανωνυμοποιημένα.
Το Πληροφοριακό Σύστημα παρέχει και δική του κρυπτογράφηση πάνω σε βασικά στοιχεία ενός οφειλέτη, επιπλέον αυτής της ΓΓΠΣΨΔ, για επιπλέον προστασία των δεδομένων.
Ε. Υποσύστημα Ανάλυσης Δεδομένων
Το σύστημα θα παρέχει τεχνικές δυνατότητες μετασχηματισμού και μείωσης όγκου, καθαρισμού και εξερεύνησης δεδομένων. Οι μέθοδοι καθαρισμού δεδομένων επιχειρούν να εντοπίσουν και εξομαλύνουν ακραίες τιμές (outliers), αλλά και να διορθώσουν πιθανές ασυνέπειες των δεδομένων. Για τις ανάγκες λειτουργίας του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, στη βάση δεδομένων θα αποθηκεύονται:
i) πρωτογενή δεδομένα και μεταβλητές που συλλέγονται από το σύστημα άντλησης δεδομένων και το σύστημα υποβολής στοιχείων
ii) στοιχεία χαρακτηρισμού των δεδομένων
iii) αποτελέσματα της ανάλυσης των δεδομένων
iv) λοιπές μεταβλητές που είναι απαραίτητες για την ανάλυση δεδομένων
Ο Διαχειριστής Αναφορών θα έχει την δυνατότητα να διεκπεραιώνει σύνθετους στατιστικούς υπολογισμούς και αναλύσεις, πέρα από το να βλέπει τους προκαθορισμένους αριθμοδείκτες. Οι υπολογισμοί και αναλύσεις που μπορούν να γίνουν περιγράφονται στις παρακάτω παραγράφους.
Στο πλαίσιο της αποθήκευσης των δεδομένων θα υπάρχουν οι δυνατότητες:
i) Προσθήκη ή αφαίρεση πεδίων και μεταβλητών από τον διαχειριστή (administrator) με εύχρηστο και απλό τρόπο
ii) Αποθήκευση και ανάκληση δεδομένων με συγκεκριμένα κλειδιά ή φίλτρα
iii) Ανάκληση δεδομένων είτε μέσω γραφικού περιβάλλοντος είτε μέσω γλώσσας SQL
iv) Αποθήκευση ιστορικών στοιχείων κάθε υποκειμένου για περίοδο είκοσι (20) ετών ανωνύμως
Το πληροφοριακό σύστημα, αξιοποιώντας τις δυνατότητες του Συστήματος Επιχειρηματικής Ευφυΐας που χρησιμοποιείται για την οπτικοποίηση και ανάλυση των δεδομένων, επιτρέπει την ενσωμάτωση διαδραστικών αναφορών και πινάκων ελέγχου (dashboards) στο πληροφοριακό σύστημα, προσφέροντας στους χρήστες τη δυνατότητα να αναλύουν και να επεξεργάζονται δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και να δημιουργούν αναφορές, να εφαρμόζουν φίλτρα και να εκτελούν κατά περίπτωση αναλύσεις με δυνατότητα ενσωμάτωσης των αναφορών στο πληροφοριακό σύστημα με ασφαλή πρόσβαση στα δεδομένα.
ΣΤ. Υποσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης και Μοντέλα Πρόβλεψης
Η λειτουργία των μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης διακρίνεται σε δύο βασικές φάσεις:
(i) Εκπαίδευση. Η εκπαίδευση παράγει τις τελικές παραμέτρους/βάρη του μοντέλου, οι οποίες αποθηκεύονται σε κατάλληλη μορφή και αποτελούν προϋπόθεση για την επόμενη φάση.
(ii) Πρόβλεψη. Παράγει τις προβλεπόμενες τιμές με δυνατότητα ορισμού του αριθμών των μελλοντικών βημάτων πρόβλεψης.
H περιγραφική ανάλυση καλύπτεται από την εφαρμογή Επιχειρηματικής Ευφυΐας. Η έξοδος των μοντέλων προσαρτάται στην βάση δεδομένων και θα είναι διαθέσιμη για χρήση στην ανάλυση δεδομένων.
`Αρθρο 9
Χρόνος Τήρησης των Δεδομένων του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
Τα δεδομένα τηρούνται για όσο χρόνο απαιτείται για την εκπλήρωση του σκοπού Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν των είκοσι (20) ετών. Η υποδομή φιλοξενίας επαρκεί για τη διατήρηση των δεδομένων που θα συλλέγονται για μια περίοδο 20ετίας. Επιπρόσθετα, θα τηρείται το σύνολο των ιστορικών δεδομένων οφειλών που θα δοθούν από τους Πιστωτές – Παρόχους Δεδομένων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στα μοντέλα πρόβλεψης της πορείας του Ιδιωτικού Χρέους.
ΜΕΡΟΣ Γ΄
`Αρθρο 10
Εκθέσεις, Πληροφοριακά, Στατιστικά Δεδομένα και Προβλέψεις που Παράγονται από το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
I. Με τη χρήση της πλατφόρμας του Μητρώο παράγονται διαγράμματα και πίνακες, που επιτρέπουν την συνοπτική και αναλυτική απεικόνιση των βασικών δεικτών για την παρακολούθηση του Ιδιωτικού Χρέους. Τα παραγόμενα διαγράμματα και πίνακες ταξινομούνται σε 3 ενότητες:
II. Επισκόπηση Μακροοικονομικών Δεικτών Ιδιωτικού Χρέους. Παρατίθενται βασικοί αριθμοδείκτες (KPIs) υπό μορφή καρτών (cards), με σκοπό την άμεση ενημέρωση για τις τρέχουσες τιμές και τη μεταβολή τους σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
III. Ανάλυση Δομής Χρέους. Διατίθενται διαγράμματα πίτας (pie chart) για την απεικόνιση της κατανομής του ιδιωτικού χρέους.
IV. Αναλυτικοί Πίνακες και Διαγράμματα. Παρατίθενται γραμμικά και συνδυαστικά διαγράμματα για την αποτύπωση της διαχρονικής εξέλιξης βασικών μεγεθών, όπως το συνολικό ιδιωτικό και ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος, η αναλογία αυτών ως ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς και δευτερογενείς δείκτες (π.χ. δείκτης ΜΕΔ) και πίνακες για την αναλυτική παρουσίαση δεδομένων ανά κατηγορία πιστωτή, είδος δανείου ή φορέα, με δυνατότητα ομαδοποίησης και ταξινόμησης.
2. Οι παρεχόμενες αναλύσεις παρέχονται σε ένα ενιαίο περιβάλλον (πίνακας ελέγχου) από το πληροφοριακό σύστημα, στο οποίο προσφέρονται δυνατότητες επιλογής φίλτρων, όπως: Περίοδος (ετήσια, Α΄ εξάμηνο τρέχοντος έτους), Τύπος πιστωτή ή δανείου, Γεωγραφική κατανομή. Επιπλέον, υποστηρίζεται λειτουργία εμβάθυνσης σε δεδομένα προηγούμενων περιόδων ή επιμέρους κατηγοριών.
4. Οι Δείκτες Παρακολούθησης/Εξέλιξης Συνολικού Ιδιωτικού Χρέους, που χρησιμοποιούνται από το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, είναι οι παρακάτω (ενδεικτικά):
11) Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ)/Μέγεθος Επιχείρησης (Μικρομεσαία, Μεγάλη κ.λπ.)
12) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ)/Μέγεθος Επιχείρησης (Μικρομεσαία, Μεγάλη κ.λπ.)
Το πληροφοριακό σύστημα θα αξιοποιηθεί και στην εξέταση και τον εντοπισμό του βαθμού και του τρόπου συσχέτισης ορισμένων μακροοικονομικών στοιχείων/δεικτών με το ελληνικό Ιδιωτικό Χρέος, μέσω έγκυρης οικονομετρικής/στατιστικής μεθοδολογίας. Για το σκοπό αυτό θα διατίθενται στο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, από την ΕΛ.ΣΤΑΤ. και την Τράπεζα της Ελλάδος, όλα τα απαιτούμενα μη εμπιστευτικά οικονομικά δεδομένα των μακροοικονομικών μεγεθών προς εξέταση. Επιπρόσθετα, θα αναζητηθούν και αντίστοιχης ιστορικότητας στοιχεία από τους πιστωτές – παρόχους δεδομένων, ώστε να εκπαιδευτούν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται από την πλατφόρμα για την πρόβλεψη της πορείας δεικτών του Ιδιωτικού Χρέους.
5. Η σύνταξη της Έκθεσης για την πορεία του Ιδιωτικού Χρέους θα υποστηρίζεται από το υποσύστημα επιχειρηματικής ευφυΐας BI του Πληροφοριακού Συστήματος, με παραγωγή των παρακάτω Αναφορών (ενδεικτικά):
1) Βασικά επιτόκια Κεντρικών Τραπεζών: Εξέλιξη των επιτοκίων των Συστημικών Τραπεζών – Ιστορικές τιμές (Γραμμικό διάγραμμα).
2) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Ελλάδος: Εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε αγοραίες τιμές (Ραβδόγραμμα).
5) Εξέλιξη Ιδιωτικού Χρέους (ΙΧ) και ποσοστού ΛΙΧ προς συνολικό ΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ιδιωτικού χρέους, καθώς και του ποσοστού του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους σε σχέση με το συνολικό ιδιωτικό χρέος (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
6) ΙΧ προς θεσμικούς πιστωτές: Εξέλιξη του συνολικού Ιδιωτικού Χρέους (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
7) Υπόλοιπα δανείων Τραπεζών: Εξέλιξη του υπολοίπου δανείων των ελληνικών εμπορικών και συνεταιριστικών τραπεζών (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
8) Υπόλοιπα δανείων σε Ειδικές Διαχειριστικές Οντότητες (ΕΔΑΔΠ): Εξέλιξη των δανείων υπό διαχείριση από ΕΔΑΔΠ ως ποσοστό του συνόλου των δανείων (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
9) Εξέλιξη και ποσοστά ΛΙΧ ανά κατηγορία πιστωτή: Εξέλιξη του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους στην ελληνική οικονομία, κατανέμοντας το σε διαφορετικούς φορείς διαχείρισης (Ραβδόγραμμα σε στοίβες και Διάγραμμα πίτας).
10) Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα προς ΑΑΔΕ: Εξέλιξη του ληξιπρόθεσμου υπολοίπου στην ΑΑΔΕ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
11) Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα προς ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ: Εξέλιξη του ληξιπρόθεσμου υπολοίπου σε ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
12) ΜΕΔ Τραπεζών προς ΛΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού Ληξιπρόθεσμου Ιδιωτικού Χρέους και του λόγου ΜΕΔ των Τραπεζών προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
13) Δάνεια ΕΔΑΔΠ προς ΛΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ΛΙΧ και του λόγου υπολοίπου δανείων υπό διαχείριση ΕΔΑΔΠ προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
14) Σύνολο ληξιπρόθεσμων ΑΑΔΕ προς ΛΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ΛΙΧ και του λόγου υπολοίπου οφειλών προς την ΑΑΔΕ προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
15) Σύνολο ληξιπρόθεσμων ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ προς ΛΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ΛΙΧ και του λόγου υπολοίπου οφειλών ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
16) Μη εξυπηρετούμενα δάνεια Χρηματοδοτικών Φορέων (ΧΦ) προς Ληξιπρόθεσμο ΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ΛΙΧ και του λόγου υπολοίπου δανείων ΜΕΔ ΧΦ προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
17) `Αθροισμα ληξιπρόθεσμων ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ προς το ΛΙΧ: Εξέλιξη του συνολικού ΛΙΧ και του λόγου υπολοίπου ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ προς το ΛΙΧ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
18) Εξέλιξη ΙΧ και δείκτη ΙΧ προς ΑΕΠ: Εξέλιξη του Συνολικού ΙΧ και του Λόγου ΙΧ προς το ΑΕΠ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
19) Εξέλιξη ΛΙΧ και δείκτη ΛΙΧ προς ΑΕΠ: Εξέλιξη του Συνολικού ΛΙΧ και του Λόγου ΛΙΧ προς το ΑΕΠ (Συνδυαστικό: ραβδόγραμμα και γραμμή).
20) Εξέλιξη συνολικού ιδιωτικού χρέους και ΛΙΧ: Συνολικό ιδιωτικό χρέος και ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος (Γραμμικό διάγραμμα).
21) Εξέλιξη ΜΕΔ ανά κατηγορία πιστωτή: Διαχρονική εξέλιξη του συνολικού ιδιωτικού χρέους των ΜΕΔ ανά βασική κατηγορία πιστωτή. (Ραβδόγραμμα με στοίβες).
25) Ιδιωτικό Χρέος (ανά Κατηγορία Πιστωτή)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος: Ποσοστιαία κατανομή του ιδιωτικού χρέους ανά κατηγορία πιστωτή του τελευταίου εξαμήνου (Διάγραμμα πίτας).
26) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά Κατηγορία Πιστωτή)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος: Ποσοστιαία κατανομή του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους ανά κατηγορία πιστωτή του τελευταίου εξαμήνου (Διάγραμμα πίτας).
27) Ιδιωτικό Χρέος (ανά κατηγορία Οφειλέτη ΦΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΦΠ): Κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους Φυσικών Προσώπων με βάση την κατηγορία τους.(Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
28) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά κατηγορία Οφειλέτη ΦΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΦΠ): Κατανομή του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους Φυσικών Προσώπων με βάση την κατηγορία τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
29) Ιδιωτικό Χρέος (ανά κατηγορία Οφειλέτη Νομικών Προσώπων ΝΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση την κατηγορία τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
30) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά κατηγορία Οφειλέτη ΝΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση την κατηγορία τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
31) Ετήσιος Ρυθμός Μεταβολής Ιδιωτικού Χρέους: Ο ρυθμός αύξησης ή μείωσης του συνολικού ιδιωτικού χρέους σε ετήσια βάση (Γραμμικό διάγραμμα).
32) Ετήσιος Ρυθμός Μεταβολής Ληξιπρόθεσμου Ιδιωτικού Χρέους: Ο ρυθμός αύξησης ή μείωσης του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους σε ετήσια βάση (Γραμμικό διάγραμμα).
33) Ιδιωτικό Χρέος (ανά Περιφέρεια Οφειλέτη ΦΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΦΠ): Κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους Φυσικών Προσώπων με βάση την Περιφέρεια κατοικίας τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
34) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά Περιφέρεια Οφειλέτη ΦΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΦΠ): Κατανομή του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους Φυσικών Προσώπων με βάση την Περιφέρεια κατοικίας τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
35) Ιδιωτικό Χρέος (ανά Περιφέρεια Οφειλέτη ΝΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση την έδρα τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
36) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά Περιφέρεια Οφειλέτη ΝΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση την έδρα τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
37) Ιδιωτικό Χρέος (ανά 2-βάθμιο ΚΑΔ Οφειλέτη ΝΠ)/Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση τον 2-βάθμιο ΚΑΔ τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
38) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ανά 2-βάθμιο ΚΑΔ Οφειλέτη ΝΠ)/Συνολικό Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος (ΝΠ): Κατανομή του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους Νομικών Προσώπων με βάση τον 2-βάθμιο ΚΑΔ τους (Γραμμικό διάγραμμα και διάγραμμα πίτας).
39) Συνολικό Ιδιωτικό Χρέος Πτωχεύσεων: Συνολικό ύψος οφειλών για τις οποίες κηρύχθηκε Πτώχευση (Φυσικών και Νομικών Προσώπων) ανά περίοδο (Γραμμικό διάγραμμα).
40) Κατανομή Δικαστικών/Διοικητικών Μέτρων: Ποσοστιαία κατανομή του συνολικού πλήθους των Δικαστικών/Διοικητικών Μέτρων ανά είδος μέτρου (Διάγραμμα πίτας).
41) Ιδιωτικό Χρέος ανά Περιφέρεια: Γεωγραφική κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους ανά Περιφέρεια (Γεωγραφικός χάρτης).
42) Ιδιωτικό Χρέος/Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ): Λόγος Ιδιωτικού Χρέους προς το ΑΕΕ ανά έτος (Γραμμικό διάγραμμα).
43) Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος/Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ): Λόγος Ληξιπρόθεσμου Ιδιωτικού Χρέους προς το ΑΕΕ ανά έτος (Γραμμικό διάγραμμα).
44) Πλήθος Οφειλετών ανά Κλιμάκιο Χρέους: Ποσοστιαία κατανομή του συνολικού πλήθους των οφειλετών βάσει του ύψους του συνολικού ιδιωτικού χρέους που φέρουν, σε συγκεκριμένα κλιμάκια (Διάγραμμα Δακτυλίου).
45) Πλήθος Οφειλετών ανά Κλιμάκιο Ληξιπρόθεσμου Χρέους: Ποσοστιαία κατανομή του συνολικού πλήθους των οφειλετών βάσει του ύψους του συνολικού ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους που φέρουν, σε συγκεκριμένα κλιμάκια (Διάγραμμα Δακτυλίου).
46) Μεταβολή Οφειλών ανά Κατηγορία Οφειλής: Διαχρονική εξέλιξη της ποσοστιαίας μεταβολής (αύξηση ή μείωση) του συνολικού ιδιωτικού χρέους, κατανεμημένη ανά βασική Κατηγορία Οφειλής (Γραμμικό διάγραμμα).
47) Κατανομή Οφειλών ανά Κατηγορία Οφειλέτη: Ποσοστιαία κατανομή του συνολικού ιδιωτικού χρέους με βάση τη μορφή του οφειλέτη: Φυσικά Πρόσωπα και Νομικά Πρόσωπα (Διάγραμμα Δακτυλίου).
48) Ρυθμίσεις Οφειλών ανά Κατηγορία: Ανάλυση του πλήθους και της συνολικής αξίας των οφειλών που έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση, κατανεμημένη ανά οποιαδήποτε σχετική κατηγορία (Ραβδόγραμμα, Διάγραμμα Πίτας).
49) Ποσοστιαία μεταβολή εξυπηρετούμενων και μη δανείων: Ποσοστιαίες μεταβολές ανά κατηγορία (Ραβδόγραμμα).
50) Δείκτης ΙΧ ΦΠ προς Διαθέσιμο Εισόδημα: Εξέλιξη της σχέσης του Ιδιωτικού Χρέους Φυσικών Προσώπων (ΦΠ) προς το Διαθέσιμο Εισόδημά τους (Γραμμικό διάγραμμα).
Με βάση τα μοντέλα πρόβλεψης που έχουν υλοποιηθεί στο Υποσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης & Μοντέλα Πρόβλεψης, θα παρέχεται δυνατότητα πρόβλεψης για βασικούς δείκτες και απόλυτες τιμές του ιδιωτικού χρέους. Η μέτρηση της ποιότητας/απόδοσης των μοντέλων πρόβλεψης ιδιωτικού χρέους θα γίνεται με οριζόμενες μετρικές. Τα μοντέλα που θα αξιοποιηθούν θα μπορούν να επανεκπαιδευτούν με νέα δεδομένα που θα προστίθενται κατά τη λειτουργία του συστήματος.
Επί της εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 3 N . 5293/2026.
Με τις πρόσφατες διατάξεις του N. 5293/2026 (Α΄ 57) «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» επιχειρείται η αντιμετώπιση δυσλειτουργιών και παθογενειών του δημοσίου τομέα και ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός των διοικητικών διαδικασιών.
Ειδικότερα, με τις διατάξεις του άρθρου 3 «Αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση – Αντικατάσταση παρ. 6 και προσθήκη παρ. 7, 8 και 9 στο άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας – Εξουσιοδοτική διάταξη» του ως άνω νόμου, αντικαθίσταται η παρ. 6 και προστίθενται νέες παράγραφοι στο άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (Κ.Δ.Δ. – N. 2690/1999) και καθιερώνεται η υποχρέωση της δημόσιας διοίκησης να δέχεται υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του N. 1599/1986 (Α΄ 75) σε αντικατάσταση των αναγκαίων για την ικανοποίηση του αιτήματος του ενδιαφερόμενου, φυσικού ή νομικού προσώπου, δικαιολογητικών. Με τον τρόπο αυτόν, μέχρι να αναπτυχθούν οι απαραίτητες διαλειτουργικότητες, ο διοικούμενος δεν θα είναι αναγκασμένος να προσκομίζει έγγραφα, βεβαιώσεις, πιστοποιητικά ή άλλα στοιχεία που ήδη διαθέτει η Διοίκηση, αλλά αντ΄ αυτών θα έχει την ευχέρεια να τα αντικαταστήσει με υπεύθυνη δήλωση. Σε κάθε περίπτωση, διατηρείται η δυνατότητα του διοικούμενου να συγκεντρώνει μέρος ή το σύνολο των αναγκαίων δικαιολογητικών και να τα συνυποβάλλει με την αίτησή του.
Το άρθρο 3 Κ.Δ.Δ. μετά την ως άνω τροποποίησή του διαμορφώνεται ως εξής:
«`Αρθρο 3 – Αιτήσεις προς τη Διοίκηση
1. Αίτηση του ενδιαφερομένου, για την έκδοση διοικητικής πράξης, απαιτείται όταν το προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις.
2. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί, πριν από την έκδοση της διοικητικής πράξης, να παραιτηθεί από την αίτησή του χωρίς συνέπειες, εκτός αν υπάρχει ειδική αντίθετη ρύθμιση. Ανάκληση της παραίτησης δεν μπορεί να γίνει.
3. Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερομένων, χρησιμοποιούνται έντυπα αιτήσεων, τα οποία χορηγούν υποχρεωτικώς οι δημόσιες αρχές, για όλα τα θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητάς τους. Στα έντυπα αναφέρονται οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία προϋποθέσεις για την ικανοποίηση του αιτήματος, οι εφαρμοστέες διατάξεις, τα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομίσει ο ενδιαφερόμενος, καθώς και ο χρόνος μέσα στον οποίο θα δοθεί η απάντηση. Αν ο ενδιαφερόμενος δηλώσει ότι δεν μπορεί να γράψει, ο αρμόδιος υπάλληλος, ύστερα από προφορική έκθεση του αιτήματος του ενδιαφερομένου, οφείλει να συντάξει ο ίδιος την αίτηση.
4. Τα στοιχεία της ταυτότητας που αναφέρονται στην αίτηση, όταν πρόκειται για Έλληνες πολίτες, αποδεικνύονται από το δελτίο αστυνομικής ταυτότητας ή τη σχετική προσωρινή βεβαίωση της αρμόδιας αρχής ή το διαβατήριο ή την άδεια οδήγησης ή το ατομικό βιβλιάριο υγείας όλων των ασφαλιστικών φορέων.
Η ταυτότητα των αλλοδαπών αποδεικνύεται, στην περίπτωση πολιτών Κράτους – Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από το δελτίο ταυτότητας ή το διαβατήριο, ενώ, στις άλλες περιπτώσεις, από το διαβατήριο ή άλλο έγγραφο βάσει του οποίου επιτρέπεται η είσοδος τους στη Χώρα, ή τα έγγραφα που έχουν εκδώσει οι αρμόδιες ελληνικές αρχές. Η ταυτότητα των νομικών προσώπων αποδεικνύεται σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις διατάξεις που ισχύουν στην έδρα τους. Όταν η αίτηση δεν υποβάλλεται αυτοπροσώπως, πρέπει να συνοδεύεται από επικυρωμένο φωτοαντίγραφο του δελτίου ταυτότητας ή των αντίστοιχων εγγράφων.
Αιτήσεις για έκδοση διοικητικής πράξης που υποβάλλονται μέσω Κ.Ε.Π. τα οποία έχουν την ευθύνη ελέγχου των στοιχείων της ταυτότητας, θεωρείται ότι υποβάλλονται αυτοπροσώπως στην αρμόδια για την έκδοση της πράξης υπηρεσία
5. Γεγονότα ή στοιχεία που δεν αποδεικνύονται από το δελτίο ταυτότητας ή από τα αντίστοιχα έγγραφα, αν ειδικές διατάξεις δεν ορίζουν διαφορετικά, γίνονται δεκτά βάσει υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερομένου, η οποία και διατυπώνεται σε προβλεπόμενο από τις σχετικές διατάξεις έντυπο. Ίδια δήλωση υποβάλλεται και όταν τα στοιχεία του δελτίου ταυτότητας για την οικογενειακή κατάσταση, τη διεύθυνση της κατοικίας και το επάγγελμα έχουν μεταβληθεί.
«6. Όταν, για να κριθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ικανοποίηση του αιτήματος του ενδιαφερομένου, φυσικού ή νομικού προσώπου, απαιτούνται δικαιολογητικά, πιστοποιητικά, βεβαιώσεις, άλλα έγγραφα ή στοιχεία που τηρούνται σε αρχεία των υπηρεσιών του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και αυτά δεν μπορούν να αντληθούν αυτεπαγγέλτως, μέσω διαλειτουργικότητας ή άλλης διαδικασίας άμεσης λήψης, από την αρμόδια υπηρεσία, ο ενδιαφερόμενος δύναται να αντικαθιστά, όλα ή μερικά από αυτά, με υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του Ν.1599/1986 (Α΄ 75), η οποία χορηγείται, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, από την αρμόδια υπηρεσία. Με την υπεύθυνη δήλωση ο ενδιαφερόμενος δηλώνει ότι πληρούνται οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία προϋποθέσεις για την ικανοποίηση του αιτήματός του που συνδέονται με τα δικαιολογητικά του πρώτου εδαφίου.
Η αρμόδια υπηρεσία:
α) Αν από την έκδοση της διοικητικής πράξης δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, εκδίδει, αμέσως μετά την υποβολή του αιτήματος και της υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερομένου, τη διοικητική πράξη με την οποία αποδέχεται το αίτημά του και αναζητεί αμελλητί τις πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά από τα αντίστοιχα αρχεία των υπηρεσιών του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Μετά από τη λήψη των σχετικών πληροφοριών ή δικαιολογητικών, η αρμόδια υπηρεσία ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης το αργότερο εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή του αιτήματος.
β) Αν από την έκδοση της διοικητικής πράξης προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, αναζητεί αμελλητί τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά και, σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως εάν αυτά έχουν παραληφθεί, εκδίδει τη διοικητική πράξη εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή της αίτησης. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να έχουν περιέλθει στην αρμόδια υπηρεσία τα αιτούμενα δικαιολογητικά, η αρμόδια υπηρεσία ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης εντός το αργότερο ενός (1) μηνός από την έκδοση της διοικητικής πράξης.
Οι υπηρεσίες από τις οποίες αναζητούνται αυτεπαγγέλτως τα δικαιολογητικά, σύμφωνα με τις περ. α) και β) του τρίτου εδαφίου, υποχρεούνται να τα αποστέλλουν το αργότερο εντός ενός (1) μηνός. Σε περίπτωση αντικειμενικής αδυναμίας τήρησης της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, ενημερώνουν αιτιολογημένα την αρμόδια υπηρεσία που τα αναζητεί και πάντως εντός της προθεσμίας αυτής.
Αν, η αρμόδια υπηρεσία, μετά από τον έλεγχο της ακρίβειας της υπεύθυνης δήλωσης, διαπιστώσει ότι αυτή είναι ανακριβής: α) ανακαλεί τη διοικητική πράξη με την οποία έγινε δεκτό το αίτημα, β) επιβάλλει, στην περίπτωση της διοικητικής πράξης που εκδόθηκε σύμφωνα με την περ. α) του τρίτου εδαφίου, διοικητικό πρόστιμο από δύο χιλιάδες (2.000) έως πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, ανάλογα με το όφελος που αποκόμισε ο ενδιαφερόμενος, γ) καταλογίζει στοναιτούντα τη δαπάνη που έχει καταβληθεί αχρεωστήτως, σύμφωνα με την περ. β) του τρίτου εδαφίου και επιβάλλει διοικητικό πρόστιμο ισόποσο με την καταλογισθείσα δαπάνη, δ) επιβάλλει, στην περίπτωση που η διοικητική πράξη, εάν είχε εκδοθεί, θα προκαλούσε δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, σύμφωνα με την περ. β) του τρίτου εδαφίου, διοικητικό πρόστιμο ισόποσο με τη δαπάνη που θα είχε προκληθεί, ε) γνωστοποιεί στην αρμόδια Εισαγγελία την τέλεση του ποινικού αδικήματος της υποβολής ψευδούς δήλωσης της παρ. 6 του άρθρου 22 του Ν.1599/1986 και στ) ενημερώνει το κεντρικό μητρώο της παρ. 7 για την ανάκληση της διοικητικής πράξης. Για τους σκοπούς υπολογισμού του οικονομικού οφέλους που αποκόμισε ο ενδιαφερόμενος από τη διοικητική πράξη της περ. α) του τρίτου εδαφίου, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων χορηγεί στην αρμόδια για την επιβολή του προστίμου υπηρεσία, κάθε αναγκαίο στοιχείο και πληροφορία, όπως στοιχεία φορολογικών και πληροφοριακών δηλώσεων και στοιχεία μητρώου, κατά παρέκκλιση κάθε διάταξης για την προστασία του απορρήτου. Τα πρόστιμα της παρούσας βεβαιώνονται και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Ν.4978/2022 Α΄ 190).
«7. Στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Γ.Γ.Π.Σ. Ψ.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης συστήνεται και λειτουργεί κεντρικό μητρώο καταχώρισης των ανακληθεισών διοικητικών πράξεων της παρ. 6. Υπεύθυνος επεξεργασίας του μητρώου ορίζεται ο φορέας στον οποίο ανήκει ή εποπτεύει την υπηρεσία που εκδίδει ή ανακαλεί την πράξη».
«8. Η αρμόδια υπηρεσία δεν ικανοποιεί το αίτημα του ενδιαφερομένου στις εξής περιπτώσεις:
α) αν το αίτημα είναι απορριπτέο για λόγο που δεν σχετίζεται με τα στοιχεία της παρ. 6,
β) αν η υπεύθυνη δήλωση είναι προδήλως ανακριβής ή αν η ανακρίβεια προκύπτει από στοιχεία που η αρμόδια αρχή διαθέτει κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος,
γ) αν αρμόδια αρχή έχει ήδη ανακαλέσει διοικητική πράξη που εκδόθηκε μετά από υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερόμενου σύμφωνα με την παρ. 6».
«9 Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία εκδίδεται εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος, συστήνεται το μητρώο της παρ. 7 και ορίζονται: α) τα τηρούμενα στο μητρώο στοιχεία, β) τα ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τις προϋποθέσεις, τους χρήστες, τους όρους χρήσης και τον τρόπο ενημέρωσης του μητρώου, γ) οι απαιτούμενες διαλειτουργικότητεςμε άλλα πληροφοριακά συστήματα και μητρώα του δημόσιου τομέα, δ) τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και ε) κάθε τεχνικό και λεπτομερειακό θέμα για τη λειτουργία του μητρώου.»
Προς αποσαφήνιση ζητημάτων που ενδέχεται να προκύψουν κατά την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων διευκρινίζονται τα εξής:
1) Οι διατάξεις της νέας παρ. 6 αναφέρονται σε δικαιολογητικά, πιστοποιητικά, βεβαιώσεις, άλλα έγγραφα ή στοιχεία που τηρούνται σε αρχεία των υπηρεσιών του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των ΝΠΔΔ. Συνεπώς, η ρύθμιση καταλαμβάνει κάθε έγγραφο ή στοιχείο που τηρείται σε αρχείο δημόσιας υπηρεσίας, ανεξάρτητα από τον εκδότη αυτού. Προϋπόθεση για να τύχει εφαρμογής η παρ. 6 είναι οι κρίσιμες πληροφορίες για την έκδοση της αιτούμενης διοικητικής πράξης ή τα δικαιολογητικά, που δύνανται να αντικαθίστανται με την υπεύθυνη δήλωση του πολίτη, να τηρούνται στα αρχεία των ως άνω φορέων χωρίς να απαιτούνται άλλες ενέργειες της Διοίκησης, όπως αυτοψίες, επιθεωρήσεις, γνωμοδοτήσεις κ.λπ.
2) Η δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση αφορά στις περιπτώσεις όπου τα ως άνω δικαιολογητικά δεν μπορούν να αντληθούν αυτεπαγγέλτως, μέσω διαλειτουργικότητας ή άλλης διαδικασίας άμεσης λήψης, από την αρμόδια υπηρεσία.
Με τον όρο «αυτεπάγγελτη αναζήτηση μέσω διαλειτουργικότητας» νοούνται οι περιπτώσεις όπου οι απαιτούμενες για τη διεκπεραίωση υπόθεσης πληροφορίες τηρούνται σε πληροφοριακό σύστημα και οι αρμόδιες για τον χειρισμό της υπόθεσης αρχές έχουν κάνει τις απαιτούμενες τεχνικές υλοποιήσεις, ώστε οι πληροφορίες να αντλούνται αυτόματα. Στο πλαίσιο αυτό, εμπίπτουν όλες οι διαδικτυακές υπηρεσίες (web services) που διατίθενται σε φορείς του Δημοσίου μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας (ΚΕ.Δ.) της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Γ.Γ.Π.Σ.Ψ.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ενδεικτικά, αναφέρεται η διάθεση μέσω ΚΕ.Δ. της διαδικτυακής υπηρεσίας «Στοιχεία πιστοποιητικού αναπηρίας ΚΕΠΑ» στο πληροφοριακό σύστημα «ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ – ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ» του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σύμφωνα με την υπό στοιχεία 5879 ΕΞ 2026 απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Β 904).
Με τον όρο «αυτεπάγγελτη αναζήτηση μέσω άλλης διαδικασίας άμεσης λήψης» νοούνται οι περιπτώσεις όπου για την άντληση των τηρούμενων σε πληροφοριακό σύστημα, απαραίτητων για τη διεκπεραίωση υπόθεσης, πληροφορίων δεν απαιτούνται τεχνικές υλοποιήσεις, αλλά οι πληροφορίες αντλούνται από κατάλληλη εφαρμογή του δημοσίου φορέα, μετά τη σύνδεση σε αυτή με διαπιστευτήρια. Ενδεικτικά, αναφέρονται οι εφαρμογές ηλεκτρονικής αυτεπάγγελτης αναζήτησης στην ιστοσελίδα https://aftepaggelti.services.gov.gr/, δια της οποίας αντλούνται πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης, σύμφωνα με την υπ΄ αρ. 19173/2025 ΚΥΑ των Υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Β 1783) και η δυνατότητα δημοσίων υπηρεσιών να εκδώσουν ψηφιακό αντίγραφο δελτίου ταυτότητας μέσω της ιστοσελίδας https://id-copy.services.gov.gr/.
3) Ως εκ των ανωτέρω και δεδομένης της άμεσης, από τη δημοσίευση του νόμου (7-4-2026), ισχύος της νέας διάταξης, η Διοίκηση, εφόσον δεν το έχει ήδη πράξει, οφείλει, κατ΄ απόλυτη προτεραιότητα:
α) να εντοπίσει τις διαδικασίες στις οποίες έχει εφαρμογή η νέα διάταξη, προκειμένου να καταρτίσει άμεσα πρότυπες υπεύθυνες δηλώσεις που θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα έκαστης αρμόδιας υπηρεσίας και
β) να μεριμνήσει ώστε οι πρότυπες υπεύθυνες δηλώσεις να είναι ευχερώς διαθέσιμες στους ενδιαφερομένους, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, χωρίς να αναιρείται πάντως, έως την κατάρτισή τους, η υποχρέωση των φορέων να δέχονται υπεύθυνες δηλώσεις τις οποίες συμπληρώνουν οι ενδιαφερόμενοι.
Σε κάθε περίπτωση, περιεχόμενο της υπεύθυνης δήλωσης αποτελεί υποχρεωτικά: α) η δήλωση περί πλήρωσης των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία προϋποθέσεων για την ικανοποίηση του αιτήματος και
β) η απαρίθμηση των δικαιολογητικών, πιστοποιητικών, βεβαιώσεων, στοιχείων κ.λπ. που αντικαθίστανται με αυτήν.
Στην υπεύθυνη δήλωση, προς διευκόλυνση και επιτάχυνση της διαδικασίας, ο διοικούμενος μπορεί, εφόσον το γνωρίζει, να υποδεικνύει και τη δημόσια υπηρεσία στην οποία τηρείται το δικαιολογητικό που αντικαθίσταται από την υπεύθυνη δήλωση.
4) Σημειώνεται ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι οδηγίες που έχουν δοθεί με τις υπό στοιχεία ΔΙΔΔΔΗ/Φ.17/6542/22-4-2026 [ΑΔΑ: ΨΑ7Η46ΜΤΛ6-1ΜΗ] και ΔΙΔΔΔΗ/Φ.18/2756/9-2-2024 [ΑΔΑ: Ψ7ΝΡ46ΜΤΛ6-ΠΜΝ] εγκυκλίους της υπηρεσίας μας αναφορικά με το γνήσιο της υπογραφής και την υπεύθυνη δήλωση.
5) Η διαδικασία που ακολουθείται στη συνέχεια διαφοροποιείται ανάλογα με το εάν προκαλείται ή όχι δαπάνη σε βάρος του Δημοσίου, ΟΤΑ ή ΝΠΔΔ από την έκδοση της διοικητικής πράξης που αιτείται ο διοικούμενος. Ειδικότερα, εάν από την έκδοση της διοικητικής πράξης δεν προκαλείται δαπάνη, τότε η διοικητική πράξη εκδίδεται αμέσως μετά την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης. Στη συνέχεια, η υπηρεσία αναζητεί αμελλητί τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά και ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης, το αργότερο εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή της αίτησης. Εάν από την έκδοση της διοικητικής πράξης προκαλείται δαπάνη, τότε η αρμόδια υπηρεσία αναζητεί αμελλητί τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά και εκδίδει τη διοικητική πράξη εντός τριών (3) μηνών από την υποβολή της αίτησης. Σε περίπτωση παρέλευσης της προθεσμίας αυτής, χωρίς να έχουν περιέλθει στην αρμόδια υπηρεσία τα αιτούμενα δικαιολογητικά, η αρμόδια υπηρεσία ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης, το αργότερο εντός μηνός από την έκδοση της διοικητικής πράξης.
6) Όπως ορίζεται με την παρ. 2 του άρθρου 22 του Ν. 5293/2026 , η παραγωγική λειτουργία του κεντρικού μητρώου καταχώρισης ανακληθεισών διοικητικών πράξεων της παρ. 7 του άρθρου 3 Κ.Δ.Δ. αρχίζει την 1η Ιουνίου 2026. Με την παρ. 3 του άρθρου 3 του Ν. 5293/2026 , ορίζεται ότι η έκδοση της απόφασης της παρ. 9 του ως άνω άρθρου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή της νέας παρ. 6 του αυτού άρθρου. Κατά συνέπεια, η δυνατότητα των ενδιαφερομένων να υποβάλλουν υπεύθυνες δηλώσεις κατά τα ανωτέρω δεν εξαρτάται από την εκκίνηση της παραγωγικής λειτουργίας του Μητρώου.
7) Νεότερες εγκύκλιες οδηγίες θα εκδοθούν κατά την έναρξη λειτουργίας του Μητρώου τόσο για τη χρήση αυτού, όσο και για τις ενέργειες των υπηρεσιών μετά τον έλεγχο ακρίβειας των υπεύθυνων δηλώσεων.
Η παρούσα να κοινοποιηθεί σε όλες τις οργανικές μονάδες των Υπουργείων, Γενικών και Ειδικών Γραμματειών, καθώς και στα εποπτευόμενα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Επιπλέον, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις παρακαλούνται να κοινοποιήσουν άμεσα την παρούσα εγκύκλιο στους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού αρμοδιότητάς τους.
Αριθμ. 55909/Δ6 Καθορισμός ζητημάτων σχετικών με τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης κατά την εκπαιδευτική διαδικασία και την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ – ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α. Του άρθρου 26Α του N. 4368/2016 «Μέτρα για την επιτάχυνση του κυβερνητικού έργου και άλλες διατάξεις» (Α΄ 21), και ιδίως των παρ. 1Α, 1Β και 11 αυτού,
β. του ν. 1566/1985 «Δομή και λειτουργίας της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 167),
γ. του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων),
δ. του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την τροποποίηση των Κανονισμών (ΕΚ) 300/2008, (ΕΕ) 167/2013, (ΕΕ) 168/2013, (ΕΕ) 2018/858, (ΕΕ) 2018/1139 και (ΕΕ) 2019/2144 και των Οδηγιών 2014/90/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/797 και (ΕΕ) 2020/1828 (Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη – AI Act),
ε. του ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις» (Α΄ 137),
στ. του ν. 4961/2022 «Αναδυόμενες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, ενίσχυση της ψηφιακής διακυβέρνησης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 146),
ζ. του άρθρου 207 του Ν. 4610/2019 «Συνέργειες Πανεπιστημίων και Τ.Ε.Ι., πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πειραματικά σχολεία, Γενικά Αρχεία του Κράτους και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 70),
η. του ν. 3966/2011 «Θεσμικό πλαίσιο των Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων, Ίδρυση Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Οργάνωση του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 118) και, ιδίως, τα άρθρα 2 και 23,
θ. του ν. 4186/2013 «Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 193),
ι. του ν. 4692/2020 «Αναμόρφωση της εκπαιδευτικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις» (Α΄ 111),
ια. του ν. 4823/2021 «Αναβάθμιση του σχολείου, ενίσχυση των εκπαιδευτικών και άλλες διατάξεις» (Α΄ 136),
ιβ. του ν. 5174/2025 «Κύρωση της από 20.1.2025 Σύμβασης Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, του Κοινωφελούς Ιδρύματος με την επωνυμία “Κοινωφελές Ίδρυμα “ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ” (ALEXANDER5. ONASSIS PUBLIC BENEFIT FOUNDATION)” και της εταιρείας με την επωνυμία “ΑΡΙΟΝΑ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ” για τη λειτουργία των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων» (Α΄ 12),
ιγ. του ν. 2121/1993 «Πνευματική ιδιοκτησία, συγγενικά δικαιώματα και πολιτιστικά θέματα» (Α΄ 25),
ιδ. του ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 133),
ιε. τουρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του Ν. 4622/2019 (Α΄ 133),
ιστ. του άρθρου 6 του π.δ. 84/2019 «Σύσταση και κατάργηση Γενικών Γραμματειών στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων» (Α΄ 123),
ιζ. του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130),
ιη. του π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 131),
ιθ. του π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης» (Α΄ 44),
κ. του π.δ. 18/2018 «Οργανισμός του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων» (Α΄ 31),
κα. του π.δ. 40/2020 «Οργανισμός του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης» (Α΄ 85).
2. Την υπό στοιχεία Φ.1/Γ/234/44585/Β1/8-4-2026 εισήγηση της Διεύθυνσης Τακτικού Προϋπολογισμού και Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ) της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού από την οποία προκύπτει ότι από την παρούσα απόφαση δεν προκαλείται δαπάνη στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
3. Το υπ΄ αρ. 34/30-04-2026 απόσπασμα πράξης του Ι.Ε.Π. στο οποίο διατυπώνει τη γνώμη του.
4. Το γεγονός ότι η παρούσα δεν αφορά σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ – ΜΙΤΟΣ.
5. Την ανάγκη διασφάλισης της ασφαλούς, διαφανούς και δεοντολογικής χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αποφασίζουμε:
`Αρθρο 1
Αντικείμενο
Με την παρούσα απόφαση καθορίζονται ειδικότερα ζητήματα σχετικά με την χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, και ιδίως ως προς τα θέματα ηθικής και υπεύθυνης χρήσης, διαφάνειας, ασφάλειας και προστασίας από τυχόν επιβλαβές περιεχόμενο, επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και εκπαίδευσης μαθητών/τριών καθώς και κάθε ζήτημα σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που συνδέεται με τη χρήση τέτοιων συστημάτων.
`Αρθρο 2
Σκοπός και Πεδίο Εφαρμογής
1. Σκοπός της παρούσας είναι η εξασφάλιση της ασφαλούς, διαφανούς και δεοντολογικά υπεύθυνης χρήσης συστημάτων ΤΝ κατά την εκπαιδευτική διαδικασία από εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες, η οποία έχει στόχο την υποβοήθηση του έργου των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ειδικότερα, α) την πλήρη προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τους όρους του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α΄ 137), β) την πρόληψη κινδύνων παραπληροφόρησης, αλγοριθμικής μεροληψίας, διάχυσης επιβλαβούς περιεχομένου και αθέμιτης υποκατάστασης της προσωπικής προσπάθειας, γ) τη διασφάλιση της ισότητας στην πρόσβαση και χρήση σύγχρονων εργαλείων με υπευθυνότητα και δ) την εξοικείωση εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών με τις αναδυόμενες τεχνολογίες.
2. Η παρούσα εφαρμόζεται σε όλα τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας, και καταλαμβάνει προγράμματα ή/και δράσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών, είτε εντός των εγκαταστάσεων της σχολικής μονάδας, με χρήση των συσκευών και του δικτύου αυτής, είτε εκτός αυτής, στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Η συμμόρφωση προς τις προβλέψεις της είναι υποχρεωτική για το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας, εκπαιδευτικούς, μαθητές/τριες και γονείς/κηδεμόνες/έχοντες την επιμέλεια μαθητών/τριών, αλλά και κάθε δυνητικό πάροχο συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
3. Η χρήση συστημάτων ΤΝ από εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες πραγματοποιείται αποκλειστικά σε εθελοντική βάση κατόπιν σχετικής ειδικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης του άρθρου 15 της παρούσας, ενώ τυχόν άρνηση συμμετοχής δεν επηρεάζει καθ΄οιονδήποτε τρόπο την υπηρεσιακή/μαθητική κατάσταση και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών.
`Αρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) «Σύστημα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ)»: νοείται κάθε σύστημα σύμφωνα με τον ορισμό της παρ. 1 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689.
β) «Παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (Generative AI)»: κάθε σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που παράγει, δημιουργεί ή μετασχηματίζει περιεχόμενο οποιασδήποτε μορφής, όπως ενδεικτικά κείμενο, εικόνα, ήχο, βίντεο, κώδικα, βάσει πιθανοκρατικών υπολογισμών και εκπαίδευσης σε μεγάλα σύνολα δεδομένων, κατόπιν οδηγιών και προτροπών του χρήστη.
4. «Προτροπή» η οδηγία ή σύνολο οδηγιών που δίνει ο χρήστης στο σύστημα παραγωγικής ΤΝ για την παραγωγή αποτελέσματος.
5. «Δεδομένα εξόδου» κάθε αποτέλεσμα που παράγεται κατά τη χρήση συστήματος τεχνητής νοημοσύνης.
1. Η χρήση συστημάτων ΤΝ στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας επιτρέπεται μόνο εφόσον τα εν λόγω συστήματα πληρούν τις εκάστοτε ισχύουσες απαιτήσεις του ενωσιακού και εθνικού δικαίου. Ιδίως, εφόσον αυτό κατά περίπτωση απαιτείται, διασφαλίζεται η προηγούμενη εκπλήρωση των κατά περίπτωση υποχρεώσεων αξιολόγησης κινδύνου ή αντικτύπου, οι οποίες προβλέπονται από το εκάστοτε ισχύον ενωσιακό και εθνικό δίκαιο.
2. Η χρήση συστημάτων ΤΝ κατά την εκπαιδευτική διαδικασία έχει αποκλειστικό σκοπό την υποβοήθηση του έργου των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ειδικότερα συμβάλλει α) στην αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών, β) στην εξοικείωση εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών στη χρήση αναδυόμενων τεχνολογιών, γ) στη δημιουργική και κριτική αξιοποίησή τους, καθώς και δ) στη συναγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με τη συμβολή της ΤΝ στη μαθησιακή διαδικασία. Η χρήση τέτοιων συστημάτων, καθώς και τα δεδομένα εξόδου, εποπτεύονται, ελέγχονται και αξιολογούνται, σε κάθε περίπτωση από εκπαιδευτικό προσωπικό, που έχει εκπαιδευτεί στην χρήση τους, σύμφωνα με το άρθρου 15 της παρούσας.
3. Δεν επιτρέπεται η πλήρως αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων αξιολόγησης των επιδόσεων των μαθητών/τριών ή/και εκπαιδευτικών μέσω συστημάτων ΤΝ και η οποιαδήποτε επιρροή επί των δικαιωμάτων τους, ως συνέπεια χρήσης συστημάτων ΤΝ.
4. Απαγορεύεται η δημιουργία ατομικών προφίλ (profiling) μαθητών/τριών ή/και εκπαιδευτικών και η οποιαδήποτε αξιοποίηση δεδομένων που αφορούν ή προκύπτουν από την χρήση ΤΝ για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με στοιχεία της προσωπικότητας, τη συμπεριφορά ή/και τα δικαιώματα αυτών.
5. Ειδικά για την περίπτωση συστημάτων παραγωγικής ΤΝ, ο εκπαιδευτικός μεριμνά για την τήρηση των ακόλουθων αρχών: α) Διδασκαλία και μάθηση: η παραγωγική ΤΝ χρησιμοποιείται για να υποστηρίζει, όχι να υποκαθιστά, τη μαθησιακή διαδικασία. Ο/η μαθητής/τρια παραμένει ενεργός δημιουργός γνώσης. β) Ανθρώπινες, κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις: κάθε χρήση λαμβάνει υπόψη την ευημερία, την ηλικιακή ωριμότητα, τις κοινωνικές επιπτώσεις και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. γ) Διαφάνεια: πλήρης ενημέρωση της σχολικής κοινότητας για τους τρόπους χρήσης, τους κινδύνους και τους περιορισμούς, κατά το άρθρο 50 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689, τα άρθρα 12 έως 14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 (ΓΚΠΔ) και τις υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 6 του Ν. 4961/2022 . δ) Δικαιοσύνη και ένταξη: ισοτιμία πρόσβασης, αποφυγή αλγοριθμικών διακρίσεων και στερεοτύπων, ενεργός προσβασιμότητα για μαθητές/τριες με αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες. ε) Λογοδοσία και αμφισβητησιμότητα: η ανθρώπινη ευθύνη παραμένει αδιαπραγμάτευτη. Παρέχεται πάντα η δυνατότητα αμφισβήτησης των εξόδων (αποτελεσμάτων) και υποβολής παραπόνων. στ) Νομιμότητα, ασφάλεια και προστασία: τήρηση επιταγών ΓΚΠΔ, ελαχιστοποίηση εισαγωγής δεδομένων, αποτροπή επιβλαβούς περιεχομένου, σεβασμός πνευματικών δικαιωμάτων, τήρηση νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη.
`Αρθρο 5
Χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης κατά την εξέταση ή εκπόνηση μαθητικών εργασιών
1. Η αξιοποίηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία αποσκοπεί στην ενίσχυση της μάθησης και της κριτικής σκέψης των μαθητών/τριών και δεν υποκαθιστά την προσωπική τους προσπάθεια. Οι εκπαιδευτικοί καθοδηγούν τους μαθητές/τις μαθήτριες, ώστε να χρησιμοποιούν τα συστήματα ΤΝ με υπευθυνότητα, διαφάνεια και κριτική επίγνωση του τρόπου με τον οποίο αυτά επηρεάζουν το παραγόμενο αποτέλεσμα.
2. Η χρήση οποιουδήποτε συστήματος ΤΝ απαγορεύεται, κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, δοκιμασιών αξιολόγησης (tests) και διαγωνισμάτων, εκτός εάν ο/η εκπαιδευτικός ορίσει ρητώς επιτρεπτή την ελεγχόμενη χρήση συστήματος ΤΝ ως μέρος εκπαιδευτικής διαδικασίας, και εφόσον εξασφαλίζεται η ισοτιμία στην εκά- στοτε διαδικασία αξιολόγησης για όλους τους/τις μαθητές/τριες.
3. Ομοίως, η χρήση συστημάτων ΤΝ στο πλαίσιο εκπόνησης εργασιών ή άλλων παραδοτέων των μαθητών/τριών, που ανατίθενται από τον/την εκπαιδευτικό κατά ή στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας θα πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του/της εκπαιδευτικού. Δεν επιτρέπεται η παραγωγή εργασιών ή λοιπών παραδοτέων μαθητών/τριών που έχουν δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου ή κατά σημαντικό βαθμό από σύστημα ΤΝ. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι ως άνω μαθητικές εργασίες ή λοιπά παραδοτέα είναι αποτέλεσμα της προσωπικής προσπάθειας του/της μαθητή/τριας, αποτελούν δημιουργία του ίδιου, και εκφράζουν την δική του κατανόηση.
Σε περίπτωση που εκπαιδευτικός διαπιστώνει την χρήση συστήματος ΤΝ από μαθητές/τριες, κατά παράβαση των ως άνω οριζομένων, το λαμβάνει υπόψη ως προς την αξιολόγηση της επίδοσης των εν λόγω μαθητών/ τριών στο πλαίσιο της αντίστοιχης δοκιμασίας, εξέτασης ή άλλης ανατεθειμένης εργασίας, καθώς και μεριμνά για την αποσαφήνιση των ως άνω οριζομένων στους μαθητές/τριες, με στόχο την χρήση των συστημάτων ΤΝ προς όφελός τους.
`Αρθρο 6
Ρητές Απαγορεύσεις
1. Απαγορεύεται απολύτως η χρήση συστημάτων TN στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας για τη διενέργεια ή την απόπειρα διενέργειας πράξεων που αντίκεινται στο εθνικό ή ενωσιακό δίκαιο. Τέτοια χρήση συστημάτων ΤΝ θεωρείται μη σύννομη και συνεπάγεται τις προβλεπόμενες κυρώσεις κατά το ισχύον δίκαιο.
2. Απαγορεύονται επίσης οι κάτωθι ενέργειες:
α) Η παραγωγή ή διάδοση απεικονίσεων, ήχων ή βίντεο προσώπων με τεχνικές παραποίησης ή κατασκευής οπτικοακουστικού περιεχομένου που δύναται να παραπλανήσει (deepfake) χωρίς ρητή συγκατάθεση,
β) η δημιουργία ψευδών ή ανύπαρκτων βιβλιογραφικών αναφορών, πηγών, δεδομένων ή παραπομπών και
γ) η άνευ αδείας ανάπτυξη, μεταβολή ή διάθεση συστημάτων ΤΝ.
`Αρθρο 7
Τεχνικά και Οργανωτικά Μέτρα
1. Η είσοδος και χρήση εφαρμογών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης από εκπαιδευτικούς και μαθητές/ τριες πραγματοποιείται κατόπιν αυθεντικοποίησής τους, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου (ΠΣΔ), εφόσον αυτό υποστηρίζεται από το εκάστοτε σύστημα ΤΝ. Προς τούτο λαμβάνονται τουλάχιστον τα ακόλουθα μέτρα:
α) Εφαρμογή αρχών προστασίας δεδομένων από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679.
β) Ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση των δεδομένων εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών, όπου είναι εφικτό.
γ) Περιορισμός πρόσβασης στα δεδομένα μόνο σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και ανάλογα με τον ενός ρόλο εκάστου εξ αυτών.
δ) Καταγραφή και τεκμηρίωση όλων των διαδικασιών επεξεργασίας.
ε) Εφαρμογή μηχανισμών ανθρώπινης εποπτείας και δυνατότητας παρέμβασης σε κάθε στάδιο λειτουργίας του συστήματος.
στ) Διασφάλιση της διαφάνειας, ιδίως λαμβανομένης υπόψιν της ανθρώπινης εποπτείας κατ΄ άρθρο 14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689, ως προς τη λειτουργία του συστήματος και ενημέρωση των χρηστών για τον τρόπο λειτουργίας και τα όρια του εργαλείου.
ζ) Τακτική αξιολόγηση κινδύνου και επικαιροποίηση των μέτρων ασφαλείας.
η) Εφαρμογή πολιτικής ασφάλειας πληροφοριών σύμφωνα με διεθνή πρότυπα (π.χ. ISO/IEC 27001).
2. Δικαίωμα πρόσβασης σε εφαρμογές συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας έχουν οι μαθητές/τριες και εκπαιδευτικοί δημοσίων σχολικών μονάδων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τους οποίους αφορά το εκάστοτε πρόγραμμα.
3. Η αυθεντικοποίηση των μαθητών/τριών και εκπαιδευτικών δύναται να πραγματοποιείται μέσω των διαπιστευτηρίων που διαθέτουν στον κατάλογο μελών του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου (Π.Σ.Δ.), εφόσον αυτό υποστηρίζεται από το εκάστοτε σύστημα ΤΝ.
`Αρθρο 8
Ρόλοι και Ευθύνες
1. Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας, το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ενεργεί υπό την ιδιότητα του Υπευθύνου Επεξεργασίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και του Ν. 4624/2019 (Α΄ 137). Εκτελούντες την Επεξεργασία, κατ΄ άρθρον 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, ορίζονται: (α) το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «Διόφαντος» (Ι.Τ.Υ.Ε.) από κοινού με (β) τον εκάστοτε φορέα ή ο ανάδοχο που παρέχει ή υποστηρίζει τεχνικά το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Για τους φορείς της περ. (β) του προηγουμένου εδαφίου, το Υπουργείο προχωρεί στη σύναψη σύμβασης επεξεργασίας δεδομένων (DPA), κατ΄ άρθρο 28 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679.
2. Η νομική βάση επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, κατ΄ άρθρο 6 του ΓΚΠΔ, για τους σκοπούς της παρούσας είναι η εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας (άρθρο 6 παρ. 1 εδάφιο ε΄ ΓΚΠΔ), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 26Α του Ν. 4368/2016 (Α΄ 21). Για κατηγορίες επεξεργασίας που δεν καλύπτονται από τη νομική βάση του προηγούμενου εδαφίου, απαιτείται ρητή συγκατάθεση κατά το εδάφιο α΄ παρ. 1 του άρθρου 6 και του άρθρου 7 του ΓΚΠΔ.
3. Η επεξεργασία δεδομένων μαθητών/τριών, γονέων/κηδεμόνων/εχόντων την επιμέλεια και εκπαιδευτικών στο πλαίσιο χρήσης συστημάτων ΤΝ πραγματοποιείται για τους ακόλουθους κύριους σκοπούς: α) τη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, β) την υποστήριξη καινοτόμων παιδαγωγικών προσεγγίσεων, γ) την ενίσχυση της μαθητοκεντρικής εκπαιδευτικής διαδικασίας, δ) τη βελτίωση της συνολικής μαθησιακής εμπειρίας. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δύναται επίσης να λαμβάνει χώρα για επιμέρους, τεχνικούς και οργανωτικούς σκοπούς, οι οποίοι είναι αναγκαίοι για την υλοποίηση των ανωτέρω, και ιδίως για: α) τη διασφάλιση της ασφαλούς πρόσβασης στις εφαρμογές, β) τη δημιουργία και ενεργοποίηση λογαριασμών χρηστών, γ) την ταυτοποίηση και αυθεντικοποίηση των χρηστών που δικαιούνται πρόσβαση, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 4.
`Αρθρο 9
Συντονιστής χρήσης Εφαρμογής ΤΝ
1. Σε κάθε σχολική μονάδα, στην οποία τυχόν αξιοποιείται σύστημα ΤΝ, ορίζεται με απόφαση του Διευθυντή ή Προϊσταμένου ή του νόμιμου αναπληρωτή του ή, για την περίπτωση των σχολικών μονάδων που λειτουργούν ως Πρότυπα Σχολεία (Π.Σ.) ή Πειραματικά Σχολεία (ΠΕΙ.Σ.) ή Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.), του οικείου Επιστημονικού Εποπτικού Συμβουλίου (ΕΠ.Ε.Σ.), και κατόπιν σχετικής εκδήλωσης ενδιαφέροντος του εκπαιδευτικού, ένας εκπαιδευτικός ως υπεύθυνος για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής και αξιοποίησης εκάστοτε συστήματος ΤΝ, κατά τα οριζόμενα στην παρούσα.
2. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός της παρ. 1 του παρόντος έχει την ευθύνη για την α) συλλογή και τήρηση κατά περίπτωση των σχετικών δηλώσεων ενδιαφέροντος ή συναίνεσης και ενημέρωσης, β) την αποστολή της πρόσκλησης της παρ. 1 του άρθρου 12, εφόσον αυτό απαιτείται, στους μαθητές/στις μαθήτριες και στους εκπαιδευτικούς της σχολικής μονάδας ευθύνης του, οι οποίοι έχουν εκδηλώσει σχετικό ενδιαφέρον και για τους οποίους πληρούται η προϋπόθεση προηγούμενης δήλωσης ενδιαφέροντος ή συναίνεσης και ενημέρωσης, γ) τη δημιουργία εικονικών ομάδων συνεργατικών ψηφιακών χώρων με συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες, εφόσον αυτό απαιτείται, δ) τη διαγραφή, όποτε απαιτείται, οποιουδήποτε υποκειμένου από τις ομάδες της περ. γ) της παρούσας.
3. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός, κατά περίπτωση, δύναται να αποκτά πρόσβαση στα τηρούμενα στο Π.Σ.Δ. ονόματα χρηστών των εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών της σχολικής μονάδας ευθύνης του, με σκοπό τη διαχείριση της ιδιότητάς τους ως εχόντων πρόσβαση στην εκάστοτε εφαρμογή συστήματος ΤΝ, εφόσον η ως άνω διαχείριση καθίσταται αναγκαία για την ομαλή και ασφαλή χρήση του εκάστοτε συστήματος ΤΝ από εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες υπό αυτήν την ιδιότητά τους.
`Αρθρο 10
Ενημέρωση
Οι μαθητές/τριες, οι γονείς/κηδεμόνες/έχοντες την επιμέλεια και οι εκπαιδευτικοί ενημερώνονται με σαφή και κατανοητό τρόπο, λαμβανομένης υπόψιν της ηλικίας των μαθητών/-τριών, για τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος ΤΝ, και ειδικά α) τον/τους σκοπό/σκοπούς και τη νομική βάση της επεξεργασίας, β) τα δεδομένα που επεξεργάζεται το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, γ) τους αποδέκτες ή κατηγορίες αποδεκτών των δεδομένων, δ) τον χρόνο διατήρησης, ε) τα δικαιώματα πρόσβασης, διόρθωσης, διαγραφής, περιορισμού και εναντίωσης, στ) τον τρόπο λειτουργίας, τις δυνατότητες αξιοποίησης και τους περιορισμούς χρήσης του εργαλείου, κατά τα άρθρα 12 έως 14 του ΓΚΠΔ, και ζ) τα στοιχεία επικοινωνίας του υπευθύνου επεξεργασίας και του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου. Τα δικαιώματα των ως άνω υποκειμένων ασκούνται μέσω του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ([email protected]).
`Αρθρο 11
Επεξεργασία Δεδομένων
1. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα οποία τυγχάνουν επεξεργασίας περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα, προκειμένου να επιτυγχάνεται η σύννομη χρήση εφαρμογών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και αφορούν στις ακόλουθες κατηγορίες υποκειμένων: α) στους μαθητές/στις μαθήτριες δημοσίων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που εκδηλώνουν ενδιαφέρον συμμετοχής, β) στους γονείς/κηδεμόνες/έχοντες την επιμέλεια του/της ανήλικου/ης μαθητή/τριας, και γ) τους εκπαιδευτικούς που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής.
2. Οι κατηγορίες των προσωπικών δεδομένων που υπόκεινται σε επεξεργασία είναι οι ακόλουθες: α) όνομα, β) επώνυμο, γ) διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email), η οποία έχει καταχωριστεί στο Π.Σ.Δ., δ) πιθανά δεδομένα ή μεταδεδομένα που προκύπτουν συστημικά κατά τη διαδικασία αυθεντικοποίησης για την είσοδο στην εκάστοτε εφαρμογή συστήματος ΤΝ, ε) πιθανά δεδομένα που περιλαμβάνονται σε αρχεία που υποβάλλονται στο σύστημα, και στ) πιθανά δεδομένα που περιλαμβάνονται σε εντολές (prompts) κατά τη χρήση του συστήματος.
`Αρθρο 12
Είσοδος σε εφαρμογές συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης
1. Η είσοδος στο εκάστοτε περιβάλλον εφαρμογής ΤΝ, εφόσον πραγματοποείται με αυθεντικοποίηση μέσω του ΠΣΔ, δύναται να πραγματοποιείται κατόπιν αποστολής πρόσκλησης με χρήση της διεύθυνσης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας που έχει καταχωρισθεί στο Π.Σ.Δ. για κάθε ενδιαφερόμενο/η μαθητή/τρια και εκπαιδευτικό και στο οποίο ο χρήστης έχει πρόσβαση μέσω της ιστοσελίδας https://webmail.sch.gr. Η πρόσκληση του προηγουμένου εδαφίου αφορά την ενεργοποίηση του λογαριασμού χρήστη στο εκάστοτε περιβάλλον εφαρμογής ΤΝ και είναι απαραίτητη μόνο κατά την πραγματοποίηση της πρώτης εισόδου. Η πρόσκληση αποστέλλεται μόνο στους μαθητές/στις μαθήτριες και στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα, με ευθύνη του συντονιστή χρήσης της εκάστοτε εφαρμογής ΤΝ, του άρθρου 9.
2. Για την ενεργοποίηση του λογαριασμού χρήστη, σύμφωνα με την παρ. 1 του παρόντος, απαιτείται αποδοχή της πρόσκλησης από τον εκάστοτε μαθητή/τρια ή εκπαιδευτικό. Κατά το στάδιο αυτό ο χρήστης κατευθύνεται μέσω του ειδικού συνδέσμου που περιλαμβάνεται στην πρόσκληση, στο περιβάλλον του εκάστοτε συστήματος ΤΝ και ανακατευθύνεται αυτομάτως στην ιστοσελίδα www.sso.sch.gr του Π.Σ.Δ., προκειμένου να πραγματοποιηθεί ταυτοποίηση της ιδιότητας αυτού μέσω αυθεντικοποίησης και χρήση των διαπιστευτηρίων του στο Π.Σ.Δ.
3. Κατά το στάδιο της παρ. 2 του παρόντος διαβιβάζονται στο σύστημα ΤΝ μόνο τα απολύτως αναγκαία στοιχεία ταυτοποίησης του χρήστη, και συγκεκριμένα α) η τηρούμενη στο Π.Σ.Δ. διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, β) το όνομα και γ) επώνυμο εκάστου εκπαιδευτικού ή μαθητή/τρια.
4. Μετά την ολοκλήρωση της ενεργοποίησης λογαριασμού χρήστη κατά τα οριζόμενα στις παρ. 1, 3 και 4 του παρόντος, ο χρήστης εισέρχεται απευθείας στην εκάστοτε εφαρμογή συστήματος ΤΝ με τη χρήση των στοιχείων αυθεντικοποίησής του στο Π.Σ.Δ.
`Αρθρο 13
Αξιολόγηση Αντικτύπου και Εποπτεία
1. Πριν από την έναρξη της χρήσης συστήματος τεχνητής νοημοσύνης κατά την εκπαιδευτική διαδικασία, το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.), ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας, διενεργεί τουλάχιστον αξιολόγηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων (DPIA), κατ΄ άρθρο 35 του ΓΚΠΔ.
2. Πέραν της υποχρέωσης της παρ. 1, το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. εκπληρώνει κάθε άλλη υποχρέωση αξιολόγησης ή εκτίμησης αντικτύπου που τυχόν απορρέει, κατά περίπτωση, από το εκάστοτε ισχύον ενωσιακό και εθνικό δίκαιο.
3. Η εκάστοτε αξιολόγηση ή εκτίμηση επικαιροποιείται σε κάθε ουσιώδη τροποποίηση του συστήματος ή του τρόπου χρήσης του.
`Αρθρο 14
Ασφάλεια και διαχείριση περιστατικών
1. Η χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης οργανώνεται κατά τρόπο που δεν βλάπτει την ψυχική υγεία, την ασφάλεια ή την κοινωνική ένταξη των μαθητών/τριών. Συνιστάται η αποφυγή υπέρμετρης εξάρτησης από αυτοματοποιημένη βοήθεια.
2. Σε κάθε περίπτωση ακούσιας ή μη εξουσιοδοτημένης κοινοποίησης δεδομένων ή έκθεσης σε επιβλαβές περιεχόμενο, εφαρμόζεται αμελλητί η διαδικασία διαχείρισης περιστατικών, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον: α) άμεση ενημέρωση εκπαιδευτικού και του Διευθυντή (ή νόμιμου αναπληρωτή του) της οικείας σχολικής μονάδας, οι οποίοι διερευνούν το περιστατικό και λαμβάνουν τα άμεσα αναγκαία μέτρα προστασίας, β) καταγραφή βασικών στοιχείων με ελάχιστη αναγκαία πληροφορία, γ) αξιολόγηση κινδύνου και λήψη μέτρων προστασίας, δ) ενημέρωση γονέων/κηδεμόνων/εχόντων την επιμέλεια, ε) ενημέρωση της αρμόδιας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, και στ) ενημέρωση των κατά περίπτωση αρμοδίων αρχών εντός εβδομήντα δύο (72) ωρών σε περίπτωση παραβίασης δεδομένων. Σε περίπτωση που το περιστατικό εμπίπτει στην περίπτωση περιστατικών ενδοσχολικής βίας εφαρμόζονται τα σχετικά ειδικώς οριζόμενα.
`Αρθρο 15
Επιμόρφωση σε θέματα ΤΝ
1. Κάθε σχολική μονάδα οργανώνει τουλάχιστον μία (1) δράση ενημέρωσης μαθητών/τριών ή/και γονέων/ κηδεμόνων/εχόντων την επιμέλεια ανά σχολικό έτος, καθώς και επιμόρφωση εκπαιδευτικών ανά γνωστικό αντικείμενο σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 87 του Ν. 4823/2021 (Α΄ 136), με αντικείμενο τη χρήση συστημάτων ΤΝ.
2. Η επιμόρφωση καλύπτει κατ΄ ελάχιστον: α) Βασικές αρχές λειτουργίας ΤΝ και παραγωγικής ΤΝ, β) κινδύνους που σχετίζονται με την φύση της ΤΝ και τρόπους αποτροπής τους, γ) περιορισμούς και αλγοριθμικές μεροληψίες, δ) τεχνικές προτροπής (prompting) και επαλήθευσης, ε) κανόνες ΓΚΠΔ και προστασίας ανηλίκων, στ) κανόνες χρήσης, ζ) διαδικασία αναφοράς περιστατικών.
3. Οι εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν σε δράσεις ή άλλα προγράμματα, συνιστάμενα στην χρήση συστημάτων ΤΝ, λαμβάνουν ειδική επιμόρφωση πάνω στα ως άνω ζητήματα, η οποία εγκρίνεται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.).
`Αρθρο 16
Περιορισμός στη χρήση πληροφοριών
1. Οι πληροφορίες που εισάγονται στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης από τους εξουσιοδοτημένους χρήστες αυτού, θα πρέπει να είναι μόνο όσες είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση του επιδιωκόμενου σκοπού που ορίζεται στη παρούσα και στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι εν λόγω πληροφορίες, είτε συνιστούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ή όχι, θα παραμένουν εντός του περιβάλλοντος που ελέγχεται από τον εκάστοτε πάροχο ή φορέα που διαχειρίζεται και υποστηρίζει την λειτουργία του συστήματος.
2. Οποιεσδήποτε πληροφορίες εισάγονται σε σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ανεξάρτητα από τη φύση τους, συμπεριλαμβανομένων των προσωπικών δεδομένων και οποιουδήποτε άλλου τύπου δεδομένων, απαγορεύεται να κοινοποιηθούν ή άλλως να χρησιμοποιηθούν και εν γένει να τύχουν οποιασδήποτε άλλης επεξεργασίας τόσο από τους εξουσιοδοτημένους χρήστες ή/και διαχειριστές όσο και από οιονδήποτε τρίτο για άλλο σκοπό πέραν των όσων προβλέπονται από την παρούσα και τον ν. 4368/2016 (Α΄ 21).
3. Σε κάθε περίπτωση κατά την χρήση συστημάτων ΤΝ από μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς δεν επιτρέπεται η εισαγωγή των εξής πληροφοριών: Ονοματεπωνύμου, φωτογραφίας, βίντεο, φωνητικών δειγμάτων, στοιχείων επικοινωνίας, αριθμών μητρώου, βαθμολογιών, εκθέσεων προόδου, πειθαρχικών δεδομένων, δεδομένων υγείας ή ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, ή πληροφοριών τρίτων χωρίς νόμιμη βάση. Επιτρέπεται μόνο η χρήση ουδέτερων, μη ταυτοποιητικών περιγραφών και συνθετικών ή ανωνυμοποιημένων δεδομένων.
`Αρθρο 17
Διατήρηση και Διαγραφή Δεδομένων
Τα δεδομένα που καταχωρίζονται και συλλέγονται μέσω συστήματος τεχνητής νοημοσύνης τηρούνται για όσο διάστημα είναι απολύτως αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών της παρούσας και σε κάθε περίπτωση διαγράφονται με ασφαλή τρόπο μετά την πάροδο τριών (3) ετών. Η επεξεργασία τυχόν μεταδεδομένων επιτρέπεται αποκλειστικά για σκοπούς ερευνητικούς ή στατιστικούς, υπό τον όρο της πλήρους ανωνυμοποίησης αυτών κατά τον ΓΚΠΔ.
Αριθμ. 77788 ΕΞ 2026 Έγκριση Ειδικού Προγράμματος Αντιμετώπισης και Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών 2026-2030.
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ – ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ – ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ – ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ – ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α. Του Ν. 5264/2025 «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφορά Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 239) και ιδίως του άρθρου 16 και της παρ. 14 του άρθρου 45 ,
β. του Ν. 5140/2024 «Νέο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και συμπληρωματικές διατάξεις» (Α΄ 154),
γ. του Ν. 4797/2021 «Κρατική αρωγή προς επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς για θεομηνίες, επείγουσες ρυθμίσεις για τη στήριξη της οικονομίας, συμπληρωματικός κρατικός προϋπολογισμός και συνταξιοδοτική ρύθμιση και λοιπές επείγουσες διατάξεις»,
δ. του ν. 867/1979 Περί κυρώσεως τροποποιήσεως και συμπληρώσεως της από 28.7.1978 Πράξεως Νομοθετικού Περιεχομένου του Προέδρου της Δημοκρατίας «Περί αποκαταστάσεως ζημιών εκ των σεισμών 1978 εις περιοχή Βορείου Ελλάδος κ.λπ., και ρυθμίσεως ετέρων τινών συναφών θεμάτων» (Α΄ 24),
ε. του ν. 1190/1981 «Περί κυρώσεως της από 26.3.1981 Πράξεως Νομοθετικού Περιεχομένου του Προέδρου της Δημοκρατίας «περί αποκαταστάσεως ζημιών εκ των σεισμών 1981» και ρυθμίσεως ετέρων συναφών θεμάτων» (Α΄ 203),
ζ. του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του Ν. 4622/2019 (Α΄ 133),
η. του ν. 4622/2019 «Επιτελικό κράτος: Οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 133),
θ. του ν. 4623/2019 ««Ρυθμίσεις του Υπουργείου Εσωτερικών, διατάξεις για την ψηφιακή διακυβέρνηση, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και άλλα επείγοντα ζητήματα (Α΄ 134)» και ιδίως του άρθρου 58 ,
ι. του π.δ. 142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α΄ 181),
ια. του π.δ. 81/2019 «Σύσταση, συγχώνευση, μετονομασία και κατάργηση Υπουργείων και καθορισμός των αρμοδιοτήτων τους – Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων» (Α΄ 119),
ιβ. του π.δ. 70/2021 «Σύσταση του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων» (Α΄ 161),
ιγ. του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130),
ιδ. του π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου – Σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού – Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) – Μεταβατικές διατάξεις» (Α΄ 139),
ιε. του π.δ. 50/2024 «Σύσταση Γενικών Γραμματειών, κατάργηση Γενικής Γραμματείας και Ειδικών Γραμματειών» (Α΄ 138),
ιστ. του π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 131),
ιζ. του π.δ. 32/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 91),
ιη. του π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης» (Α΄ 44),
ιθ. του π.δ. 17/2026 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργού» (Α΄ 55).
2. Την υπ΄ αρ. 32 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου της 27-11-2025 «Έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) για την Προγραμματική Περίοδο 2026-2030» (Α΄ 220).
3. Την υπ΄ αρ. 33/27.11.2025 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Α΄ 232), περί της έγκρισης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού (ΠΔΠ) ετών 2026-2029.
4. Την υπ΄ αρ. 3 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου της 29.3.2021 «Σύσταση, Συγκρότηση και λειτουργία της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής» (Α΄ 56).
5. Την υπ΄ αρ. 62564/4.6.2021 υπουργική απόφαση «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου – Κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2021- 2025» (Β΄ 2442).
6. Την υπ΄ αρ. 3/2026 υπουργική απόφαση «Καθορισμός κατηγοριών, διαδικασιών και όρων εγγραφής προϋπολογισμών έργων στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ), καθώς και κάθε άλλης σχετικής διαδικασίας που αφορά στον `Αξονα Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων (ΑΜΔ) του άρθρου 10 του Ν. 5140/2024 (Α΄ 154)» (Β΄ 141).
7. Την υπό στοιχεία Υ21/22.12.2025 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση Αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών, Νικόλαο Παπαθανάση» (Β΄ 7190).
8. Την υπό στοιχεία 102928 ΕΞ2023/10.07.2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού, Οικονομικών «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Οικονομικών, Αθανάσιο Πετραλιά» (Β΄ 4441).
9. Την υπό στοιχεία ΥΠ 614/21.03.2025 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κωνσταντίνο Κατσαφάδο» (Β΄ 1400).
10. Την υπ΄ αρ. 74103/5569/8.7.2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νικόλαο Ταγαρά» (Β΄ 4408).
11. Την υπό στοιχεία Υ 121107/2024 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Διορισμός Γενικής Γραμματέως Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΠΔΕ και ΕΠΑ) του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών» (Υ.Ο.Δ.Δ. 920).
12. Την υπό στοιχεία 74668 ΕΞ2026/12-05-2026 εισήγηση της Γενικής Γραμματέως Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης.
13. Το γεγονός ότι από την έκδοση της παρούσας προκαλείται επιβάρυνση του εθνικού σκέλους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, εντός του ισχύοντος ΠΔΠ, η οποία δεν υπερβαίνει τον προϋπολογισμό του παρόντος Προγράμματος, και η οποία θα αντιμετωπίζεται κατά την έκδοση των εγκρίσεων και αποφάσεων ένταξης έργων, όπως αυτές ορίζονται από τις οικείες προβλέψεις της παρούσας.
14. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
Την έγκριση του Ειδικού Προγράμματος Αντιμετώπισης και Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών (εφεξής «Πρόγραμμα Φ.Κ.») ως μέρος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, με βάση τους στόχους και το σύστημα διαχείρισης, όπως καθορίζονται στα ακόλουθα άρθρα.
`Αρθρο 1
Στόχοι Προγράμματος και περιοχές παρέμβασης
1. Το Πρόγραμμα Φ.Κ αποσκοπεί:
α) Στην άμεση αποκατάσταση ζημιών από φυσικά φαινόμενα,
β) στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών,
γ) στην πρόληψη και διαχείριση κινδύνων,
δ) στην επιχορήγηση και την ενίσχυση τελικών δικαιούχων στο πλαίσιο αντιμετώπισης των ζημιών και αποκατάστασης των επιπτώσεων,
σε συνέχεια φυσικών καταστροφών, ήτοι σεισμών, χιονοστιβάδων, κατολισθήσεων και πλημμυρών, ανεμοστρόβιλων, τυφώνων, εκρήξεων ηφαιστείων, πυρκαγιών δασών, καθώς και ανεξέλεγκτων πυρκαγιών από φυσικά αίτια, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 3, του Ν. 4797/2021 (Α΄ 66) περί θεομηνιών.
2. Το Πρόγραμμα συμβάλλει στον Αναπτυξιακό Στόχο 3 «Πολιτική Προστασία και Αντιμετώπιση Κλιματικής Κρίσης».
3. Ως περιοχή παρέμβασης του Προγράμματος Φ.Κ. ορίζεται ολόκληρη η επικράτεια, μετά από την επέλευση της φυσικής καταστροφής και την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας ή την οριοθέτησή της ως πληγείσα από τη φυσική καταστροφή σύμφωνα με το ισχύον οικείο θεσμικό πλαίσιο.
4. Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας μεριμνά για την κωδικοποίηση συμβάντων ανά φυσική καταστροφή, έτος και περιοχή παρέμβασης, η οποία θα αποτυπώνεται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΟΠΣ -ΕΠΑ) για τα έργα του Προγράμματος.
`Αρθρο 2
Προϋπολογισμός Προγράμματος
1. Ο προϋπολογισμός του Προγράμματος ανέρχεται σε € 800.000.000.
2. Ο προϋπολογισμός του προγράμματος κατανέμεται σε έργα σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 7, 8 και 9 της παρούσας υπουργικής απόφασης, κατόπιν έκδοσης της Απόφασης Κατανομής Πόρων του άρθρου 9 από τον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό.
3. Η περίοδος εφαρμογής του Προγράμματος είναι η περίοδος 2026-2030. Για την ολοκλήρωση των έργων εφαρμόζονται οι προβλέψεις του άρθρου 27, του Ν. 5264/2025 .
4. Το Πρόγραμμα υλοποιείται με τρόπο που διασφαλίζει τη συμπληρωματικότητα με τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και μεταξύ των Τομεακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Τ.Π.Α.) και Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Π.Π.Α.), με σκοπό τη δημιουργία συνεργειών, την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και του κινδύνου διπλής χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δικαιούχος διερευνά τη δυνατότητα χρηματοδότησής του έργου από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, σε οποιοδήποτε στάδιο ωριμότητας και αν βρίσκεται το έργο.
`Αρθρο 3
Επιλέξιμες Δράσεις και δαπάνες
Οι επιλέξιμες δράσεις για χρηματοδότηση, κατηγοριοποιημένες με βάση τους στόχους του Προγράμματος στους οποίους συμβάλλουν είναι:
1. Δράσεις οι οποίες στοχεύουν στην άμεση αποκατάσταση ζημιών από φυσικά φαινόμενα (`Αξονας Προτεραιότητας 3.6).
α) Έργα για την επαναφορά των πληγεισών υποδομών σε κατάσταση ασφαλή και λειτουργική σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία,
β) έργα αναδάσωσης δημοσίων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, των οποίων η βλάστηση καταστράφηκε από πυρκαγιά και έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες.
2. Δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας υποδομών (`Αξονας Προτεραιότητας 3.2).
α) Έργα που στοχεύουν στην αιτιολογημένη βελτίωση της ανθεκτικότητας υφιστάμενων υποδομών, μετά την έλευση της φυσικής καταστροφής,
β) έργα που αφορούν σε σχέδιο Ανασυγκρότησης Περιοχής ή μετεγκατάστασης περιοχής, μετά από φυσικές καταστροφές, κατόπιν εισήγησης αρμόδιας επιτροπής.
3. Δράσεις για την πρόληψη και διαχείριση κινδύνων (`Αξονας Προτεραιότητας 3.4).
α) Έργα που αφορούν στην εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης νέων κινδύνων καταστροφών στις πληγείσες υποδομές προκειμένου να μετριαστούν/ αντιμετωπιστούν οι αρνητικές επιπτώσεις μελλοντικών ακραίων κλιματικών γεγονότων,
β) έργα για την αντιδιαβρωτική προστασία του εδάφους σε πληγείσες περιοχές,
γ) έργα για την αντιπλημμυρική προστασία των εκτάσεων σε πληγείσες περιοχές,
δ) έργα ετοιμότητας/διαχείρισης αναγκών στέγασης πληγέντων σε περίπτωση φυσικής καταστροφής, όπως η προμήθεια οικίσκων και τροχόσπιτων καθώς και οι δαπάνες φύλαξης αυτών.
4. Δράσεις επιχορήγησης/ενίσχυσης τελικών δικαιούχων στο πλαίσιο αντιμετώπισης ζημιών και αποκατάστασης των επιπτώσεων φυσικών καταστροφών (`Αξονας Προτεραιότητας 3.5):
α) Κρατική αρωγή προς επιχειρήσεις, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ν. 4797/2021 (Α΄ 66), αρμοδιότητας Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας – Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής – Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού, όπως:
i) Προκαταβολή έναντι επιχορήγησης και επιχορήγηση,
ii) πρώτη αρωγή έναντι επιχορήγησης, ως έκτακτη εφάπαξ ενίσχυση,
iii) δαπάνες για ειδικά καθεστώτα ενίσχυσης για οικονομικές απώλειες σε περιοχές που επλήγησαν, είτε άμεσα από εκτεταμένες φυσικές καταστροφές, είτε και έμμεσα από εκτεταμένες φυσικές καταστροφές στις ίδιες ή σε όμορες περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 6Γ του Ν. 4797/2021 (Α΄ 66),
β) στεγαστική συνδρομή σε φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, σύμφωνα με τις προβλέψεις των ν. 867/1979 (Α΄ 24), ν. 1190/1981 (Α΄ 203) και ν.δ. 57/1973 (Α΄ 149) αρμοδιότητας Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας – Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής – Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, όπως:
i) Στεγαστική συνδρομή για την αποκατάσταση ζημιών σε κτίρια,
ii) προσωρινή στέγαση με τη μορφή επιδότησης ενοικίου ή συγκατοίκησης,
iii) πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής συνδρομής, με τη μορφή έκτακτης εφάπαξ ενίσχυσης,
iv) εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις σε φυσικά πρόσωπα για τη διενέργεια απλών επισκευαστικών εργασιών ή/και για την αντικατάσταση της οικοσκευής, την κάλυψη πρώτων βιοτικών αναγκών, την επισκευή ή αντικατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού, τη διενέργεια απλών επισκευαστικών εργασιών σε χώρους βοηθητικής χρήσης ή αντικατάσταση βλαβέντων κινητών πραγμάτων εντός αυτών,
γ) προκαταβολή και τελική επιχορήγηση προς αγροτικές εκμεταλλεύσεις για ζημιές σε φυτικά μέσα παραγωγής, σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 12Β και της παρ. 2 του άρθρου 12 του του Ν. 4797/2021 (Α΄ 66), αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών, Αποκεντρωμένη Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων),
δ) ψηφιακές κάρτες για τη στήριξη περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, κατά το άρθρο 6Β του Ν. 4797/2021 .
5) Υποστηρικτικές δράσεις: δαπάνες ταξιδιών και μετακινήσεων στελεχών της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής (ΓΓΑΦΚΚΑ) του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας καθώς και λοιπού προσωπικού που διατίθεται στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων της, τόσο για την προετοιμασία υποβολής πρότασης ένταξης νέου έργου, όσο και για τη διαχείριση των ήδη ενταγμένων έργων του Προγράμματος. Για τα ήδη ενταγμένα έργα, οι δαπάνες παρακολουθούνται ως διακριτό υποέργο της ενταγμένης πράξης.
6) Ως προς τις επιλέξιμες δαπάνες του Προγράμματος ισχύουν τα προβλεπόμενα στο άρθρο 20, του Ν. 5264/2025 «Κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών και επιλέξιμες δαπάνες».
7) Στην περίπτωση δράσεων με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, ο φορέας πολιτικής που είναι αρμόδιος για την ενίσχυση μεριμνά για την εφαρμογή του οικείου θεσμικού πλαισίου και των προβλεπόμενων στο άρθρο 28 «Υλοποίηση έργων και δράσεων που συνιστούν κρατική ενίσχυση» του Ν. 5264/2025 (βλ. και Παράρτημα Γ).
`Αρθρο 4
Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής του άρθρου 13, του Ν. 4797/2021
1. Η Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής του άρθρου 13, του Ν. 4797/2021 , στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Π.Υ.Σ.) 3/2021 (Α΄ 56), και ως προς το παρόν Πρόγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ν. 5264/2024 (Α΄ 239) εισηγείται στον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό για:
α) Τη λήψη μέτρων αναφορικά με την εύρυθμη υλοποίηση των έργων του Προγράμματος,
β) την κατανομή πόρων και τυχόν ειδικών όρων ένταξης σε έργα που προτείνονται για ένταξη σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 9,
γ) την κατανομή πρόσθετων πόρων σε έργο σε περίπτωση τεκμηριωμένης αναγκαιότητας αύξησης του προϋπολογισμού του έργου εφόσον με την τροποποίηση:
i) Προτείνεται, άπαξ ή σωρευτικά, αύξηση του προϋπολογισμού του έργου μεγαλύτερη από το 5% του προϋπολογισμού αρχικής ένταξης του έργου στο Πρόγραμμα Φ.Κ. ή
ii) προκαλείται υπέρβαση του συνολικού προϋπολογισμού του Προγράμματος Φ.Κ.,
δ) την απόκλιση μεταξύ προϋπολογισμού ΕΠΑ και προϋπολογισμού εγγραφής στο εθνικό ΑΠΔΕ για τα έργα του Προγράμματος που έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα (κατά τα οριζόμενα της περ. ιβ του άρθρου 3 του Ν. 5264/2025 ).
2. Στο πλαίσιο της υλοποίησης του Προγράμματος, η Διεύθυνση Συντονισμού και Ειδικών Καθεστώτων της Γενικής Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού, σε συνεργασία με τη Δι.Δι.Ε.Π., παρέχει τη γραμματειακή υποστήριξη της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής.
3. Στις συνεδριάσεις της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής που αφορούν στο Πρόγραμμα Φ.Κ. συμμετέχει η Δι.Δι.Ε.Π., ενώ μπορεί να προσκαλούνται και εκπρόσωποι των φορέων των προτάσεων και άλλων φορέων εφόσον απαιτείται.
4. Η Διεύθυνση Συντονισμού και Ειδικών Καθεστώτων αποστέλλει (ηλεκτρονικά) τις εισηγήσεις της συνεδρίασης της Επιτροπής εντός δέκα (10) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία έγκρισης των πρακτικών της συνεδρίασης στον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό, και στη Δι.Δι.Ε.Π.
5. Στο πλαίσιο της δυνατότητας της Επιτροπής να συστήνει ομάδες εργασίας από εξειδικευμένο προσωπικό του δημόσιου τομέα ή και ιδιώτες εμπειρογνώμονες και να ορίζει τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους και τις αρμοδιότητές τους, σύμφωνα με το άρθρο 5Α της ΠΥΣ 3/2021, η Επιτροπή δύναται να συστήνει ομάδες εργασίας αναφορικά με τα θέματα αρμοδιότητάς της.
`Αρθρο 5
Υπηρεσία Διαχείρισης, Συντονισμού και Εποπτείας του Προγράμματος Φ.Κ.
Η Δι.Δι.Ε.Π. αναλαμβάνει ρόλο Υπηρεσίας Διαχείρισης (ΥΔ) ως προς την ενεργοποίηση, τον συντονισμό και την εποπτεία του Προγράμματος Φ.Κ. και ειδικότερα:
i. Την παρακολούθηση και την εποπτεία του Προγράμματος, ως προς την εφαρμογή του συστήματος διαχείρισης της παρούσας και του ΕΠΑ,
ii. την διαβίβαση στην Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής των αιτημάτων χρηματοδότησης νέων έργων ή της πρότασης αύξησης προϋπολογισμού ενταγμένου έργου, εφόσον απαιτείται, συνοδευόμενη από τα οικονομικά στοιχεία του Προγράμματος,
iii. την υποστήριξη του έργου της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής, μέσω της παροχής στοιχείων για την υλοποίηση του Προγράμματος,
iv. την υλοποίηση της Αποφάσεων Κατανομής Πόρων του άρθρου 9 στο ΟΠΣ ΕΠΑ,
v. τον συντονισμό των Ε.Φ.Δ. στους οποίους έχουν εκχωρηθεί καθήκοντα διαχείρισης και πόροι του Προγράμματος,
vi. την παροχή πληροφόρησης και διευκρινίσεων επί του συστήματος διαχείρισης του Προγράμματος προς τους Ε.Φ.Δ. σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες της παρούσας.
`Αρθρο 6
Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης (Ε.Φ.Δ.)
1. Ως Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης (Ε.Φ.Δ.) ορίζονται οι Υπηρεσίες Διαχείρισης των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων του ΕΠΑ 2026-2030, οι οποίες έχουν οριστεί σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6, του Ν. 5264/2025 .
2. Με την Απόφαση Κατανομής Πόρων του άρθρου 9 κατανέμονται στους ΕΦΔ πόροι και εκχωρούνται οι αρμοδιότητες της παρ. 3 κατωτέρω, για τα έργα που αποτυπώνονται σε αυτήν.
3. Οι Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης αναλαμβάνουν:
i. Τη μέριμνα για την υλοποίηση των προβλεπόμενων ενεργειών ως προς τη μεταφορά στο Πρόγραμμα Φ.Κ. των έργων του Ειδικού Προγράμματος Φ.Κ. 2021-2025, σύμφωνα με το άρθρο 14 και την έκδοση της Απόφασης Ένταξης στο Πρόγραμμα,
ii. την υλοποίηση των ενεργειών που προβλέπονται στο Παράρτημα ως προς τη συλλογή και αξιολόγηση της επιλεξιμότητας των προτάσεων για ένταξη έργων στο Πρόγραμμα Φ.Κ.,
iii. τη διαβίβαση στη Δι.Δι.Ε.Π. των έργων που πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης στο Πρόγραμμα Φ.Κ., για την διαβίβαση στην Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής,
iv. σε συνέχεια της έκδοσης της Απόφασης Κατανομής Πόρων, την υλοποίηση των ενεργειών που προβλέπονται στο Κεφάλαιο Δ,
v. τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στις περ. γ) έως ζ) του άρθρου 36 «Αρμοδιότητες των υπηρεσιών διαχείρισης» του Ν. 5264/2025.
4. Οι Υπηρεσίες Διαχείρισης των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων που έχουν οριστεί στο ΕΠΑ 2026-2030, καθώς και τα στοιχεία επικοινωνίας τους αναρτώνται στον ιστότοπο του ΕΠΑ.
5. Η έκδοση ή τροποποίηση Πρόσκλησης, οι αποφάσεις ένταξης, τροποποίησης, ανάκλησης ή ολοκλήρωσης των έργων, εκδίδονται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του ΕΦΔ.
`Αρθρο 7
Δικαιούχοι του Προγράμματος
1. Δυνατότητα υποβολής αιτήματος χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα Φ.Κ. επιλέξιμης δράσης του άρθρου 3 της παρούσας, έχουν οι Κύριοι των έργων, όπως ορίζονται στο άρθρο 3, του Ν. 5264/2025 και ειδικότερα:
α) τα Υπουργεία και οι εποπτευόμενοι φορείς τους,
β) οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Β΄ βαθμού και τα Νομικά Πρόσωπα των ΟΤΑ Β΄ βαθμού,
γ) οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού, οι Σύνδεσμοι Δήμων και τα Νομικά Πρόσωπα των ΟΤΑ Α΄ βαθμού.
2. Στην περίπτωση των δράσεων με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, κατά το άρθρο 107 ΣΛΕΕ, Κύριος του έργου είναι το Υπουργείο που έχει την αρμοδιότητα χορήγησης της ενίσχυσης προς τους τελικούς ωφελούμενους (βλ. και Παράρτημα Γ).
`Αρθρο 8
Διαδικασία Υποβολής Αιτήματος Χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα
1. Οι Δικαιούχοι του Προγράμματος Φ.Κ., δύναται να υποβάλλουν αίτημα χρηματοδότησης έργου από το Πρόγραμμα Φ.Κ., εφόσον το προτεινόμενο έργο:
α) Συμβάλλει στους στόχους του Προγράμματος και αφορά σε επιλέξιμη δράση σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 3 της παρούσας,
β) προτείνεται εντός έξι (6) μηνών από την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, για τις παρ. 1 έως 3 του άρθρου 3. Ως υποβολή πρότασης νοείται η υποβολή του Πίνακα Α. ΙΙ ή Β. ΙΙ στην οικεία Υπηρεσία Διαχείρισης του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΤΠΑ) ή στην οικεία Υπηρεσία Διαχείρισης του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΠΠΑ), αντίστοιχα. Για την πρόταση έργου της περ. β της παρ. 4 του άρθρου 3, εφόσον η δράση προτείνεται εντός δώδεκα (12) μηνών από την οριοθέτηση της περιοχής ως πληγείσα. Ειδικά για φυσικές καταστροφές που έχουν εκδηλωθεί πριν την έναρξη ισχύος της παρούσας, διατίθεται πλήρης εξάμηνη ή δωδεκάμηνη αντίστοιχα προθεσμία από τη δημοσίευση της παρούσας σε ΦΕΚ για την υποβολή πρότασης, με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση,
γ) έχει προταθεί μέσω της διαδικασίας που προβλέπεται στο Παράρτημα Α ή Β ή Γ της παρούσας και ειδικότερα:
γα) Οι αρμόδιες Υπηρεσίες των Υπουργείων και οι εποπτευόμενοι φορείς των Υπουργείων, υποβάλλουν προτάσεις για χρηματοδότηση στην Υπηρεσία Διαχείρισης του οικείου ΤΠΑ, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο Παράρτημα Α, ενώ για τις δράσεις της παρ. 4 του άρθρου 3 συμπληρωματικά εφαρμόζεται και η διαδικασία που προβλέπεται στο Παράρτημα Γ,
γβ) οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Β΄ βαθμού και τα Νομικά Πρόσωπα των ΟΤΑ Β΄ βαθμού, υποβάλλουν προτάσεις για χρηματοδότηση στην Υπηρεσία Διαχείρισης του οικείου ΠΠΑ, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο Παράρτημα Β,
γγ) οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού, οι Σύνδεσμοι Δήμων και τα Νομικά Πρόσωπα των ΟΤΑ Α΄ βαθμού, υποβάλλουν προτάσεις για χρηματοδότηση στην οικεία Υπηρεσία Διαχείρισης του ΠΠΑ στην οποία ανήκουν γεωγραφικά, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο Παράρτημα Β.
3. Οι Υπηρεσίες Διαχείρισης των ΤΠΑ/ΠΠΑ ελέγχουν την πληρότητα συμπλήρωσης των πινάκων του Παραρτήματος Α ή Β που έχουν υποβληθεί από τους Δικαιούχους και τους υποβάλλουν στη Δι.Δι.Ε.Π.
4. Η Δι.Δι.Ε.Π, ελέγχει την πληρότητα των αιτημάτων ως προς την εφαρμογή της παρούσας και διαβιβάζει τα αιτήματα στην Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής για τις ενέργειές της.
`Αρθρο 9
Απόφαση Κατανομής Πόρων Προγράμματος
1. Κατόπιν θετικής εισήγησης της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής για χρηματοδότηση του έργου με πόρους από το Πρόγραμμα Φ.Κ., ο αρμόδιος για το ΕΠΑ Υπουργός, εκδίδει Απόφαση Κατανομής Πόρων, η οποία περιλαμβάνει κατ΄ ελάχιστον:
α) Τον Φορέα Πολιτικής που εποπτεύει τον ΕΦΔ, στον οποίο κατανέμονται οι πόροι και εκχωρούνται οι αρμοδιότητες του άρθρου 6,
β) τον τίτλο και τον προϋπολογισμό στο ΕΠΑ και στο ΑΠΔΕ του έργου/των έργων που εγκρίνεται/εγκρίνο- νται για χρηματοδότησή από το Πρόγραμμα,
γ) τον Κύριο του έργου/των έργων που εγκρίνονται.
2. Σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ επιλέξιμης δαπάνης ΕΠΑ και προϋπολογισμού ΑΠΔΕ, την απόφαση κατανομής συνοδεύει σχετική εισήγηση του Γενικού Γραμματέα ΠΔΕ και ΕΠΑ.
3. Η Απόφαση Κατανομής Πόρων αναρτάται στο Πρόγραμμα Διαύγεια.
4. Η Δι.Δι.Ε.Π διανέμει (ηλεκτρονικά) στον οικείο ΕΦΔ την Απόφαση Κατανομής Πόρων και μεριμνά για την αποτύπωση των στοιχείων της Απόφαση Κατανομής Πόρων στο Πληροφοριακό Σύστημα του ΕΠΑ.
5. Στο πλαίσιο διαχείρισης του Προγράμματος και εφόσον προκύπτει ότι ο προϋπολογισμός των ενταγμένων πράξεων που διαχειρίζεται ένας ΕΦΔ είναι μικρότερος από το συνολικό ποσό που του έχει εκχωρηθεί με τις Αποφάσεις Κατανομής Πόρων, με τη διαφορά να ανέρχεται από € 100.000 € και άνω, η ΔιΔιΕΠ εισηγείται στον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό την ανάκληση πόρων από τον ΕΦΔ με την τροποποίηση της Απόφασης Κατανομής Πόρων.
`Αρθρο 10
Ένταξη έργων στο Πρόγραμμα
1. Εντός 15 εργασίμων ημερών από την έκδοσης της Απόφασης Κατανομής Πόρων, ο αρμόδιος Υπουργός/ Περιφερειάρχης εκδίδει Πρόσκληση, σύμφωνα με το άρθρο 23 του Ν. 5264/2025 , προς τους δικαιούχους των έργων, που αποτυπώνονται στην Απόφαση Κατανομής Πόρων.
2. Στην Πρόσκληση προβλέπονται, μεταξύ άλλων, μέγιστη διάρκεια 2 μηνών για την υποβολή προτάσεων χρηματοδότησης (Τεχνικό Δελτίο Πράξης – ΤΔΠ) από τους Δικαιούχους, στοχοθεσία, προθεσμία για την ανάληψη νομικών δεσμεύσεων σύμφωνα με τον ν. 5264/2024 καθώς και ειδικοί όροι, εφόσον απαιτείται.
3. Στην Πρόσκληση μνημονεύεται η Απόφαση Κατανομής Πόρων βάσει της οποίας εκδίδεται η Πρόσκληση και προβλέπονται τα έγγραφα που απαιτούνται για την αξιολόγηση, τον έλεγχο επιλεξιμότητας και τη χρηματοδότηση των πράξεων, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο του ΕΠΑ, την παρούσα και την Απόφαση Κατανομής Πόρων. Προβλέπονται, κατ΄ ελάχιστον, τα ακόλουθα στοιχεία:
α. Απόφαση για την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή την οριοθέτησή της ως πληγείσα από τη φυσική καταστροφή σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, όπου εφαρμόζεται.
β. Το θεσμικό πλαίσιο υλοποίησης του έργου στο οποίο τεκμηριώνεται και η αρμοδιότητα του Κύριου του έργου.
γ. Εκθέσεις/αυτοψίες ζημιών/συγκεντρωτικών καταστάσεων ζημιών, όπου εφαρμόζεται, με την εξαίρεση την περίπτωση θέσπισης γενικών καθεστώτων ενίσχυσης και ειδικών καθεστώτων ενίσχυσης για οικονομικές απώλειες του ν. 4797/2021.
δ. Χάρτης με σημειωμένες τις θέσεις των ζημιών δημόσιων υποδομών που χρήζουν αποκατάστασης ή των θέσεων που χρήζουν παρέμβαση πρόληψης, ανά περίπτωση.
ε. Φωτογραφική τεκμηρίωση των θέσεων των ζημιών όσων δημόσιων υποδομών προτείνεται να αποκατασταθούν με βάση τις αυτοψίες, με αναφορά στις παρεμβάσεις που περιγράφονται στις τεχνικές εκθέσεις αυτοψίας, όπου εφαρμόζεται.
στ. Το θεσμικό πλαίσιο που καθιστά το έργο συμβατό με τις κρατικές ενισχύσεις και λοιπά στοιχεία που επιβεβαιώνουν την υλοποίηση των ενεργειών που προβλέπονται στο άρθρο 28, του Ν. 5264/2025 , στην περίπτωση που ενέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
ζ. Τη μεθοδολογία εκτίμησης του προϋπολογισμού που απαιτείται για την αποζημίωση/επιχορήγηση προς ωφελούμενους για δράσεις με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
4. Για τα έργα που αφορούν στις περιπτώσεις των δράσεων των παρ. 4α και 4β, του άρθρου 3 της παρούσας, οι ΕΦΔ δύναται να εκδίδουν μία Πρόσκληση για όλη τη διάρκεια του Προγράμματος δεδομένης της φύσης των έργων που προτείνονται για χρηματοδότηση, η οποία τροποποιείται κάθε φορά που εκδίδεται νέα Απόφαση Κατανομής Πόρων.
5. Οι Δικαιούχοι υποβάλλουν μέσω του ΠΣ ΕΠΑ τα Τεχνικά Δελτία Πράξεων (ΤΔΠ), τα οποία συνοδεύονται από τα έγγραφα που απαιτούνται την οικεία Πρόσκληση.
6. Ο ΕΦΔ ελέγχει τις προτάσεις των Δικαιούχων ως προς την πληρότητα των στοιχείων, την επιλεξιμότητα των δαπανών, την πλήρωση ειδικότερων κριτηρίων που δύναται να τίθενται στην Πρόσκληση, σύμφωνα με την παρ. 3 ανωτέρω.
7. Κατόπιν θετικής αξιολόγησης, εκδίδεται απόφαση Ένταξης του Έργου κατά τη διαδικασία του άρθρου 23 του Ν. 5264/2025, οπότε και ενημερώνονται οι δικαιούχοι. Σε περίπτωση απόρριψης της πρότασης, ο ΕΦΔ ενημερώνει σχετικά τον δικαιούχο.
`Αρθρο 11
Τροποποίηση απόφασης ένταξης
1. Η Απόφαση Ένταξης, τροποποιείται με την διαδικασία και για τους λόγους που προβλέπονται στο θεσμικό πλαίσιο του ΕΠΑ. Η απόφαση ένταξης έργου δύναται να τροποποιείται εφόσον δεν επέρχονται ουσιώδεις μεταβολές στο φυσικό αντικείμενο, στα παραδοτέα και στους στόχους της πράξης, οι οποίες ακυρώνουν ή διαφοροποιούν το λειτουργικό αποτέλεσμα και τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα του έργου.
2. Η διαπίστωση της ανάγκης τροποποίησης της απόφασης ένταξης του έργου μπορεί να προκύψει:
– Είτε από το Δικαιούχο, με την υποβολή σχετικού αιτήματος στον ΕΦΔ, όπου τεκμηριώνεται η ανάγκη τροποποίησης,
– είτε από τον ΕΦΔ, κατά την παρακολούθηση της προόδου υλοποίησης του έργου,
– είτε από τη Δι.Δι.Ε.Π. με σχετική σύσταση στο πλαίσιο της συνολικής παρακολούθησης του Προγράμματος και της προόδου υλοποίησης των έργων που το απαρτίζουν.
3. Εφόσον με την προτεινόμενη τροποποίηση απαιτείται αύξηση του προϋπολογισμού του έργου μεγαλύτερη από το 5% του προϋπολογισμού αρχικής ένταξής του στο Πρόγραμμα Φ.Κ. ή άλλο σημαντικό κατά την κρίση του ΕΦΔ στοιχείο του Τεχνικού Δελτίου Πράξης, ο ΕΦΔ διαβιβάζει την εισήγησή του στη Δι.Δι.Ε.Π., η οποία στη συνέχεια την αξιολογεί και τη διαβιβάζει στην Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής για τη λήψη εισήγησης επί των προτεινόμενων τροποποιήσεων. Σε περίπτωση θετικής εισήγησης της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής και εφόσον υπάρχει διαθέσιμος Προϋπολογισμός στο Πρόγραμμα, στις περιπτώσεις προτάσεων αύξησης του προϋπολογισμού της Πράξης, ο επιπλέον προϋπολογισμός διατίθεται στην πράξη, είτε κατόπιν οδηγιών της Δι.Δι.Ε.Π. για χρήση τυχόν αδιάθετου από προηγούμενες κατανομές προϋπολογισμού, είτε διατίθενται επιπλέον πόροι με Απόφαση Κατανομής του αρμόδιου για το ΕΠΑ Υπουργού.
4. Η Δι.Δι.Ε.Π. ενημερώνει τον ΕΦΔ για την εισήγηση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής και του κοινοποιεί την απόφαση του αρμόδιου για το ΕΠΑ Υπουργού για την υλοποίηση του διατακτικού της απόφασης.
`Αρθρο 13
Εγγραφή των έργων του Προγράμματος στο ΑΠΔΕ – Χρηματοδότηση έργων
1. Η Απόφαση ένταξης ή η Τροποποίηση Απόφασης Ένταξης ή η Ανάκληση Απόφασης Ένταξης, ή η Απόφαση Ολοκλήρωσης έργου συνιστά αυτοδίκαιη πρότασης εγγραφής, τροποποίησης της εγγραφής, ή ολοκλήρωσης αντίστοιχα του έργου σε/από Συλλογική απόφαση (Σ.Α.) του Φορέα Χρηματοδότησης.
2. Φορέας Χρηματοδότησης είναι το Υπουργείο ή η Περιφέρεια στην οποία ανήκει διοικητικά ο ΕΦΔ στον οποίο κατανέμονται πόροι και αρμοδιότητες στο πλαίσιο του Προγράμματος Φ.Κ., σύμφωνα με το άρθρο 9 της παρούσας.
3. Τα έργα εντάσσονται σε διακριτή Σ.Α. του εθνικού σκέλους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ) του αρμόδιου Φορέα Χρηματοδότησης.
4. Τα έργα χρηματοδοτούνται από τον Κεντρικό Λογαριασμό Φυσικών Καταστροφών του άρθρου 16, του Ν. 5140/2024 .
5. Η διαδικασία χρηματοδότησης των έργων καθορίζεται από τον Ν. 5140/2024. Μέχρι την ενεργοποίηση της διαδικασίας που ορίζεται στην παρ. 4 του άρθρου 44 του Ν. 5264/2025 περί της ενεργοποίησης υποβολής, μέσω ΟΠΣ-ΕΠΑ, των αιτημάτων κατανομής χρηματοδότησης, οι Δικαιούχοι υποβάλλουν αίτημα χρηματοδότησης των έργων με συνημμένα τα απαραίτητα δικαιολογητικά στη ΓΔΟΥ του αρμόδιου Υπουργείου ή στη Δ/νση Αναπτυξιακού Προγραμματισμού της Περιφέρειας, κοινοποιούμενο στον οικείο ΕΦΔ.
`Αρθρο 14
Έργα που μεταφέρονται από το Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών – Υπο-πρόγραμμα Κρατικής Αρωγής του ΕΠΑ 2021-2025
1. Τα έργα με μακροχρόνιο χαρακτήρα δαπανών ενταγμένα στο Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών – Υπο-πρόγραμμα Κρατικής Αρωγής και Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών του ΕΠΑ 2021-2025, μεταφέρονται (κατόπιν έκδοσης απόφασης ένταξης) στο Πρόγραμμα Φ.Κ. με επιλέξιμο προϋπολογισμό ΕΠΑ, τον προϋπολογισμό που εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί για τις δαπάνες των έργων αυτών έως την 31/12/2030 και με προϋπολογισμό στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων τον εκτιμώμενο προϋπολογισμό του έργου έως την ολοκλήρωσή του.
2. Οι αρμόδιοι φορείς πολιτικής αξιολογούν την ανάγκη συνέχισης χρηματοδότησης των έργων και το ύψος αυτής, όπως προκύπτει ιδίως λόγω μη ολοκληρωμένου φυσικού και οικονομικού αντικειμένου (υλοποίηση σε εξέλιξη).
3. Τα έργα μεταφέρονται στο Πρόγραμμα έως το αργότερο εντός έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας, ακολουθώντας τις διαδικασίες που προβλέπονται σε αυτήν για την ένταξη νέου έργου.
4. Τυχόν δαπάνες που πραγματοποιούνται έως τη μεταφορά των έργων στο Πρόγραμμα, αποτελούν επιλέξιμες δαπάνες του Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών – Υπο-πρόγραμμα Κρατικής Αρωγής και Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών του ΕΠΑ 2021-2025, υπό την προϋπόθεση ότι αποτελούν μέρος του προϋπολογισμού της δημόσιας δαπάνης ΕΠΑ 2021-2025.
`Αρθρο 15
Έργα με μακροχρόνιες δεσμεύσεις
Νέα έργα της παρ. 4, του άρθρου 3 της παρούσας, με μακροχρόνιο χαρακτήρα δαπανών, εντάσσονται στο Πρόγραμμα με βάση τον προϋπολογισμό ΕΠΑ που εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί για δαπάνες των έργων αυτών έως 31/12/2030. Ο προϋπολογισμός εγγραφής στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων αφορά την εκτίμηση του συνολικού προϋπολογισμού του έργου έως την ολοκλήρωσή του.
`Αρθρο 16
Επιτάχυνση διαδικασιών ένταξης νέων έργων της παρ. 4α και 4β, του άρθρου 3
1. Στο πλαίσιο επιτάχυνσης των διαδικασιών ένταξης νέων έργων της παρ. 4α και 4β, του άρθρου 3 της παρούσας, κατανέμεται στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αρχικός προϋπολογισμός Προγράμματος ύψους € 20 εκατ. και στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρχικός προϋπολογισμός Προγράμματος ύψους € 20 εκατ. για την ενεργοποίηση της διαδικασίας του άρθρου 10 περί έκδοσης Πρόσκλησης. Η Απόφαση Κατανομής Πόρων εκδίδεται κατόπιν δημοσίευσης της παρούσας, χωρίς να απαιτείται η εισήγηση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής.
2. Κατόπιν εξάντλησης του 80% του διαθέσιμου προϋπολογισμού των εκχωρήσεων της παρ. 1, η αρμόδια Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να προτείνει στη Δι.Δι.Ε.Π. την εκχώρηση επιπλέον ποσού. Η Απόφαση Κατανομής Πόρων εκδίδεται κατόπιν εισήγησης της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής.
3. Για την επιτάχυνση των διαδικασιών ένταξης νέου έργου των παρ. 4α και 4β, του άρθρου 3 της παρούσας, πρόταση ένταξης νέου έργου με εκτιμώμενο προϋπολογισμό έως € 2.000.000 δύναται να υλοποιείται χωρίς να απαιτείται εισήγηση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής ή έκδοση Απόφασης Κατανομής Πόρων, εφόσον υπάρχει διαθέσιμος προϋπολογισμός στο πλαίσιο της εκχώρησης της παρ. 1 και παρ. 2 ανωτέρω.
4. Στο πλαίσιο παρακολούθησης της υλοποίησης των έργων των παρ. 4α και 4β του άρθρου 3 της παρούσας, εφόσον προκύπτει μείωση προϋπολογισμού ενταγμένου έργου, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός δύναται να διατίθεται κατά προτεραιότητα για την κάλυψη αναγκών άλλων έργων των παρ. 4α και 4β του άρθρου 3 της παρούσας, αντίστοιχα. Εφόσον δεν υπάρχει άμεση ανάγκη αύξησης του προϋπολογισμού σε ενταγμένα έργα ή ανάγκη ένταξης νέου έργου των παρ. 4α και 4β του άρθρου 3 της παρούσας ή υπάρχουν άλλες ανελαστικές δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός που προκύπτει από τη μείωση προϋπολογισμού ενταγμένου/ων έργου/ων επιστέφει στο Πρόγραμμα, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παρ. 5, του άρθρου 9.
`Αρθρο 17
Λοιπές Διατάξεις
Προτάσεις για χρηματοδότηση έργων στο πλαίσιο των Σχεδίων Ανασυγκρότησης Περιοχών των περιοχών Έβρου, Ηλείας και Εύβοιας καθώς και του έργου μετεγκατάστασης της κοινότητας Μεταμόρφωσης, του Δήμου Παλαμά, της ΠΕ Καρδίτσας, της Περιφέρειας Θεσσαλίας, υποβάλλονται σύμφωνα με τις διαδικασίες του παραρτήματος Β και τον Πίνακα Β.ΙΙΙ, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προθεσμία της περ. β. της παρ. 1 του άρθρου 8.
`Αρθρο 18
Μεταβατικές Διατάξεις
1. Για τη χρηματοδότηση προτάσεων έργων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού, Συνδέσμων Δήμων και τα Νομικών Προσώπων των ΟΤΑ Α΄ βαθμού, οι οποίες υποβλήθηκαν από το Υπουργείο Εσωτερικών σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην υπ΄ αρ. 43903/27.4.2022 κοινή υπουργική απόφαση για την «Έγκριση Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών: στόχοι και σύστημα διαχείρισης» (Β΄ 2112), και για τις οποίες μέχρι τη δημοσίευση της παρούσας έχει αποφανθεί θετικά η Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής, με την απόφαση του άρθρου 9 της παρούσας, κατανέμονται στον ΕΦΔ του οικείου Περιφερειακού Προγράμματος που ανήκει γεωγραφικά ο Δικαιούχος, οι αναλογούντες πόροι για την υλοποίηση των ενεργειών του άρθρου 8 της παρούσας.
2. Προτάσεις για τη χρηματοδότηση έργων Φορέων της παρ. 1 της παρούσας, οι οποίες υποβλήθηκαν στο Υπουργείο Εσωτερικών σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην υπ΄ αρ. 43903/27.4.2022 κοινή υπουργική απόφαση για την «Έγκριση Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών: στόχοι και σύστημα διαχείρισης» (Β΄ 2112) και μέχρι τη δημοσίευση της παρούσας δεν έχουν εξεταστεί από την ΚΕΚΑ, διαβιβάζονται από το ΥΠΕΣ στην ΚΕΚΑ για την εξέτασή τους. Σε περίπτωση θετικής εισήγησης της ΚΕΚΑ, με την απόφαση του άρθρου 9 της παρούσας, κατανέμονται στον ΕΦΔ του οικείου Περιφερειακού Προγράμματος που ανήκει γεωγραφικά ο Δικαιούχος, οι αναλογούντες πόροι για την υλοποίηση των ενεργειών του άρθρου 8 της παρούσας.
`Αρθρο 19
Τελικές Διατάξεις
1. Για επί μέρους ζητήματα του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου που δεν ρυθμίζονται με την παρούσα εφαρμόζονται οι διατάξεις της ΣΔΕ της Προγραμματικής Περιόδου 2026-2030, με την επιφύλαξη της παρ. 4, του άρθρου 46 του Ν. 5264/2025 , περί ισχύος της υπ΄ αρ. 62564/4.6.2021 υπουργικής απόφασης «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου – Κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2021-2025» (Β΄ 2442), έως την έκδοση ΣΔΕ της Προγραμματικής Περιόδου 2026-2030.
2. Για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της παρούσας ως προς τα θέματα διαχείρισης, καθώς και την εύρυθμη υλοποίηση των έργων του Προγράμματος, είναι δυνατόν να εκδίδονται, κατά περίπτωση, πρόσθετες οδηγίες, κατευθύνσεις, εργαλεία, πρότυπα έγγραφα ή εγκύκλιοι από τη Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, καθώς και να συστήνονται ομάδες εργασίας από την ίδια Γενική Γραμματεία, κατόπιν πρότασης της Δι.Δι.Ε.Π.
3. Αναπόσπαστο μέρος της παρούσας αποτελούν τα Παραρτήματα Α, Β και Γ, καθώς και οι Πίνακες ΑΙ, ΑΙΙ, ΒΙ και ΒΙΙ.
Αριθμ. ΔΣΤΕΠΓ 365199ΕΞ2026 Καθορισμός τελωνείων για την εγκατάσταση εξοπλισμού του έργου «Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων (ΟΨΣ HCDB)».
O ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
β) Του Κεφαλαίου Α΄ του Μέρους Πρώτου του N. 4389/2016 «Επείγουσες διατάξεις για την εφαρμογή της συμφωνίας δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και άλλες διατάξεις» (Α΄ 94) και ειδικότερα του άρθρου 7 , της παρ. 1 του άρθρου 14 και του άρθρου 41 αυτού ,
γ) του Ν. 4495/2017 «Έλεγχος και προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» (Α΄ 167), και ειδικότερα των άρθρων 28 έως 31 και 33 αυτού,
δ) της υπό στοιχεία Δ.ΟΡΓ.Α 1125859 ΕΞ 2020/23-10-2020 απόφασης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων «Οργανισμός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)» (Β΄ 4738),
ε) της υπ΄ αρ. 1 της 20-01-2016 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου «Επιλογή και διορισμός Γενικού Γραμματέα της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών» (Υ.Ο.Δ.Δ. 18), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παρ. 10 του άρθρου 41 του Ν. 4389/2016 και τις αποφάσεις υπ΄ αρ. 39/3/ 30-11-2017 (Υ.Ο.Δ.Δ. 689) του Συμβουλίου Διοίκησης της ΑΑΔΕ, υπό στοιχεία 5294 εξ 2020/17-1-2020 (Υ.Ο.Δ.Δ. 27) του Υπουργού Οικονομικών και υπό στοιχεία7608 ΕΞ 2025/17-01-2025 του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με θέμα: «Ανανέωση της θητείας του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 11).
2. Την υπ΄ αρ. 2604/24.11.2025 σύμβαση για την εκτέλεση του έργου «Σύστημα παρακολούθησης επαγγελματικών οχημάτων και εμπορευματοκιβωτίων», καθώς και το Παράρτημα 1 αυτής, το οποίο περιλαμβάνει την αναλυτική περιγραφή του αντικειμένου του έργου.
3. Την ανάγκη ακριβούς καθορισμού των τελωνείων στα οποία θα εγκατασταθεί το Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων.
4. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
5. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία, για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
Καθορίζονται τα Τελωνεία και τα υπαγόμενα σε αυτά, Σημεία Τελωνειακού Ελέγχου στα οποία εγκαθίσταται ο εξοπλισμός του έργου «Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων (ΟΨΣ HCDB)», ως εξής:
Αριθμ. ΓΓΑ/2193 Καθορισμός του ύψους των διοικητικών προστίμων που επιβάλλονται σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, αθλητικά σωματεία, Τμήματα Αμειβομένων Αθλητών (Τ.Α.Α.), ή Αθλητικές Ανώνυμες Εταιρίες Α.Α.Ε. σε περίπτωση τέλεσης συγκεκριμένων πράξεων των παρ. 2 έως 4 και κατά την εφαρμογή της παρ. 8 του άρθρου 1 του N . 4326/2015 (Α΄ 49).
ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ – ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ – ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ – ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Έχοντας υπόψη
1. Τις διατάξεις:
α) Του Ν. 2725/1999 «Ερασιτεχνικός και Επαγγελματικός Αθλητισμός και άλλες διατάξεις» (Α΄ 121),
δ) του ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α΄ 13),
ε) του ν. 2800/2000 «Αναδιάρθρωση Υπηρεσιών Υπουργείου Δημόσιας Τάξης, σύσταση Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας και άλλες διατάξεις» (Α΄ 41),
στ) του ν. 4249/2014 «Αναδιοργάνωση της Ελληνικής Αστυνομίας, του Πυροσβεστικού Σώματος και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αναβάθμιση Υπηρεσιών του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη και ρύθμιση λοιπών θεμάτων αρμοδιότητας» (Α΄ 73),
ζ) του π.δ. 2/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών» (Α΄ 2),
η) του π.δ. 81/2023 «Διορισμός Υπουργού και Αναπληρωτή Υπουργού» (Α΄ 134),
θ) του π.δ. 77/2023, άρθρο 1, παρ. 3, άρθρο 4, παρ. 1, «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130),
ι) του π.δ. 86/2018 «Ανασύσταση του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη και μετονομασία του σε Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη» (Α΄ 159),
ια) του π.δ. 4/2018 «Οργανισμός Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού» (Α΄ 7),
ιβ) του π.δ. 30/2025 «Οργανισμός Υπουργείου Δικαιοσύνης» (Α΄ 52),
2. Την υπό στοιχεία Υ16/01-08-2023 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Ιωάννη Βρούτση» (Β΄ 4847).
3. Την υπό στοιχεία 102928 ΕΞ 2023/10-07-2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Οικονομικών «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Οικονομικών Αθανάσιο Πετραλιά» (Β΄ 4441).
4. Την υπ΄ αρ. 3930/08-02-2024 υπουργική απόφαση «Ορισμός μελών της Διαρκούς Επιτροπής Αντιμετώπισης της Βίας (Δ.Ε.Α.Β.), σύμφωνα με το άρθρο 41Α του Ν. 2725/1999 (Α΄ 121), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 4 του Ν. 5085/2024 (Α΄ 17)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 108) όπως τροποποιήθηκε με την υπό στοιχεία ΓΓΑ/821/15-03-2024 «Τροποποίηση και συμπλήρωση της υπό στοιχεία ΓΓΑ/3930/09-02-2024 απόφασης» (Υ.Ο.Δ.Δ. 327).
5. Το υπό στοιχεία ΔΕΑΒ/6709/07-11-2025 έγγραφο της ΔΕΑΒ «Προτάσεις Δ.Ε.Α.Β. εν όψει της έκδοσης της προβλεπόμενης στην παρ. 8 του άρθρου 9 του Ν. 5085/2024 κοινής υπουργικής απόφασης».
6. Το γεγονός ότι από την έκδοση της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Τακτικού προϋπολογισμού.
7. Το γεγονός ότι η παρούσα δεν αφορά σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ – ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
Α. Τον καθορισμό του ύψους των διοικητικών προστίμων που επιβάλλονται σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, αθλητικά σωματεία, Τμήματα Αμειβομένων Αθλητών (Τ.Α.Α.), ή Αθλητικές Ανώνυμες Εταιρίες Α.Α.Ε. σε περίπτωση τέλεσης συγκεκριμένων πράξεων των παρ. 2 έως 4 και κατά την εφαρμογή της παρ. 8 του άρθρου 1 του Ν. 4326/2015, και ορίζονται ως εξής σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας:
1. Σε περίπτωση εκτεταμένων φθορών των αθλητικών εγκαταστάσεων επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα ανάλογα με την έκταση και το είδος των φθορών:
1.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ.
1.2. Στα ερασιτεχνικά σωματεία από χίλια (1.000) ευρώ, έως τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.
1.3. Σε φυσικά πρόσωπα από χίλια (1.000) ευρώ έως τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.
2. Σε περίπτωση ρατσιστικών συμπεριφορών επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα:
2.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ.
2.2. Στα ερασιτεχνικά σωματεία τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ.
2.3. Σε φυσικά πρόσωπα τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ.
3. Σε περίπτωση συμπλοκών ή φαινομένων βίας χωρίς πρόκληση σωματικών βλαβών, επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα ανάλογα με την έκταση, την ένταση και την βαρύτητα των συμπλοκών ή φαινομένων βίας:
3.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ.
3.2. Στα ερασιτεχνικά σωματεία από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, έως πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.
3.3. Σε φυσικά πρόσωπα από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, έως πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.
4. Σε περίπτωση συμπλοκών ή φαινομένων βίας με πρόκληση εντελώς ελαφρών σωματικών κακώσεων, επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα ανάλογα με την έκταση, την ένταση και την βαρύτητα των συμπλοκών ή φαινομένων βίας:
4.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. από δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ.
4.2. Στα ερασιτεχνικά σωματεία από τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ, έως οκτώ χιλιάδες (8.000) ευρώ.
4.3. Σε φυσικά πρόσωπα από τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ, έως οκτώ χιλιάδες (8.000) ευρώ.
5. Σε περίπτωση συμπλοκών ή φαινομένων βίας με πρόκληση απλών και επικινδύνων σωματικών βλαβών επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα ανάλογα με την σοβαρότητα και τις συνέπειες της βλάβης:
5.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. από τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ έως ογδόντα χιλιάδες (80.000) ευρώ.
5.2. Σε ερασιτεχνικά σωματεία από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ.
5.3. Σε φυσικά πρόσωπα από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ.
6. Σε περίπτωση συμπλοκών ή φαινομένων βίας με πρόκληση βαριών σωματικών βλαβών επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα ανάλογα με το είδος, τη διάρκεια και τις συνέπειες της βλάβης:
6.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. από ογδόντα χιλιάδες (80.000) ευρώ έως εκατόν πενήντα χιλιάδες (150.000) ευρώ.
6.2. Σε ερασιτεχνικά σωματεία από δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ, έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ.
6.3. Σε φυσικά πρόσωπα από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ.
7. Σε περίπτωση συμπλοκών ή φαινομένων βίας που έχουν ως συνέπεια τον θάνατο προσώπου:
7.1. Σε Τ.Α.Α. ή Α.Α.Ε. διακόσιες χιλιάδες (200.000) ευρώ ανά θύμα και σε κάθε περίπτωση έως ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ κατ΄ ανώτατο όριο.
7.2. Σε ερασιτεχνικά σωματεία πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ.
7.3. Σε φυσικά πρόσωπα πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ.
Β. Τον καθορισμό του ύψους των διοικητικών προστίμων που επιβάλλονται στα αθλητικά σωματεία, ΤΑΑ, ΑΑΕ, αθλητικές ομοσπονδίες ή επαγγελματικούς συνδέσμους σε περιπτώσεις ρητής άρνησης ή παράλειψης απάντησης, μέσα σε ταχθείσα προς τούτο προθεσμία άλλως μέσα σε εύλογο χρόνο, σε υποβληθέντα ερωτήματα, καθώς και σε περίπτωση μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφοριών ή διευκρινίσεων σε θεσμοθετημένους φορείς ή εν γένει όργανα της Πολιτείας που ενεργούν στο πλαίσιο διερεύνησης περιστατικών βίας ή άλλων παράνομων συμπεριφορών ή με σκοπό την αποτροπή τους κατά την εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 1 του Ν. 4326/2015 . Τα διοικητικά πρόστιμα επιβάλλονται με βάση την αρχή της αναλογικότητας και την κατηγοριοποίηση παραβάσεων και υπόχρεων φορέων, ως εξής:
i. Σε αθλητικά ερασιτεχνικά σωματεία από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως έξι χιλιάδες (6.000) ευρώ σε περίπτωση καθυστέρησης, και από έξι χιλιάδες (6.000) ευρώ έως επτά χιλιάδες (7.000) ευρώ σε περίπτωση άρνησης ή μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφορίων ή διευκρινίσεων.
ii. Σε Αθλητικές Ομοσπονδίες και στις Ενώσεις τους από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ σε περίπτωση καθυστέρησης και από οκτώ χιλιάδες (8.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ σε περίπτωση άρνησης ή μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφορίων ή διευκρινίσεων.
iii. Σε Τ.Α.Α., ή Α.Α.Ε. από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ σε περίπτωση καθυστέρησης και από δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, σε περίπτωση άρνησης παροχής ή μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφορίων ή διευκρινίσεων.
iv. Σε Επαγγελματικούς Συνδέσμους, από δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ έως εικοσιπέντε χιλιάδες (25.000) ευρώ σε περίπτωση καθυστέρησης και από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ έως τριάντα πέντε χιλιάδες (35.000) ευρώ, σε περίπτωση άρνησης παροχής ή μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφορίων ή διευκρινίσεων.
v. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης καθυστέρησης, εντός της ίδιας αγωνιστικής περιόδου, από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ.
vi. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης άρνησης παροχής ή παντάπασιν μη παροχής αιτηθέντων στοιχείων, πληροφορίων ή διευκρινίσεων, εντός της ίδιας αγωνιστικής περιόδου, από σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.
3. του άρθρου 90 του Κωδικά της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του Ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
4. του π.δ. 134/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης» (Α΄ 168),
5. του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων – Σύσταση, κατάργηση και με- τονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130),
6. του π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου – Σύσταση και Μετονομασία Γενικών Γραμματειών – Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού – Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) – Μεταβατικές διατάξεις» (Α΄ 139),
7. του π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης» (Α΄ 44).
8. Την υπό στοιχεία ΑΠ 7262/19.03.2025 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Υφυπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, `Αννα Ευθυμίου» (Β΄ 1351).
Γ. Τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως διατυπώθηκε με την υπ΄ αρ. 5/1080/11.02.2026 απόφαση του Διοικητικού της Συμβουλίου.
Δ. Τη σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, όπως διατυπώθηκε με το υπ΄ αρ. 118/13.02.2026 έγγραφό της.
Ε. Την υπ΄ αρ. 4678/17.02.2026 εισηγητική έκθεση οικονομικών επιπτώσεων της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, βάσει της περ. ε΄ της παρ. 5 του άρθρου 24 του Ν. 4270/2014 (Α΄ 143), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 34 του Ν. 4484/2017 (Α΄ 110), από την οποία προκύπτει ότι με την απόφαση αυτή δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
ΣΤ. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ- ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:
`Αρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός της παρούσας είναι ο καθορισμός των λεπτομερειών σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων, ιδίως αυτούς που αφορούν τον συγχρονισμό περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων και το περιεχόμενο της αντίστοιχης έκθεσης, το ελάχιστο περιεχόμενο των σχεδίων ρευστότητας, καθώς και κάθε άλλου σχετικού τεχνικού ή λεπτομερειακού ζητήματος για την εκτέλεση της παρ. 4 του άρθρου 102 του Ν. 5078/2023 (Α΄ 211) από τα Ταμεία υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης που έχουν ιδρυθεί και υπαχθεί στις διατάξεις περί επαγγελματικής ασφάλισης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 36 του Ν. 4052/2012 (Α΄ 41) και διέπονται από τις διατάξεις του Κεφαλαίου Α΄ του Μέρους Β΄ του Ν. 5078/2023 (Α΄ 211), και ειδικότερα από τα άρθρα 94 έως 97 αυτού.
`Αρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1. «Ταμεία υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης» (εφεξής: Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ή ταμείο): τα ταμεία που έχουν ιδρυθεί και υπαχθεί στις διατάξεις περί επαγγελματικής ασφάλισης σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 36 του Ν. 4052/2012 (Α΄ 41).
2. «Αρμόδια Αρχή»: το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η Εθνική Αναλογιστική Αρχή και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, τα εποπτικά καθήκοντα των οποίων προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία.
3. «Κίνδυνος» (risk): η πιθανότητα ή απειλή να επέλθει ζημία, απώλεια ή, γενικά, κάποια αρνητική συνέπεια για τους στόχους του Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης, η οποία μπορεί να οφείλεται τόσο σε ενδογενείς όσο και σε εξωγενείς παράγοντες και δύναται να μετριαστεί μέσω προληπτικών δράσεων και δικλίδων ελέγχου.
4. «Διαχείριση κινδύνων»: η διαδικασία αναγνώρισης, αξιολόγησης και ελέγχου ενδεχόμενων δυσμενών ή ευνοϊκών γεγονότων ή καταστάσεων, μέσω της οποίας το Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης προσεγγίζει μεθοδικά τους κινδύνους που συνδέονται με τις δραστηριότητές του και παρέχει εύλογη διαβεβαίωση για την επίτευξη των αντικειμενικών του στόχων.
5. «Διάθεση ανάληψης κινδύνου (risk appetite)»: Το επίπεδο κινδύνου που είναι διατεθειμένο να αναλάβει το Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης για έναν συγκεκριμένο κίνδυνο, λαμβάνοντας υπόψη τη διάρθρωση των μελών και το μέγεθος του ταμείου.
6. «Όρια ανοχής κινδύνου» (risk tolerance): Το μέγιστο αποδεκτό επίπεδο κινδύνου που μπορεί να αναλάβει ένα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης για έναν συγκεκριμένο κίνδυνο, λαμβάνοντας υπόψη τη διάρθρωση των μελών, το μέγεθος του ταμείου, την οικονομική κατάσταση του ταμείου και τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του.
7. «Πίνακας αξιολόγησης κινδύνων (risk matrix)»: Διαγραμματική απεικόνιση των κινδύνων στην οποία αποτυπώνεται με διαβάθμιση το επίπεδο κάθε κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα έλευσής του και τον αντίκτυπό του στο Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης.
`Αρθρο 3
Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διαθέτουν Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων, προσαρμοσμένο στη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων τους, αποτελεσματικό και κατάλληλα ενταγμένο στην οργανωτική δομή τους και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Το Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
α) Τη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων, η οποία διατυπώνεται στην Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων του άρθρου 4,
β) την ενσωμάτωση του συστήματος διαχείρισης κινδύνων στην οργανωτική δομή και σε όλες τις δραστηριότητες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης,
γ) τις διαδικασίες και μεθόδους για τον εντοπισμό, τη μέτρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των κινδύνων στους οποίους είναι ή θα μπορούσε να είναι εκτεθειμένο το Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης,
δ) τις διαδικασίες υποβολής αναφορών που διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες σχετικά με τους σημαντικούς κινδύνους στους οποίους εκτίθεται το Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης και η αποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης κινδύνων παρακολουθούνται ενεργά, αναλύονται και λαμβάνονται υπόψη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
2. Το Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων διαρθρώνεται, κατά τρόπο ανάλογο, προς το μέγεθος και την εσωτερική οργάνωση του Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης, καθώς και προς το μέγεθος, τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων του.
Βασικά στοιχεία της οργανωτικής δομής του αποτελούν:
α) ο Διαχειριστής Κινδύνων, ο οποίος μπορεί να είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή οργανωτική μονάδα και ορίζεται ως υπεύθυνος για την άσκηση της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων στο ταμείο και συμβάλλει στην αποτελεσματική λειτουργία του Συστήματος Διαχείρισης Κινδύνων. Ειδικότερα ο Διαχειριστής Κινδύνων:
(αα) Εισηγείται στο Διοικητικό Συμβούλιο την Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων και αξιολογεί την επάρκειά της, σε τακτική βάση και σε κάθε περίπτωση, όποτε κριθεί αναγκαίο, σε σχέση με το σύστημα διαχείρισης κινδύνων,
(αβ) παρακολουθεί και αξιολογεί ως προς την εφαρμογή της, την Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων και εισηγείται στο Διοικητικό Συμβούλιο την επικαιροποίησή της,
(αγ) ενημερώνει, παρέχει κατευθύνσεις και ασκεί συντονιστικό ρόλο συνεργαζόμενος με κάθε πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, ή μονάδα που εμπλέκεται στο σύστημα διαχείρισης κινδύνων, όπως με τα πρόσωπα που ασκούν βασικές λειτουργίες στο ταμείο, τα πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί εξωτερικά μια λειτουργία ή δραστηριότητα του ταμείου, τα μέλη διοίκησης του ταμείου, τους αρμόδιους υπαλλήλους, την Επενδυτική Επιτροπή, και λαμβάνει με προκαθορισμένες μεθόδους κάθε αναγκαία πληροφορία με σκοπό την εφαρμογή διαδικασιών εντοπισμού, παρακολούθησης και αναφορών,
(αδ) φέρει την ευθύνη για την τήρηση και την επικαιροποίηση του Μητρώου Κινδύνων του άρθρου 16,
(αε) υποβάλλει στο Διοικητικό Συμβούλιο, τουλάχιστον ανά εξάμηνο, και εκτάκτως όποτε κριθεί ως αναγκαίο, την Έκθεση Διαχείρισης Κινδύνων του άρθρου 16,
(αστ) καταρτίζει και υποβάλλει στο Διοικητικό Συμβούλιο προς έγκριση την Έκθεση της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων του άρθρου 17,
(αζ) διαθέτει πλήρη και απρόσκοπτη πρόσβαση σε όλα τα φυσικά στοιχεία και αρχεία του ταμείου, που είναι αναγκαία κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του στο μέτρο που είναι απαραίτητο για την υλοποίηση του έργου του,
β) το Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο διασφαλίζει ότι το Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων είναι αποτελεσματικό και κατάλληλα ενταγμένο στην οργανωτική δομή και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του ταμείου. Ειδικότερα, το Διοικητικό Συμβούλιο:
βα) ορίζει τον Διαχειριστή Κινδύνων,
ββ) εγκρίνει την Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων, στην οποία περιλαμβάνεται η Δήλωση Ανοχής Κινδύνου, και την επανεξετάζει, τουλάχιστον κάθε τρία (3) έτη και την προσαρμόζει, λαμβάνοντας υπόψη οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή. Στην περίπτωση που το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίσει διαφορετικά από την εισήγηση του Διαχειριστή Κινδύνων, οφείλει να αιτιολογήσει την απόφασή του, εξηγώντας τους λόγους, για τους οποίους δεν ακολούθησε την εισήγηση,
βγ) εγκρίνει, τα προβλεπόμενα στο άρθρο 18 της παρούσας στοιχεία, τα οποία υποβάλλονται στην Αρμόδια Αρχή (Έκθεση Διαχείρισης Κινδύνων, Έκθεση συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, Έκθεση Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων),
βδ) διασφαλίζει την εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου και αναφοράς, έτσι ώστε οι κίνδυνοι να εντοπίζονται, να μετρούνται, να παρακολουθούνται ανά πάσα στιγμή και να αποτελούν αντικείμενο άμεσης διαχείρισης,
βε) αξιολογεί το Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων σε συνεχή βάση,
βστ) παρακολουθεί την εξέλιξη των χαρακτηριστικών κινδύνου του ταμείου και την αναθεώρηση, εφόσον απαιτείται, της Πολιτικής Διαχείρισης Κινδύνων, όταν επέλθει σημαντική αλλαγή στους κινδύνους, στους οποίους είναι εκτεθειμένο, στα χαρακτηριστικά κινδύνου ή στο Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνου,
βζ) επιμελείται της διενέργειας της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων (Own Risk Assessment- ORA), τουλάχιστον κάθε τρία χρόνια και την οποία εγκρίνει κατόπιν εισηγήσεως του Διαχειριστή Κινδύνων,
βη) ορίζει την ομάδα εργασίας, η οποία είναι αρμόδια για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της υλοποίησης της διαδικασίας συγχρονισμού ενεργητικού παθητικού και εγκρίνει τα αποτελέσματα της αξιολόγησής της.
`Αρθρο 4
Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων- Δήλωση Ανοχής Κινδύνου
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης καταρτίζουν και εφαρμόζουν γραπτώς τεκμηριωμένη Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων, στην οποία περιγράφονται οι στόχοι και οι αρχές διαχείρισης ανά κίνδυνο, η διάθεση ανάληψης και τα όρια ανοχής κινδύνου, καθώς και οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες των οργανωτικών μονάδων αναφορικά με τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την εφαρμογή αυτής.
2. Η Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων εγκρίνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο και επανεξετάζεται, τουλάχιστον κάθε τρία (3) έτη ή νωρίτερα, εφόσον έχουν επέλθει σημαντικές μεταβολές στην υφιστάμενη οργάνωση, στις δραστηριότητες ή στα χαρακτηριστικά των κινδύνων στους οποίους είναι εκτεθειμένα τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης, και ιδίως:
α) Μεταβολή των ορίων ανοχής κινδύνου και της διάθεσης ανάληψης κινδύνων,
β) σημαντικές εσωτερικές αλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία του ταμείου, όπως οργανωτικές αλλαγές, νέα στρατηγική, νέες διαδικασίες εκτέλεσης ή διαχείρισης των εργασιών του ταμείου, τροποποίηση ή κατάργηση υφιστάμενων διαδικασιών,
γ) μεταβολές στη χρηματοδότηση,
δ) αλλαγές στην εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων, όπως νέα εξωτερική ανάθεση ή αλλαγή παρόχου υπηρεσιών,
ε) σημαντικές εξωτερικές εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάσουν το ταμείο, όπως οικονομικές, πολιτικές ή κοινωνικές αλλαγές ή μεταβολή του υφιστάμενου νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου,
στ) αναθεώρηση της Δήλωσης Αρχών Επενδυτικής Πολιτικής, λόγω σημαντικής αλλαγής της επενδυτικής πολιτικής.
3. Η Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων περιλαμβάνει, κατ΄ ελάχιστο, τα ακόλουθα:
α) Τη δομή διακυβέρνησης των κινδύνων του ταμείου, στην οποία περιλαμβάνονται πρόσωπα, οργανικές μονάδες ή λειτουργίες που εμπλέκονται στη διαχείριση κινδύνων και οι αρμοδιότητές τους, με σαφή κατανομή και κατάλληλο και διαφανή διαχωρισμό καθηκόντων, ως προς τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την εφαρμογή του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων,
β) την κατηγοριοποίηση και περιγραφή των κινδύνων κατά τρόπο αντίστοιχο με την καταγραφή στο Μητρώο Κινδύνων του άρθρου 16, με διάκριση περαιτέρω σε υποκατηγορίες, όπου απαιτείται,
γ) τη διάθεση ανάληψης κινδύνου και τα όρια ανοχής κίνδυνου ανά κατηγορία κινδύνου,
δ) τη μεθοδολογία και τις διαδικασίες διαχείρισης ανά κίνδυνο για τις οποίες ακολουθούνται τουλάχιστον τα ακόλουθα στάδια: εντοπισμός, μέτρηση (με ποσοτικές και ποιοτικές μεθόδους), αντιμετώπιση, αναφορά και παρακολούθηση των κινδύνων,
ε) τη διαδικασία και την περιοδικότητα υποβολής αναφορών και εκθέσεων διαχείρισης κινδύνων,
στ) τον τρόπο και τη συχνότητα αξιολόγησης του συστήματος διαχείρισης κινδύνων.
4. Στην Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων προσαρτώνται, ως Παραρτήματα, η πολιτική συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού (Asset Liability Management – ALM) του άρθρου 12, η πολιτική διαχείρισης κινδύνου ρευστότητας του άρθρου 14, η πολιτική ιδίας αξιολόγησης κινδύνων του άρθρου 17 και η Δήλωση Ανοχής Κινδύνου. Σε περίπτωση αναθεώρησης ενός ή περισσότερων παραρτημάτων της Πολιτικής Διαχείρισης Κινδύνων, αυτά υποβάλλονται προς έγκριση αυτοτελώς στο Διοικητικό Συμβούλιο και εν συνεχεία αποστέλλονται ηλεκτρονικά στην Αρμόδια Αρχή σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.
5. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης καταρτίζουν και τηρούν Δήλωση Ανοχής Κινδύνου, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Πολιτικής Διαχείρισης Κινδύνων. Στη Δήλωση Ανοχής Κινδύνου καθορίζονται τα συνολικά επίπεδα διάθεσης ανοχής στον κίνδυνο, καθώς και τα όρια αυτής της ανοχής για κάθε κατηγορία κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη και τις σχέσεις μεταξύ αυτών των κατηγοριών κινδύνου.
`Αρθρο 5
Κατηγορίες Κινδύνων
1. Οι γενικές κατηγορίες κινδύνων, ανάλογα με τις δραστηριότητες του ταμείου, είναι ενδεικτικά οι ακόλουθες:
α) Λειτουργικός Κίνδυνος
β) Κίνδυνος συμμόρφωσης
γ) Κίνδυνοι συναφείς με τον λειτουργικό κίνδυνο: Κίνδυνος φήμης, Στρατηγικός κίνδυνος, Κανονιστικός/ πολιτικός κίνδυνος
δ) Επενδυτικός Κίνδυνος
ε) Αναλογιστικός Κίνδυνος
2. Πέραν των ανωτέρω κατηγοριών κινδύνων, ο κίνδυνος συγχρονισμού ενεργητικού παθητικού και ο κίνδυνος ρευστότητας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του ταμείου, υπόκεινται σε μέτρηση, έλεγχο, διαχείριση και αναφορά σε τακτική βάση και εκτάκτως, όποτε κρίνεται αναγκαίο, εξετάζοντας συνδυαστικά τους κινδύνους της παρ. 1 και ιδίως τον αναλογιστικό και τον επενδυτικό κίνδυνο.
Σε κάθε περίπτωση τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης, ανάλογα με τη φύση των κινδύνων που εξετάζουν, ελέγχουν τη συγκέντρωση κινδύνων, η οποία μπορεί να προκαλέσει ζημίες αρκετά μεγάλες ώστε να απειλήσει την ευρωστία ή τη συνέχεια και την κανονικότητα της άσκησης των δραστηριοτήτων ή/και τη βιωσιμότητα του ταμείου, εξαιτίας της έκθεσής του σε συνδυασμό κινδύνων ή/και αλληλεπίδρασης των κινδύνων στους οποίους είναι εκτεθειμένο.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης αποτυπώνουν και καταγράφουν τους κινδύνους που εντοπίζουν σε Μητρώο Κινδύνων, το οποίο τηρείται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 16.
`Αρθρο 6
Αξιολόγηση και μέτρηση κινδύνων
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης θεσπίζουν και τηρούν κατάλληλες και αποτελεσματικές ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές ανάλογες με τη φύση, την έκταση και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων τους, αναφορικά με:
α) Την αξιολόγηση και μέτρηση κάθε κινδύνου με ποσοτικές ή ποιοτικές μεθόδους,
β) τη διασφάλιση της τήρησης της δήλωσης ανοχής κινδύνου, λαμβανομένης υπόψη της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο.
2. Για την εφαρμογή των ανωτέρω, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης λαμβάνουν, τουλάχιστον, τα ακόλουθα μέτρα:
α) Εφαρμόζουν ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές μέτρησης κινδύνου που διασφαλίζουν ότι οι κίνδυνοι αξιολογούνται κατάλληλα, βάσει ορθών και αξιόπιστων δεδομένων και ότι οι ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές μέτρησης κινδύνου τεκμηριώνονται επαρκώς,
3. αναπτύσσουν κατάλληλα μοντέλα για την αξιόπιστη μέτρηση και αξιολόγηση των κινδύνων, με τα οποία απαιτείται να εξετάζονται:
i) μεμονωμένα κάθε κίνδυνος,
ii) οι κίνδυνοι σε συνολικό επίπεδο,
iii) η ικανότητα του ταμείου να αντιμετωπίζει δυσμενείς και αιφνίδιες εξελίξεις,
iv) εξελίξεις που αναμένονται μακροπρόθεσμα,
γ) πραγματοποιούν, όπου είναι απαραίτητο, τακτικούς αναδρομικούς ελέγχους (back tests) για προγνώσεις με βάση ιστορικά δεδομένα, ώστε να επαναξιολογήσουν την καταλληλότητα των ρυθμίσεων μέτρησης κινδύνων, στις οποίες περιλαμβάνονται προβλέψεις και εκτιμήσεις που βασίζονται σε μοντέλα,
δ) πραγματοποιούν, όπου είναι απαραίτητο, τακτικούς ελέγχους με προσομοίωση ακραίων καταστάσεων (stress tests) και ανάλυση σεναρίων για την αντιμετώπιση του επενδυτικού, αναλογιστικού και λειτουργικού κινδύνου από πιθανές δυσμενείς μεταβολές, οι οποίες ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητά τους. Κατά τη διενέργεια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η καθαρή επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις, δηλαδή ο αντίκτυπος τόσο στα περιουσιακά στοιχεία όσο και στις υποχρεώσεις,
ε) εφαρμόζουν μηχανισμούς μετριασμού του κινδύνου και κάθε άλλο μέτρο αντιμετώπισής του, ώστε να αποφεύγονται δυσμενείς εξελίξεις με επιπτώσεις στη βιωσιμότητά τους.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης παρέχουν στην Αρμόδια Αρχή όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και στοιχεία του άρθρου 18, με τα οποία τεκμηριώνεται η επάρκεια των εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν για τη μέτρηση και αξιολόγηση των κινδύνων, στους οποίους είναι εκτεθειμένα ή ενδέχεται να εκτεθούν.
`Αρθρο 7
Λειτουργικός Κίνδυνος
1. Ως λειτουργικός κίνδυνος ορίζεται ο κίνδυνος απώλειας λόγω ανεπάρκειας ή αστοχίας των εσωτερικών διαδικασιών, ή των συστημάτων του ταμείου ή του προσωπικού, στο οποίο περιλαμβάνονται οι υπάλληλοι, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τα μέλη Διοίκησης και τα πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί εξωτερικά μια δραστηριότητα ή λειτουργία του ταμείου, ή λόγω εξωτερικών γεγονότων. Ο λειτουργικός κίνδυνος σχετίζεται κυρίως με την καθημερινή διαχείριση του ταμείου και την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων με όλους τους σχετικά ενδιαφερόμενους.
2. Στον λειτουργικό κίνδυνο και ανάλογα με τις δραστηριότητες του ταμείου κατατάσσονται οι εξής επιμέρους ενδεικτικοί κίνδυνοι:
α) Κίνδυνος απάτης: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών λόγω πράξεων που αποσκοπούν στην υπεξαίρεση, κατάχρηση περιουσίας του ταμείου, παράκαμψη ή καταστρατήγηση κανονισμών, νόμων ή πολιτικών του, είτε προέρχονται εκ μέρους του ίδιου του ταμείου (εσωτερική απάτη) είτε προέρχονται από τρίτο μέρος (εξωτερική απάτη).
β) Κίνδυνος ανθρώπινου λάθους: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών προερχόμενων από ανθρώπινους παράγοντες.
γ) Κίνδυνος επιχειρησιακής συνέχειας: Ο κίνδυνος ζημιών που ενδέχεται να προκύψουν από τη διακοπή της συνεχούς ομαλής λειτουργίας του ταμείου.
δ) Κίνδυνος εξωτερικών αναθέσεων: Ο κίνδυνος που μπορεί να επέλθει στο ταμείο και σχετίζεται με ένα τρίτο πάροχο υπηρεσιών προς αυτό.
ε) Κίνδυνος από πρακτικές απασχόλησης προσωπικού, υγείας και ασφάλειας στον εργασιακό χώρο: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών που σχετίζεται με δραστηριότητες του ταμείου, η εκτέλεση των οποίων δεν συνάδει με το εργατικό δίκαιο και το δίκαιο υγείας και ασφάλειας στην εργασία.
στ) Κίνδυνος από μηχανογραφικά συστήματα/συστήματα επικοινωνιών – κίνδυνος στον κυβερνοχώρο: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών για το ταμείο που σχετίζονται με τις τεχνολογικές υποδομές και τη χρήση της τεχνολογίας.
ζ) Κίνδυνος από καταστροφές σε περιουσιακά στοιχεία του ταμείου λόγω φυσικών ή άλλων καταστροφών: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών εξαιτίας φυσικών ή άλλων καταστροφών.
η) Κίνδυνος από ανεπαρκείς ή/και μη ορθώς εφαρμοζόμενες διεργασίες και διαδικασίες: Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών προερχομένων από ανεπαρκείς ή αποτυχημένες εσωτερικές διαδικασίες ή συστήματα του ταμείου.
θ) Κίνδυνος ακεραιότητας και διαφθοράς: Ο κίνδυνος όπου το Διοικητικό Συμβούλιο του ταμείου, τα μέλη διοίκησης, τα πρόσωπα που στελεχώνουν τα όργανά του ή/και οι εργαζόμενοί του δεν ενεργούν με εντιμότητα και αξιοπιστία έναντι των μελών και δικαιούχων αλλά και τρίτων, ή/και κάνουν κατάχρηση του δημόσιου ή ιδιωτικού αξιώματος προς ίδιον όφελος) για τον προσπορισμό οικονομικού ή άλλου οφέλους.
Βασικές υποκατηγορίες αυτού του κινδύνου είναι:
θα) Κίνδυνος συμπεριφοράς (πληρότητας και ποιότητας των γνωστοποιήσεων, διαχείριση καταγγελιών/ παραπόνων): Ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών για το ταμείο που ενδέχεται να προκύψουν από ανάρμοστη συμπεριφορά ή αναποτελεσματική διαχείριση των σχέσεων με τα μέλη και τους δικαιούχους, με τους αντισυμβαλλόμενους και με άλλες οντότητες του χρηματοπιστωτικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων απάτης ή παραπτώματος που διαπράχθηκαν με δόλο ή από αμέλεια.
θβ) Κίνδυνος σύγκρουσης συμφερόντων: κίνδυνος συγκρουόμενων συμφερόντων ή ασυμβίβαστων στις συναλλαγές με τρίτους.
θγ) Κίνδυνοι που σχετίζονται με την πολιτική αποδοχών: ο κίνδυνος να υποστεί ζημίες το ταμείο λόγω μιας πολιτικής αποδοχών που δεν συνάδει με την γενικότερη στρατηγική του, τους στόχους, τις αξίες και τα συμφέροντά του.
3. Το ταμείο οφείλει να μετρά την έκθεση στους επιμέρους κινδύνους του παρόντος άρθρου, λαμβάνοντας υπόψη τους όρους που διέπουν τη λειτουργία του.
4. Για τη μέτρηση της έκθεσης στους επιμέρους κινδύνους του παρόντος άρθρου, το ταμείο οφείλει εκτός της χρήσης ποιοτικών μεθόδων, να προβαίνει σε ποσοτικές εκτιμήσεις. Οι ποσοτικές εκτιμήσεις δύνανται να πραγματοποιούνται με βάση σχετικά ιστορικά δεδομένα τα οποία οφείλει να τηρεί ή με μέθοδο προσέγγισης βάσει της δυνητικής ζημίας (Value at risk). Κατά τη μέτρηση της έκθεσης στους εν λόγω κινδύνους λαμβάνονται υπόψη μηχανισμοί μετριασμού τους.
`Αρθρο 8
Κίνδυνος Συμμόρφωσης
1. Κίνδυνος συμμόρφωσης είναι ο κίνδυνος εμφάνισης ζημιών λόγω έκθεσης σε νομικές κυρώσεις, οικονομικές καταπτώσεις και λοιπές ζημίες, που προκύπτουν από την αδυναμία του ταμείου να εφαρμόσει πλήρως το σχετικό με την επαγγελματική ασφάλιση νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και τις σχετικές πολιτικές του.
2. Στον κίνδυνο συμμόρφωσης και ανάλογα με τις δραστηριότητες του ταμείου, κατατάσσονται ενδεικτικά οι ακόλουθοι κίνδυνοι:
α) Νομικός κίνδυνος: Ο κίνδυνος που περιλαμβάνει πιθανές ζημίες για το ταμείο λόγω εσφαλμένης ερμηνείας, νομικής ενέργειας, νομικής αβεβαιότητας ή νομικής παράλειψης εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας ή δικαστικής διαμάχης του ταμείου με τρίτους.
β) Κίνδυνος αντισυμβαλλομένου: Ο κίνδυνος που προέρχεται από την αθέτηση εκπλήρωσης υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει οι αντισυμβαλλόμενοι προς το ταμείο και μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή κυρώσεων και λοιπών μέτρων σε αυτό για παραβάσεις του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου.
γ) Κίνδυνος έκθεσης σε παράνομες δραστηριότητες: Ο κίνδυνος που αναφέρεται στην πιθανή ζημία για το ταμείο που μπορεί να προκύψει λόγω ακούσιας εμπλοκής του σε δραστηριότητες νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, στη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, καθώς και στην παροχή υπηρεσιών σε άτομα που περιλαμβάνονται σε λίστες κυρώσεων. Επίσης, περιλαμβάνει περιπτώσεις στις οποίες η χρηματοδοτούσα επιχείρηση εμπλέκεται σε παράνομες δραστηριότητες και καταβάλλει εισφορές που προέρχονται από τις δραστηριότητες αυτές στο ταμείο.
`Αρθρο 9
Κίνδυνοι συναφείς με τον Λειτουργικό Κίνδυνο – Κίνδυνος φήμης, Στρατηγικός κίνδυνος, Κανονιστικός/πολιτικός κίνδυνος
Κίνδυνοι που δεν εντάσσονται άμεσα στον λειτουργικό κίνδυνο, αλλά είναι παρεμφερείς με αυτόν και εξίσου σημαντικοί είναι, ανάλογα με τις δραστηριότητες του ταμείου, ενδεικτικά οι ακόλουθοι:
1. Κίνδυνος φήμης: κίνδυνος εμφάνισης ζημιών που προκύπτουν όταν βλάπτεται η φήμη του ταμείου. Ο κίνδυνος φήμης μπορεί να προκύψει από οποιονδήποτε λειτουργικό κίνδυνο που πλήττει τη φήμη του ταμείου, πέραν της άμεσης οικονομικής ζημίας για το ταμείο, τα μέλη και τους δικαιούχους. Οι απώλειες που προέρχονται από τον κίνδυνο φήμης μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα και μελλοντικές οικονομικές απώλειες.
2. Στρατηγικός κίνδυνος: Κίνδυνος εμφάνισης ζημιών που προκύπτουν από τις στρατηγικές επιλογές ή αποφάσεις του ταμείου.
3. Κανονιστικός/πολιτικός κίνδυνος: Κίνδυνος εμφάνισης ζημιών που προκύπτουν από δυσμενείς μεταβολές στο κανονιστικό πλαίσιο, εντός του οποίου λειτουργεί το ταμείο είτε από δυσμενείς πολιτικές εξελίξεις εντός ή εκτός της χώρας. Αυτό θα μπορούσε να συνεπάγεται αλλαγή είτε στο γενικό κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει για τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης και στις τάσεις εξέλιξης του θεσμού επαγγελματικής ασφάλισης είτε στη σχέση του ταμείου με την Αρμόδια Αρχή ή και τα δύο.
`Αρθρο 10
Επενδυτικός κίνδυνος
1. Εντοπισμός κινδύνων
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διαθέτουν και εφαρμόζουν διαδικασίες, προκειμένου να αναγνωρίζουν τους κινδύνους που εμφανίζουν βέβαιη ή δυνητική συνάφεια με τις επενδύσεις τους. Ειδικότερα, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης εντοπίζουν με ιδιαίτερη προσοχή γεγονότα ή καταστάσεις που θα μπορούσαν άμεσα ή σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη βιωσιμότητά τους. Στο πλαίσιο αυτό, συστήνεται η χρήση εσωτερικών αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας, προκειμένου να μειωθεί η αποκλειστική και μηχανιστική στήριξη στις αξιολογήσεις των Οργανισμών Αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας.
2. Ορισμοί
Ως επενδυτικός κίνδυνος ορίζεται:
α) Ο κίνδυνος μη απόδοσης των επενδύσεων, σύμφωνα με τα αναμενόμενα,
β) ο κίνδυνος απώλειας του επενδυμένου κεφαλαίου.
Ο επενδυτικός κίνδυνος είναι πολλαπλός και διαφέρει ανάλογα με το είδος της επένδυσης. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης είναι υπεύθυνα για τον καθορισμό και την ταυτοποίηση όλων των κινδύνων στους οποίους θα μπορούσαν να είναι εκτεθειμένες οι επενδύσεις τους. Για τον λόγο αυτό, οι εφαρμοζόμενες μέθοδοι προσδιορισμού του επενδυτικού κινδύνου και οι τεχνικές περιορισμού των κινδύνων αναφέρονται στη Δήλωση Αρχών Επενδυτικής Πολιτικής.
3. Ως κυριότεροι επενδυτικοί κίνδυνοι αναφέρονται ενδεικτικά οι ακόλουθοι:
α) Ο κίνδυνος αγοράς προκύπτει από αλλαγές στην τρέχουσα αξία των χρηματοπιστωτικών μέσων που αποτελούν το χαρτοφυλάκιο του ταμείου εξαιτίας της μεταβλητότητας των αγορών.
Ο κίνδυνος αγοράς μπορεί να υποδιαιρεθεί ενδεικτικά στις ακόλουθες κατηγορίες:
αα) κίνδυνος επιτοκίου,
αβ) κίνδυνος κινητών αξιών,
αγ) κίνδυνος ακίνητης περιουσίας,
αδ) κίνδυνος περιθωρίου,
αε) συναλλαγματικός κίνδυνος,
αστ) κίνδυνος συγκέντρωσης που σχετίζεται με τη συσσώρευση ανοιγμάτων στον ίδιο εκδότη, στον ίδιο τομέα ή στην ίδια γεωγραφική περιοχή,
αζ) κίνδυνος πληθωρισμού,
αη) κίνδυνος αποτίμησης.
β) Ο πιστωτικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος απώλειας ή μεταβολής της χρηματοοικονομικής θέσης του ταμείου εξαιτίας είτε της μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων αντισυμβαλλομένων με τους οποίους συνεργάζεται το ταμείο, είτε των μεταβολών στην πιστοληπτική ικανότητα των εκδοτών τίτλων ή των αντισυμβαλλομένων με τους οποίους συνεργάζονται, είτε γενικότερα, όλων των οφειλετών στους οποίους εκτίθενται οι επενδύσεις τους. Περαιτέρω διακρίνεται κυρίως σε:
βα) Κίνδυνο πιστωτικής αθέτησης: αφορά στον κίνδυνο αδυναμίας του αντισυμβαλλόμενου να εκπληρώσει εμπρόθεσμα τις αναληφθείσες υποχρεώσεις του,
ββ) κίνδυνο συγκέντρωσης: αφορά στον κίνδυνο που προκύπτει εξαιτίας της συσσώρευσης των επενδύσεων σε έναν αντισυμβαλλόμενο ή σε έναν οργανισμό ή σε μεμονωμένο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας,
βγ) κίνδυνο χώρας: αφορά στον κίνδυνο που εμφανίζεται όταν ένα κράτος ανακοινώσει στάση πληρωμών, μερική ή ολική.
γ) Ο κίνδυνος ρευστότητας είναι ο κίνδυνος αδυναμίας του ταμείου να ρευστοποιήσει το σύνολο ή μέρος των επενδύσεων του σε δεδομένη χρονική στιγμή, σε σχέση και με την ωρίμανση των υποχρεώσεων.
δ) Ως κίνδυνος βιωσιμότητας νοείται γεγονός ή περίσταση στον περιβαλλοντικό ή κοινωνικό τομέα ή στον τομέα της διακυβέρνησης (environmental, social and governance risks – ESG risks), που εάν επέλθει θα μπορούσε να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην αξία της επένδυσης.
Ο κίνδυνος αυτός εκδηλώνεται γενικά με τη μορφή παραδοσιακών επενδυτικών κινδύνων, όπως ο κίνδυνος αγοράς, ο πιστωτικός κίνδυνος.
Οι παράγοντες κινδύνων σχετικών με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση ορίζονται:
δα) Κίνδυνος σχετικός με το περιβάλλον (Environmental) όπως κλιματική αλλαγή, βιώσιμη χρήση και προστασία των υδάτινων και θαλάσσιων πόρων, μετάβαση σε κυκλική οικονομία, μείωση παραγωγής αποβλήτων και ανακύκλωση, πρόληψη ρύπανσης, έλεγχος και προστασία υγιών οικοσυστημάτων.
δβ) Κίνδυνος σχετικός με την κοινωνία (Social) όπως ισότητα, κοινωνική συνοχή, κοινωνική ενσωμάτωση και εργασιακές σχέσεις.
δγ) Κίνδυνος σχετικός με τη διακυβέρνηση (Governance) όπως ορθές διοικητικές δομές, σχέσεις εργαζομένων, αμοιβές του σχετικού προσωπικού, φορολογική συμμόρφωση.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης κατά τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων λαμβάνουν υπόψη τους παράγοντες σχετικούς με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση που σχετίζονται με τα προς επένδυση περιουσιακά στοιχεία και ενσωματώνουν στο σύστημα διαχείρισης κινδύνων τους παράγοντες σχετικούς με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση που σχετίζονται με το επενδυτικό τους χαρτοφυλάκιο. Οι επενδυτικές αποφάσεις για βιώσιμες επενδύσεις λαμβάνονται στο πλαίσιο των κανόνων καλής επιμέλειας.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης επιδεικνύουν ιδιαίτερη μέριμνα στην τήρηση της κείμενης νομοθεσίας που αφορούν στη δημοσίευση πληροφοριών που αφορούν τις βιώσιμες επενδύσεις. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης εξετάζουν τον αντίκτυπο των παραγόντων σχετικών με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση, σε άλλους κινδύνους, όπως, τον κίνδυνο φήμης, στρατηγικούς και πολιτικούς/κανονιστικούς κινδύνους, τον κίνδυνο συνέχισης της δραστηριότητας, τον αναλογιστικό κίνδυνο.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης εξετάζουν, μεταξύ άλλων, την οικονομική ευρωστία των χρηματοδοτουσών εταιρειών σε σχέση με την έκθεσή τους σε κινδύνους σχετικούς με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση (κίνδυνος χρηματοδότησης), καθώς και τον αντίκτυπο μιας φυσικής καταστροφής στην πιθανότητα θανάτου ή αναπηρίας των μελών του ταμείου (κίνδυνος παραμέτρων).
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης παρακολουθούν σε τακτική βάση και όποτε κρίνεται απαραίτητο, τους κινδύνους που αφορούν παράγοντες σχετικούς με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση, προκειμένου μέσω κατάλληλων καινοτόμων προσεγγίσεων, δεδομένης της διαρκούς εξέλιξής τους, να τους αναγνωρίζουν εγκαίρως ώστε να είναι σε θέση να τους αξιολογήσουν και να εφαρμόσουν κατάλληλες τεχνικές διαχείρισης και μετριασμού τους με διαφανή τρόπο.
Ο κίνδυνος βιωσιμότητας λαμβάνεται υπόψη διακεκριμένα στην κατάρτιση της ετήσιας έκθεσης διαχείρισης κινδύνων καθώς και όποτε κρίνεται απαραίτητο, από τον υπεύθυνο της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης δύνανται να μετρούν έμμεσα τον εν λόγω κίνδυνο, όπως με τη χρήση βαθμολογιών σχετικών με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση των εταιρειών στις οποίες επενδύει το ταμείο. Ενδεικτικά, τα στοιχεία αυτά μπορούν να ληφθούν από παρόχους δεδομένων επιδόσεων. Πιο άμεση ποσοτικοποίηση της έκθεσης σε κινδύνους σχετικούς με το περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση είναι επίσης δυνατή μέσω της ανάλυσης σεναρίων ακραίων καταστάσεων (stress tests).
4. Μέτρηση και αντιμετώπιση κινδύνων.
α) Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης θεσπίζουν και τηρούν κατάλληλες και αποτελεσματικές ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές προκειμένου:
αα) Να υπολογίζουν και να διαχειρίζονται, σε τακτική βάση και όποτε κρίνεται απαραίτητο, τους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται ή ενδέχεται να εκτεθεί το υπό διαχείριση χαρτοφυλάκιό τους, και
αβ) να διασφαλίζουν την τήρηση των περιορισμών αναφορικά με τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο.
Οι εν λόγω ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές ανταποκρίνονται στη φύση, την έκταση και την πολυπλοκότητα των εργασιών του ταμείου και είναι σύμφωνες με το προφίλ κινδύνου τους.
β) Για τους σκοπούς αυτούς, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης λαμβάνουν τα ακόλουθα μέτρα:
βα) Εφαρμόζουν ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές μέτρησης κινδύνου που διασφαλίζουν ότι οι κίνδυνοι από τις θέσεις που λαμβάνονται και η συμμετοχή τους στο γενικό προφίλ κινδύνου υπολογίζονται βάσει ορθών και αξιόπιστων δεδομένων, και ότι οι ρυθμίσεις, διαδικασίες και τεχνικές μέτρησης κινδύνου τεκμηριώνονται επαρκώς,
ββ) πραγματοποιούν, όπου είναι αναλογικά απαραίτητο, τακτικούς αναδρομικούς ελέγχους (back tests), για να επαναξιολογήσουν την καταλληλότητα των ρυθμίσεων μέτρησης κινδύνων, στις οποίες περιλαμβάνονται προβλέψεις και εκτιμήσεις που βασίζονται σε μοντέλα,
βγ) πραγματοποιούν, όπου είναι αναλογικά απαραίτητο, τακτικούς ελέγχους με προσομοίωση ακραίων καταστάσεων (stress tests) και ανάλυση σεναρίων για την αντιμετώπιση κινδύνων από πιθανές μεταβολές στις συνθήκες της αγοράς, οι οποίες ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στο υπό διαχείριση χαρτοφυλάκιό τους,
βδ) θεσπίζουν και τηρούν τεκμηριωμένο σύστημα εσωτερικών ορίων αναφορικά με τα μέτρα που θα εφαρμόζονται για τη διαχείριση και τον έλεγχο των κινδύνων στους οποίους είναι εκτεθειμένα, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους κινδύνους οι οποίοι ενδέχεται να είναι ουσιαστικοί για το υπό διαχείριση χαρτοφυλάκιό τους, διασφαλίζοντας τη συμφωνία/συνέπεια με το προφίλ κινδύνου τους,
βε) διασφαλίζουν ότι το εκάστοτε επίπεδο κινδύνου συμφωνεί με το σύστημα καθορισμού των ορίων κινδύνων που προβλέπεται στην περ. βδ), και
βστ) θεσπίζουν και τηρούν κατάλληλες διαδικασίες οι οποίες, σε περίπτωση πραγματικών ή αναμενόμενων παραβάσεων στο σύστημα καθορισμού των ορίων κινδύνων, έχουν ως αποτέλεσμα την έγκαιρη λήψη και εντός των χρονικών περιόδων ανοχής, όπως έχουν καθορισθεί σχετικά από το ταμείο, διορθωτικών μέτρων προς το συμφέρον του ιδίου.
γ) Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης εφαρμόζουν κατάλληλη διαδικασία διαχείρισης του κινδύνου ρευστότητας προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι είναι σε θέση να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους προς τους ασφαλισμένους.
Εφόσον είναι αναλογικά απαραίτητο, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης πραγματοποιούν ελέγχους με προσομοίωση ακραίων καταστάσεων, με σκοπό την αξιολόγηση του κινδύνου ρευστότητας του υπό διαχείριση χαρτοφυλακίου τους υπό εξαιρετικές συνθήκες.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διασφαλίζουν ότι το προφίλ ρευστότητας των επενδύσεών τους συμφωνεί με τις υποχρεώσεις προς τους ασφαλισμένους τους, όπως αυτές προβλέπονται στο καταστατικό τους.
5. Υπολογισμός της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υπολογίζουν τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο του χαρτοφυλακίου τους με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
α) Λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο αγοράς του υπό διαχείριση χαρτοφυλακίου τους, ή
β) λαμβάνοντας υπόψη την πρόσθετη έκθεση σε κίνδυνο και τη μόχλευση λόγω της χρήσης παράγωγων χρηματοπιστωτικών μέσων, συμπεριλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υπολογίζουν τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο σε τακτική βάση και όποτε κρίνεται απαραίτητο, σύμφωνα με όσα συναφώς προσδιορίζονται στις πολιτικές διαχείρισης κινδύνων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης δύνανται να υπολογίζουν τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο εφαρμόζοντας τη μέθοδο της προσέγγισης βάσει των υποχρεώσεων (commitment approach), τη μέθοδο της προσέγγισης βάσει της δυνητικής ζημίας (value at risk) ή άλλες προηγμένες μεθόδους μέτρησης κινδύνου που κρίνουν κατάλληλες. Ως «δυνητική ζημία» νοείται η μέγιστη αναμενόμενη ζημία σε δεδομένο διάστημα εμπιστοσύνης για συγκεκριμένη χρονική περίοδο.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διασφαλίζουν ότι η μέθοδος που έχουν υιοθετήσει για τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο είναι κατάλληλη, λαμβανομένης υπόψη της επενδυτικής στρατηγικής που εφαρμόζουν, της κατηγορίας και πολυπλοκότητας των παράγωγων χρηματοπιστωτικών μέσων στα οποία επενδύουν, καθώς και του ποσοστού του χαρτοφυλακίου που επενδύεται σε παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ενημερώνουν την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για τη μέθοδο που επιλέγουν για τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο. Σε περίπτωση επιλογής της μεθοδολογίας της δυνητικής ζημίας, το ταμείο τηρεί αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τις πληροφορίες της παρ. 5 του άρθρου 18 της απόφασης 3/645/30.04.2013 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
Σε περίπτωση που τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης χρησιμοποιούν τεχνικές και μέσα, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών επαναγοράς ή των πράξεων δανεισμού τίτλων, προκειμένου να δημιουργηθεί πρόσθετη μόχλευση ή έκθεση στον κίνδυνο αγοράς, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης λαμβάνουν υπόψη τις εν λόγω συναλλαγές κατά τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο.
6. Προσέγγιση βάσει της δυνητικής ζημίας.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υπολογίζουν τη δυνητική ζημία λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους:
α) Διάστημα εμπιστοσύνης ενενήντα εννέα τοις εκατό (99%) μιας ουράς (one- tailed),
β) περίοδος διακράτησης ισοδύναμη με έναν (1) ημερολογιακό μήνα,
γ) πραγματική περίοδος παρατηρήσεων των παραγόντων κινδύνου τουλάχιστον ενός (1) έτους (διακόσιες πενήντα (250) εργάσιμες ημέρες), εκτός και αν μικρότερη περίοδος παρατήρησης δικαιολογείται λόγω σημαντικής αύξησης της μεταβλητότητας της τιμής (για παράδειγμα όταν υφίστανται ακραίες συνθήκες στην αγορά),
δ) τριμηνιαία ενημέρωση των δεδομένων, ή και συχνότερα όταν οι τιμές της αγοράς υπόκεινται σε σημαντικές αλλαγές,
ε) υπολογισμός σε τακτική βάση σύμφωνα με όσα συναφώς προσδιορίζονται στις πολιτικές διαχείρισης κινδύνων.
Κατά τον υπολογισμό της δυνητικής ζημίας θα αναφέρεται το πώς προκύπτουν οι τιμές του ρυθμού απόδοσης (drift) και της πτητικότητας (volatility) του χαρτοφυλακίου. Δηλαδή το κατά πόσο υπολογίζονται ιστορικά για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα του παρελθόντος ή λαμβάνονται αυτούσια από κάποια συγκεκριμένη πηγή.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης δύνανται να χρησιμοποιήσουν διαφορετικό διάστημα εμπιστοσύνης και/ή περίοδο διακράτησης, από τα αναφερόμενα ανωτέρω στις περιπτώσεις α) και β), υπό την προϋπόθεση ότι το διάστημα εμπιστοσύνης δεν είναι κάτω από ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%) και η περίοδος διακράτησης δεν υπερβαίνει τον έναν (1) ημερολογιακό μήνα, ή διαφορετική μέθοδο υπολογισμού, εφόσον ανακοινώνεται στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και αιτιολογείται επαρκώς.
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δύναται με απόφασή της να εξειδικεύει περαιτέρω κάθε λεπτομέρεια ή τεχνικό θέμα σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
`Αρθρο 11
Αναλογιστικός Κίνδυνος
1. Ως Αναλογιστικός (ασφαλιστικός) κίνδυνος ορίζεται ο κίνδυνος η επέλευση του οποίου ενδέχεται να υπονομεύσει την εκπλήρωση βραχυπρόθεσμων ή/και μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων του Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ή/και τη βιωσιμότητά του είτε λόγω επιλογής αναλογιστικών μοντέλων/μεθοδολογιών είτε λόγω δυσμενούς μεταβολής από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα των παραμέτρων που λαμβάνονται υπόψη σε αναλογιστικές εκτιμήσεις.
2. Η εκτίμηση της απαιτούμενης εισφοράς, οι εκτιμήσεις που αφορούν τεχνικές προβλέψεις, οι εκτιμήσεις εξέλιξης των μεγεθών του συνταξιοδοτικού προγράμματος συμπεριλαμβανομένων και των εκτιμήσεων εξέλιξης των σχετικών συνταξιοδοτικών παροχών πραγματοποιούνται λαμβάνοντας υπόψη μια ομάδα κινδύνων. Ανάλογα με τις δραστηριότητες του ταμείου και τη φύση των κινδύνων που αναλαμβάνονται, αυτοί εξετάζονται ενδελεχώς, καθώς ενδέχεται να επιφέρουν δυσμενείς μεταβολές στις εν λόγω εκτιμήσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται οι ακόλουθοι κίνδυνοι:
α) Κίνδυνος εκτίμησης απαιτούμενης εισφοράς, δηλαδή ο κίνδυνος να αποδειχθεί ανεπαρκής η εκτίμηση για το ύψος της απαιτούμενης εισφοράς για τις προβλεπόμενες παροχές.
β) Κίνδυνος των τεχνικών προβλέψεων, δηλαδή ο κίνδυνος να αποδειχθεί ανεπαρκές, είτε λόγω του επιλεχθέντος μοντέλου/μεθοδολογίας είτε λόγω των επιλεχθεισών παραδοχών, το ύψος των τεχνικών προβλέψεων που σχηματίζονται στις οικονομικές καταστάσεις του ταμείου και αφορούν υποχρεώσεις προς τα μέλη και τους δικαιούχους παροχών.
γ) Κίνδυνος προεξοφλητικού επιτοκίου, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα του επιτοκίου που έχει ληφθεί υπόψη στις αναλογιστικές εκτιμήσεις των βραχυπρόθεσμων ή/και μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων του Τ.Ε.Α.
δ) Κίνδυνος πληθωρισμού, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα του πληθωρισμού που έχει ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
ε) Κίνδυνος θνησιμότητας, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα των ποσοστών θνησιμότητας που έχουν ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
στ) Κίνδυνος μακροβιότητας, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα του προσδόκιμου ζωής που έχει ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
ζ) Κίνδυνος ανικανότητας-νοσηρότητας, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα των ποσοστών ανικανότητας-νοσηρότητας που έχουν ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
η) Κίνδυνος παροχών, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα της συχνότητας ή/και της σφοδρότητας των ασφαλισμένων κινδύνων που έχουν ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
θ) Κίνδυνος επιβαρύνσεων, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα των επιβαρύνσεων που έχουν ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
ι) Κίνδυνος συνδεδεμένος με τη συμπεριφορά των μελών, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει δυσμενής μεταβολή από το επίπεδο, την τάση ή τη μεταβλητότητα των παραμέτρων που αφορούν τις πρόωρες αποχωρήσεις ή/και τις διαγραφές μελών που έχουν ληφθεί υπόψη στις εκτιμήσεις.
ια) Κίνδυνος δεδομένων, δηλαδή ο κίνδυνος από τον οποίο μπορεί να προκύψει αστοχία στις εκτιμήσεις, λόγω ελλιπών ή/και ακατάλληλων δεδομένων.
3. Πέραν των προαναφερομένων κινδύνων, για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ταμείου απαιτείται η ενδελεχής εξέταση και αντιμετώπιση επιπλέον κινδύνων, ανάλογα με τη δραστηριότητά του. Ενδεικτικά αναφέρονται οι ακόλουθοι κίνδυνοι:
α) Κίνδυνος χρηματοδότησης υποχρεώσεων, δηλαδή ο κίνδυνος να μειωθεί η χρηματοδότηση του συνταξιοδοτικού προγράμματος βραχυπρόθεσμα ή/και μακροπρόθεσμα.
β) Κίνδυνος κάλυψης τεχνικών προβλέψεων, δηλαδή ο κίνδυνος αδυναμίας κάλυψης των τεχνικών προβλέψεων με επαρκή και κατάλληλα περιουσιακά στοιχεία.
γ) Κίνδυνος που σχετίζεται με τις δαπάνες, δηλαδή ο κίνδυνος να υπονομευθεί η βιωσιμότητα/φερεγγυότητα του ταμείου από μια απότομη αύξηση των λειτουργικών δαπανών, ιδιαίτερα όταν τον κίνδυνο αυτό φέρουν οι ασφαλισμένοι.
δ) Κίνδυνος ιδίας κράτησης, δηλαδή ο κίνδυνος να υπονομευθεί η βιωσιμότητα/φερεγγυότητα του ταμείου λόγω επιλογής κράτησης του συνόλου ή μέρους κινδύνου.
4. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διασφαλίζουν ότι για τη διαχείριση των κινδύνων της παρ. 2, ανάλογα με τη φύση αυτών που έχουν αναληφθεί, προσδιορίζονται μέθοδοι αξιολόγησής τους, ποιοτικές ή/και ποσοτικές και πραγματοποιούνται τακτικά τουλάχιστον τα εξής:
α) Για τον κίνδυνο εκτίμησης απαιτούμενης εισφοράς, κατά την εκτίμησή της και πριν από την οριστικοποίησή της, πραγματοποιούνται έλεγχοι επάρκειάς της.
β) Για τον κίνδυνο επιτοκίου προεξόφλησης πραγματοποιούνται σενάρια ευαισθησίας.
γ) Για τον κίνδυνο πληθωρισμού πραγματοποιούνται σενάρια ευαισθησίας παρόμοια με αυτά για τον κίνδυνο επιτοκίου προεξόφλησης.
δ) Για τους κινδύνους θνησιμότητας, μακροβιότητας, ανικανότητας-νοσηρότητας πραγματοποιούνται δυσμενή σενάρια.
ε) Για τον κίνδυνο τον συνδεδεμένο με τη συμπεριφορά των μελών πραγματοποιούνται δυσμενή σενάρια, με βάση ευνοϊκά δικαιώματα των ασφαλισμένων που περιλαμβάνονται στους όρους των καταστατικών.
στ) Για τον κίνδυνο των επιβαρύνσεων και των δεδομένων πραγματοποιούνται δυσμενή σενάρια, ανάλογα του κινδύνου που φέρει το ταμείο.
ζ) Για τους κινδύνους χρηματοδότησης υποχρεώσεων, κάλυψης τεχνικών προβλέψεων, τους κινδύνους που σχετίζονται με τις δαπάνες, με τις διακυμάνσεις του πληθυσμού και με τις επιλογές μελών πραγματοποιούνται έλεγχοι ακραίων καταστάσεων (stress test).
5. Υπολογισμός της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υπολογίζουν τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο σε τακτική βάση και όποτε κρίνεται απαραίτητο, σύμφωνα με όσα συναφώς προσδιορίζονται στις πολιτικές διαχείρισης κινδύνων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης δύνανται να υπολογίζουν τη συνολική έκθεση σε κίνδυνο εφαρμόζοντας τη μέθοδο της προσέγγισης βάσει της δυνητικής ζημίας (value at risk) ή άλλες προηγμένες μεθόδους μέτρησης κινδύνου που κρίνουν κατάλληλες. Ως «δυνητική ζημία» νοείται η μέγιστη αναμενόμενη ζημία σε δεδομένο διάστημα εμπιστοσύνης για συγκεκριμένη χρονική περίοδο.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διασφαλίζουν ότι η μέθοδος που έχει υιοθετήσει για τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο είναι κατάλληλη, λαμβανομένης υπόψη της στρατηγικής που εφαρμόζουν, της κατηγορίας και πολυπλοκότητας των κινδύνων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ενημερώνουν την Εθνική Αναλογιστική Αρχή για τη μέθοδο που επιλέγουν για τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο. Σε κάθε περίπτωση οι επιμέρους μέθοδοι επιμέτρησης κινδύνων και η μέθοδος υπολογισμού της συνολικής έκθεσης στον κίνδυνο πρέπει είναι συνεπείς.
Σε κάθε περίπτωση και ιδιαίτερα μετά από κάθε σημαντική εξέλιξη που επηρεάζει τον αναλογιστικό κίνδυνο πραγματοποιούνται σενάρια ακραίων καταστάσεων (stress test).
Για την αντιμετώπιση του κινδύνου επάρκειας των τεχνικών προβλέψεων, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης δύνανται στις εκτιμήσεις των τεχνικών προβλέψεων να λαμβάνουν υπόψη τους περιθώριο κινδύνου, εκτιμώντας τις οικονομικές και αναλογιστικές παραδοχές με σύνεση.
6. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης παρακολουθούν στενά την αναλογιστική τεχνικοοικονομική δομή τους, ώστε να διασφαλίζεται η συνολική συνοχή μεταξύ των καταστατικών δεσμεύσεων, της Δήλωσης Αρχών Επενδυτικής πολιτικής και των λοιπών κανονισμών και βασικών εγγράφων.
1. Ο κίνδυνος συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού ορίζεται ως ο κίνδυνος έλλειψης αντιστοίχισης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Για την επαρκή προστασία των δικαιωμάτων των μελών και των δικαιούχων, τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης οφείλουν να επιλέγουν περιουσιακά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και την εκτιμώμενη διάρκεια των υποχρεώσεών τους προς τα μέλη και τους δικαιούχους παροχών.
2. Ο συγχρονισμός ενεργητικού – παθητικού είναι η διαδικασία ταυτόχρονης και ενοποιημένης διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων του ταμείου, ώστε να επιτευχθεί η αντιστοίχισή τους. Με τη διαδικασία αυτή, συνεχώς διαμορφώνονται, εφαρμόζονται, παρακολουθούνται και αναθεωρούνται στρατηγικές που αφορούν τη σχέση των υποχρεώσεων προς τα μέλη και τους δικαιούχους παροχών με τα περιουσιακά στοιχεία που καλύπτουν αυτές τις υποχρεώσεις, με σκοπό την επίτευξη οικονομικών στόχων και με βάση ένα δεδομένο σύνολο ανοχών κινδύνου και περιορισμών. Βασικός στόχος της διαδικασίας συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού είναι η διαχείριση και ο μετριασμός των κινδύνων που σχετίζονται με την έλλειψη αντιστοίχισης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, αλλά και η επίτευξη των οικονομικών στόχων του ταμείου.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης οφείλουν να προβαίνουν στη διαδικασία συγχρονισμού ενεργητικού παθητικού και να διασφαλίζουν τον συγχρονισμό ενεργητικού – παθητικού, στο μέτρο του ευλόγως προβλεπτού, πραγματοποιώντας την επιλογή και τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων με βάση τις υποχρεώσεις τους. Η διαδικασία συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα μεθόδων και τεχνικών που αποσκοπούν στη διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων του ταμείου και στη βελτιστοποίηση της κατανομής περιουσιακών στοιχείων.
4. Τα δύο βασικά στοιχεία της διαδικασίας συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού είναι η μέτρηση της έκθεσης σε κίνδυνο και η διαχείριση της έκθεσης σε κίνδυνο, που καθοδηγείται από τη διάθεση ανάληψης κινδύνου.
α) Η μέτρηση της έκθεσης σε κίνδυνο πραγματοποιείται με υπολογισμό της ευαισθησίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων στις μεταβολές των χρηματοοικονομικών και δημογραφικών μεταβλητών με τη χρήση παραδοσιακών μετρήσεων συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού.
β) Η διαχείριση της έκθεσης σε κίνδυνο περιλαμβάνει τη διαμόρφωση και την εκτέλεση στρατηγικών συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, λαμβάνοντας υπόψη την ανοχή στον κίνδυνο και τα σχετικά καθορισμένα όρια.
Στο πεδίο εφαρμογής της διαδικασίας συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, ανάλογα με τη φύση των κινδύνων που έχουν αναληφθεί, περιλαμβάνονται οι υποκατηγορίες του επενδυτικού και του αναλογιστικού κινδύνου, που σχετίζονται με τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις. Η μέτρηση της έκθεσης σε κίνδυνο και ο αντίκτυπος των πιθανών στρατηγικών συγχρονισμού ενεργητικού-παθητικού λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου.
5. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ταμείου γνωρίζει και κατανοεί πλήρως την έκθεση στον κίνδυνο και τις αβεβαιότητες που σχετίζονται με τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις προς τα μέλη και τους δικαιούχους παροχών και συνεπώς οφείλει να διασφαλίζει ότι υφίστανται οι βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική διαδικασία συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, συμπεριλαμβανομένης μιας οργανωτικής δομής που υποστηρίζει την εκτέλεση της διαδικασίας αυτής.
6. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης συντάσσουν έκθεση συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού τουλάχιστον κάθε έτος, και χωρίς καθυστέρηση μετά από κάθε σημαντική εξέλιξη που επηρεάζει τους παράγοντες που εξετάζονται στη διαδικασία συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού. Η έκθεση περιλαμβάνει την ημερομηνία εκτιμήσεων, την περιγραφή του χαρτοφυλακίου περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που εξετάστηκαν, τις εξελίξεις στο χρηματοοικονομικό και δημογραφικό περιβάλλον, τη μεθοδολογία μέτρησης της έκθεσης σε κίνδυνο που εφαρμόστηκε, τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων, τα μέτρα διαχείρισης της έκθεσης σε κίνδυνο. Στην έκθεση συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού αναφέρονται οι ενδεχόμενες αναντιστοιχίες ταμειακών εισροών και εκροών τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, η μέτρηση του κινδύνου ρευστότητας και σαφής εκτίμηση για τον τρόπο που αυτός επηρεάζει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του ταμείου. Σε κάθε περίπτωση η έκθεση συγχρονισμού ενεργητικού παθητικού υποβάλλεται στο Διοικητικό Συμβούλιο προς έγκριση.
7. Η ετήσια έκθεση της παρ. 6 υποβάλλεται στην Αρμόδια Αρχή εγκεκριμένη από το Διοικητικό Συμβούλιο, αναθεωρημένη σε περίπτωση σημαντικής εξέλιξης που επηρεάζει τους παράγοντες που εξετάζονται στη διαδικασία συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, καθώς και εκτάκτως, ιδίως σε περιπτώσεις που απαιτείται για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 46 του Ν. 5078/2023 (Α΄ 211), ή και όποτε ζητηθεί από την Αρμόδια Αρχή, όπως σε περιπτώσεις αναπροσαρμογής παροχών ή/και εισφορών.
`Αρθρο 13
Περαιτέρω διατάξεις για την εφαρμογή του άρθρου 12
1. Οι εκτιμήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 12 πραγματοποιούνται είτε μέσω ντετερμινιστικής προσομοίωσης, είτε μέσω στοχαστικής προσομοίωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες του ταμείου καθώς και την αρχή της αναλογικότητας.
2. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ορίζουν ομάδα εργασίας, η οποία αναλαμβάνει την υποχρέωση της παρακολούθησης και αξιολόγησης της υλοποίησης της διαδικασίας συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού ανάλογα με τις δραστηριότητές τους. Η ομάδα αυτή αποτελείται από στελέχη ή/και συνεργάτες του ταμείου που γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά τόσο των περιουσιακών στοιχείων όσο και των υποχρεώσεων προς τα μέλη και τους δικαιούχους παροχών και κατ΄ ελάχιστον από τον Διαχειριστή Κινδύνων, τον υπεύθυνο της αναλογιστικής λειτουργίας και από ένα μέλος της Επενδυτικής Επιτροπής. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης από την ομάδα εργασίας υποβάλλονται προς έγκριση στο Διοικητικό Συμβούλιο του ταμείου.
1. Ο κίνδυνος ρευστότητας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων των Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ορίζεται ως ο κίνδυνος ανεπάρκειας ταμειακών διαθέσιμων ή/και εκποίησης περιουσιακών στοιχείων με δυσμενή αποτελέσματα ή/και αδυναμίας εκποίησης περιουσιακών τους στοιχείων για την κάλυψη των εν γένει οικονομικών υποχρεώσεών τους σε μετρητά, είτε υπό τις τρέχουσες συνθήκες ή σε συνθήκες πίεσης. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διασφαλίζουν ότι υφίστανται διαδικασίες για την εφαρμογή της εγκεκριμένης πολιτικής διαχείρισης του κινδύνου ρευστότητας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο αυτών.
2. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης προβαίνουν σε ολοκληρωμένες προβλέψεις ταμειακών ροών, παρακολουθώντας τις αναντιστοιχίες ταμειακών εισροών και εκροών τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, καθώς και διενεργούν σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress tests) και ανάλυση σεναρίων για την αντιμετώπιση κινδύνων από πιθανές μεταβολές στις συνθήκες της αγοράς, οι οποίες ενδέχεται να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική τους κατάσταση.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης συντάσσουν σχέδιο ρευστότητας ανάλογο με τη φύση των κινδύνων που έχουν αναληφθεί, τακτικά ή χωρίς καθυστέρηση μετά από κάθε σημαντική εξέλιξη που έχει αντίκτυπο στους παράγοντες που επηρεάζουν τη ρευστότητα, στο οποίο περιλαμβάνονται όλες οι προβλεπόμενες εισροές και εκροές, περιλαμβανομένων των αποτελεσμάτων της έκθεσης συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού και πιθανών λοιπών προβλεπόμενων εισροών και εκροών, όπως ενδεικτικά αυτές που προκύπτουν από μοντέλα αναδρομικών ελέγχων (back test) και αυτές που αφορούν υποχρεώσεις σε τρίτους. Στα σχέδια ρευστότητας, επίσης περιλαμβάνονται σενάρια ευαισθησίας και αποτελέσματα σεναρίων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress tests), καθώς και μέτρα αντιμετώπισης πιθανής επέλευσης του κινδύνου ρευστότητας. Το σχέδιο ρευστότητας υποβάλλεται ηλεκτρονικά στην Αρμόδια Αρχή μετά από αίτημά της.
`Αρθρο 15
Κίνδυνοι Τεχνολογίας, Πληροφορικής, Επικοινωνιών (ΤΠΕ) και Ασφάλειας
Τα Τ.Ε.Α υποχρεωτικής ασφάλισης διαχειρίζονται επαρκώς τους κινδύνους τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και ασφάλειας και προς τούτο, αναπτύσσουν αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης κινδύνων τεχνολογίας πληροφορικής/επικοινωνιών και ασφάλειας στο πλαίσιο του συστήματός τους διαχείρισης κινδύνων.
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διαθέτουν αποτελεσματικές διαδικασίες παρακολούθησης και αναφοράς της διαχείρισης των κινδύνων. Στο πλαίσιο αυτό, τηρούν Μητρώο Κινδύνων, στο οποίο καταγράφονται όλοι οι κίνδυνοι, συμπεριλαμβανομένων και των υποκινδύνων στους οποίους είναι ή θα μπορούσαν να είναι εκτεθειμένα.
Το Μητρώο Κινδύνων επικαιροποιείται και ενημερώνεται σε συνεχή βάση, ώστε να αποτυπώνονται με συνέπεια και σαφήνεια οργανωμένες και συγκεντρωμένες πληροφορίες, σχετικά με την καταγραφή, την ανάλυση, την αντιμετώπιση και την κατάσταση των κινδύνων.
2. Το Μητρώο Κινδύνων περιλαμβάνει, κατ΄ ελάχιστον, τις ακόλουθες πληροφορίες:
α) Την περιγραφή του κάθε κινδύνου και υποκινδύνων,
β) τη διαβάθμιση του επιπέδου των κινδύνων, με βάση την πιθανότητα έλευσής τους και τον αντίκτυπό τους στο ταμείο και διαγραμματική απεικόνιση αυτών (Πίνακας Αξιολόγησης Κινδύνων-risk matrix),
γ) τη μέθοδο μέτρησης και αξιολόγησης του κάθε κινδύνου (ποσοτική ή/και ποιοτική),
δ) τους τρόπους αντιμετώπισης του κάθε κινδύνου, τις διαδικασίες ελέγχου και τυχόν μηχανισμούς μετριασμού του,
ε) το πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, ή τη μονάδα που εισφέρει κίνδυνο ή που εμπλέκεται στο σύστημα διαχείρισης κινδύνων και οι αρμοδιότητες του οποίου συνδέονται άμεσα με τον έλεγχο και την αντιμετώπιση του κάθε κινδύνου. Ενδεικτικά, αναφέρονται τα μέλη διοίκησης, τα πρόσωπα που ασκούν βασικές λειτουργίες στο ταμείο, τα πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί εξωτερικά μια λειτουργία ή δραστηριότητά του, τα πρόσωπα που στελεχώνουν τα όργανα του ταμείου και οι αρμόδιοι υπάλληλοί του.
3. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ταμείου ενημερώνεται τουλάχιστον, ανά εξάμηνο, σχετικά με την αποτελεσματικότητα του Συστήματος Διαχείρισης Κινδύνων, μέσω της Έκθεσης Διαχείρισης Κινδύνων, η οποία καταρτίζεται από το πρόσωπο ή την οργανωτική μονάδα που ασκεί τη λειτουργία της διαχείρισης κινδύνων και υποβάλλεται στο Διοικητικό Συμβούλιο.
4. Η Έκθεση Διαχείρισης κινδύνων περιλαμβάνει, κατ΄ ελάχιστο, τα ακόλουθα:
α) Τη χαρτογράφηση των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται το ταμείο, όπως αυτοί έχουν κατηγοριοποιηθεί και περιγραφεί στην Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων, περιλαμβανομένων και των υποκινδύνων και τη διαβάθμισή τους ανά επίπεδο κινδύνου,
β) τη μεθοδολογία μέτρησης ανά κίνδυνο/υποκίνδυνο, επισημαίνοντας τυχόν αλλαγές σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση,
γ) την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της μέτρησης κάθε κινδύνου/υποκινδύνου και της αξιολόγησής τους με βάση την οποία έχει προκύψει η διαβάθμισή τους,
δ) τα μέτρα που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση του κάθε κινδύνου/υποκινδύνου (μετριασμό τους) και απεικόνιση της πιθανής μελλοντικής εξέλιξής του,
ε) τον βαθμό στον οποίο τηρήθηκαν τα όρια ανοχής κινδύνου ανά κίνδυνο/υποκίνδυνο που τέθηκαν στην πολιτική διαχείρισης κινδύνων και τις διαδικασίες ή τα μέτρα που πρέπει να αναπτυχθούν σε περίπτωση υπέρβασης αυτών,
στ) τις διαδικασίες που εφαρμόστηκαν ανά κίνδυνο/υποκίνδυνο για τη διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων,
ζ) την αξιολόγηση της συνολικής έκθεσης σε κίνδυνο σύμφωνα με την πολιτική διαχείρισης κινδύνων, αποτυπωμένη και με τον αντίστοιχο πίνακα αξιολόγησης κινδύνων και τα συγκριτικά αποτελέσματα σε σχέση με την προηγούμενη υποβληθείσα έκθεση,
η) τα συμπεράσματα της έκθεσης στα οποία περιλαμβάνονται ο βαθμός στον οποίο επιτεύχθηκαν οι στόχοι που τέθηκαν στη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων και η αξιολόγηση της επάρκειας του συστήματος διαχείρισης κινδύνων, των μεθόδων και των διαδικασιών για τη μέτρηση και την παρακολούθησή τους, και προτάσεις βελτίωσης.
Τα αναφερόμενα στο α) παρουσιάζονται σε εισαγωγική ενότητα της έκθεσης, τα αναφερόμενα από β) έως και στ) παρουσιάζονται ανά βασική κατηγορία κινδύνων του άρθρου 5 σε πέντε (5) ξεχωριστές ενότητες. Στη συνέχεια ακολουθεί ενότητα με τα αναφερόμενα στο ζ) και ενότητα με τα αναφερόμενα στο η).
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης διενεργούν και τεκμηριώνουν την Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων, στους οποίους εκτίθενται ή μπορεί να εκτεθούν στο πλαίσιο του βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού των δραστηριοτήτων τους και οι οποίοι μπορεί να έχουν αντίκτυπο στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους. Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων λαμβάνεται υπόψη στις στρατηγικές αποφάσεις του ταμείου.
2. Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων αποτελεί διαδικασία η οποία αναδεικνύει την ιδία οπτική του κάθε ταμείου σχετικά με το προφίλ κινδύνου του, τα χρηματοδοτικά εργαλεία και λοιπά μέσα που διαθέτει για την αντιμετώπιση των κινδύνων αυτών. Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων συμβάλλει στην κατανόηση των κινδύνων που είναι εκτεθειμένο το ταμείο και οδηγεί στη λήψη σχετικών ορθολογικών αποφάσεων.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης ενσωματώνουν στη λειτουργία τους τη διαδικασία Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, με σκοπό τη διαπίστωση ότι οι στρατηγικές αποφάσεις τους οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα, συνεκτιμώντας τους κινδύνους στους οποίους είναι εκτεθειμένα ή/και μελλοντικά μπορεί να εκτεθούν, καθώς και τις συνέπειες από την επέλευση αυτών των κινδύνων. Η ανάπτυξη της διαδικασίας αυτής καθιερώνει τον διάλογο εντός του ταμείου και συγχρόνως διευκολύνει στη λήψη αποφάσεων.
4. Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων διενεργείται τουλάχιστον κάθε τρία (3) έτη ή χωρίς καθυστέρηση μετά από κάθε σημαντική αλλαγή στα χαρακτηριστικά κινδύνου του ταμείου ή του προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών το οποίο διαχειρίζεται.
5. Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων περιλαμβάνει τη διεξαγωγή συνδυασμένων τεχνικών, ανάλογων με το μέγεθος, τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων του ταμείου προκειμένου να εντοπιστούν, να αξιολογηθούν και να διαχειριστούν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οι υφιστάμενοι και οι επερχόμενοι κίνδυνοι σε περιοδική βάση εξετάζοντας την εμπειρία από τις αποφάσεις και τα μέτρα που έχουν ληφθεί και παρέχει με βάση την εμπειρία, πληροφορίες για μελλοντικές αποφάσεις και ενέργειες.
6. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης οφείλουν να θεσπίζουν και να εφαρμόζουν γραπτώς τεκμηριωμένη πολιτική σε σχέση με τη διεξαγωγή της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, η οποία περιλαμβάνει κατ΄ ελάχιστο τα ακόλουθα:
α) Προβλεπόμενη ημερομηνία για τη διεξαγωγή της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων.
β) Επισκόπηση όλων των κινδύνων που αξιολογούνται στο πλαίσιο της διαδικασίας της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, η οποία περιλαμβάνει τόσο ποσοτικοποιήσιμους όσο και μη ποσοτικοποιήσιμους κινδύνους με τη χρήση υφιστάμενων πληροφοριών σε λοιπά έγγραφα διακυβέρνησης, καθώς και από το μητρώο κινδύνων,
γ) Βασικές πληροφορίες σχετικά με το προφίλ των κινδύνων του ταμείου, όπως:
γα) στόχοι κινδύνου,
γβ) διάθεση ανάληψης κινδύνου και όρια ανοχής κινδύνου,
γγ) εξέταση της δομής των μελών σε σχέση με τους κινδύνους του ταμείου,
γδ) χρονικός ορίζοντας που λαμβάνεται υπόψη σε σχέση με βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους κινδύνους,
γε) απαιτήσεις χρηματοδότησης, εάν υπάρχουν, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής του σχεδίου ανάκαμψης, κατά περίπτωση,
γστ) λοιπές πληροφορίες, όπως η εξωτερική ανάθεση βασικών λειτουργιών και άλλων δραστηριοτήτων και συναφείς συγκρούσεις συμφερόντων,
γζ) αναφορά σε λοιπά έγγραφα, τα οποία είναι απαραίτητα ή χρήσιμα για την ερμηνεία της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, όπως, πολιτική διαχείρισης κινδύνων.
δ) Περιγραφή των προτύπων και απαιτήσεων σχετικά με την ποιότητα δεδομένων, των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή της αξιολόγησης κινδύνου, κάνοντας διάκριση, εάν υπάρχει, μεταξύ των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των βραχυπρόθεσμων κινδύνων και των μεθόδων για την αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων κινδύνων. Εφόσον υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στις μεθόδους ή/και στις παραμέτρους που χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων από την τελευταία αξιολόγηση, αιτιολογούνται και αναλύεται ο αντίκτυπος από τις αλλαγές αυτές κατά τη διεξαγωγή της επόμενης Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων (αναθεώρηση πολιτικής Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων).
ε) Περιγραφή του τρόπου με τον οποίο η διαδικασία της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων ενσωματώνεται στη λειτουργία και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του ταμείου, συμπεριλαμβανομένης σαφούς αναφοράς των μελών διοίκησης που εμπλέκονται στη διαδικασία της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων και στη λήψη αποφάσεων, καθώς και σαφούς αναφοράς των ευθυνών των εν λόγω προσώπων σε σχέση με την Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων.
στ) Περιγραφή:
στα) των μηχανισμών αναπροσαρμογής και ασφάλειας, όπως μείωση παροχών, υποστήριξη εκ μέρους του εργοδότη, αύξηση των εισφορών των εργαζομένων, σχέδιο προστασίας συντάξεων,
στβ) των τυχόν τεχνικών μετριασμού του κινδύνου, όπως αντασφάλιση, χρήση παραγώγων,
στγ) της λειτουργίας των μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένων των περιστάσεων στις οποίες μέσω αυτών ενδέχεται να μετριαστούν συγκεκριμένοι κίνδυνοι για το ταμείο ή/και για τα μέλη και τους δικαιούχους του,
στδ) των αλληλεπιδράσεων μεταξύ αυτών των μηχανισμών και το τελικό αναμενόμενο αποτέλεσμα όσον αφορά τους κινδύνους και τις χρηματοδοτικές ανάγκες του ταμείου,
στε) του βαθμού στον οποίο απονεμόμενες συνταξιοδοτικές παροχές δύνανται να μειωθούν και υπό ποιες προϋποθέσεις.
ζ) Περιγραφή των πιθανών λόγων και συνθηκών επανάληψης της διαδικασίας Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων πρωθύστερα της καθορισμένης ημερομηνίας για τη διεξαγωγή της, όπως νέες κανονιστικές απαιτήσεις, αλλαγή των στόχων κινδύνου, αλλαγή της διάθεσης ανάληψης κινδύνων ή των ορίων ανοχής κινδύνου, αλλαγή όρων που διέπουν το πρόγραμμα συνταξιοδοτικών παροχών, αλλαγή της επενδυτικής πολιτικής και των επενδυτικών στόχων, αλλαγή των εξωτερικών συνεργατών που έχουν αναλάβει σημαντικές δραστηριότητες/λειτουργίες του ταμείου, αλλαγή στον τρόπο χρηματοδότησης του ταμείου, αλλαγή στο προφίλ κινδύνου ενός συγκεκριμένου προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών, οργανωτικές αλλαγές του ταμείου που επιφέρουν ουσιώδεις αλλαγές στο προφίλ κινδύνου του, αλλαγή στους όρους λειτουργίας του, εξωτερικοί παράγοντες ή γεγονότα.
7. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης, όταν διενεργείται Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων, συντάσσουν έκθεση η οποία περιλαμβάνει κατ΄ ελάχιστο τα ακόλουθα:
α) Ημερομηνία ολοκλήρωσης ή περίοδος αναφοράς της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, ημερομηνία έγκρισης των αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων και πεδίο εφαρμογής της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων.
β) Πέντε ενότητες για τις εκτιμήσεις σχετικά με τις βασικές κατηγορίες κινδύνων που αναφέρονται στο άρθρο 5. Στην κάθε ενότητα από αυτές περιλαμβάνεται επισκόπηση της αξιολόγησης, με βάση το μέγεθος, τη φύση, την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των δραστηριοτήτων του ταμείου και την πολιτική Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, των υποκατηγοριών εκάστης βασικής κατηγορίας κινδύνων με υποστηρικτικές εξηγήσεις και ερμηνεία των αποτελεσμάτων ανά υποκίνδυνο.
γ) Ενότητα για την εκτίμηση κινδύνου εξόδων, η οποία περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης σχετικά με τον κίνδυνο οι αναμενόμενες εισφορές που προορίζονται για την κάλυψη λειτουργικών εξόδων να υπολείπονται των αναμενόμενων λειτουργικών εξόδων, λαμβάνοντας υπόψη μελλοντικές εξελίξεις, με επεξηγήσεις και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
δ) Ενότητα για τις εκτιμήσεις σχετικά με τον κίνδυνο συγκέντρωσης, με σαφείς επεξηγήσεις και ερμηνεία αποτελεσμάτων.
ε) Ενότητα για τις εκτιμήσεις σχετικά με τον συγχρονισμό ενεργητικού – παθητικού και ενότητα για τις εκτιμήσεις σχετικά με τον κίνδυνο της ρευστότητας του ταμείου για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, με υποστηρικτικές εξηγήσεις και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
στ) Ενότητα που περιλαμβάνει προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων, σενάρια ακραίων καταστάσεων (stress test) και αντίστροφες δοκιμές που πραγματοποιούνται από το ταμείο προκειμένου να αξιολογείται η ανθεκτικότητά του έναντι αρνητικών γεγονότων, σε βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βάση.
ζ) Ενότητα με τα αποτέλεσμα της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, στην οποία περιλαμβάνονται κατ΄ ελάχιστο τα ακόλουθα:
ζα) Σχετικό πλαίσιο για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, ήτοι εκτίμηση του αντίκτυπου τυχόν σημαντικών αλλαγών στις μεθόδους ή/και τις παραμέτρους που χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση και αξιολόγηση ζητημάτων ποιότητας δεδομένων που προέκυψαν κατά τη διεξαγωγή της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, εφόσον προκύπτουν.
ζβ) Ερμηνεία των αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων σε σχέση με τη χρηματοδοτική πολιτική του ταμείου και από την οπτική γωνία των μελών και των δικαιούχων, σε σχέση με:
ζβα) Την επισκόπηση όλων των μετρήσιμων αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, με υποστηρικτικές επεξηγήσεις, που επιτρέπουν την πλήρη κατανόηση και την κατάλληλη ερμηνεία των αποτελεσμάτων και αιτιολόγηση για τυχόν διαφορές μεταξύ των αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων και των αναφερομένων στα υποβαλλόμενα έγγραφα με βάση τη νομοθεσία (όπως οικονομικές καταστάσεις, πίνακες επενδύσεων), όσον αφορά την αποτίμηση και τη χρηματοδότηση.
ζββ) Την περιγραφή του εάν τα αποτελέσματα της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων θα οδηγήσουν σε αναθεώρηση και αλλαγή της χρηματοδοτικής πολιτικής του ταμείου και, κατά περίπτωση, του σχεδίου ανάκαμψης.
ζβγ) Την εννοιολογική περιγραφή των αποτελεσμάτων της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων όσον αφορά τους κινδύνους από την οπτική γωνία των μελών και των δικαιούχων.
ζγ) Περιγραφή τυχόν μελλοντικών ουσιωδών αλλαγών στο προφίλ κινδύνου του ταμείου από την υιοθέτηση της πολιτικής Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων:
ζγα) Εκτίμηση του αντίκτυπου των ουσιωδών αλλαγών στο προφίλ κινδύνου του ταμείου στην χρηματοδοτούσα επιχείρηση, στα μέλη και στους δικαιούχους με διάκριση μεταξύ βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κινδύνων.
ζγβ) Ποιοτική αξιολόγηση της εξάρτησης και της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών ασφάλειας και οποιωνδήποτε άλλων τεχνικών μετριασμού του κινδύνου που διαθέτει το ταμείο, με διάκριση μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κινδύνων.
Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης κατά την αξιολόγηση κινδύνων, όταν δεν καθίσταται δυνατόν να προβούν σε μεθόδους από τις οποίες να προκύπτουν ποσοτικοποιημένα αποτελέσματα, αποτυπώνουν στην έκθεση Ίδιας Αξιολόγησης Κινδύνων την εκτίμηση της πιθανότητας να συντρέξουν οι κίνδυνοι αυτοί, καθώς και τη σχετική σφοδρότητα, με τη χρήση διπλής διαβάθμισης του επιπέδου των κινδύνων, με βάση αφενός την πιθανότητα έλευσής τους (συχνότητα), αφετέρου τον αντίκτυπό τους (σφοδρότητα) στο ταμείο.
η) Ενότητα με διορθωτικές ενέργειες και αποφάσεις του ταμείου μετά την ολοκλήρωση της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων, στην οποία παρέχονται συνολικά συμπεράσματα της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων για το μέλλον με βάση την εμπειρία, συμπεριλαμβανομένης δήλωσης σχετικά με την αποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης κινδύνου. Ενδεικτικά στοιχεία που δύνανται να συμπεριλαμβάνονται στα συμπεράσματα, είναι:
ηα) Η επάρκεια των παραμέτρων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των τεχνικών προβλέψεων ή/και της αξιολόγησης κινδύνου.
ηβ) Η επάρκεια των αναλογιστικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των τεχνικών προβλέψεων.
ηγ) Η επάρκεια των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των βραχυπρόθεσμων κινδύνων/ χρηματοδοτικών αναγκών.
Επιπλέον, στην περίπτωση που στα συμπεράσματα της έκθεσης καταδεικνύονται αποκλίσεις από τα όρια ανοχής κινδύνου, καταγράφονται τα μέτρα που θα εφαρμόσει το ταμείο προκειμένου να διορθώσει τις αποκλίσεις αυτές καθώς και χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους.
`Αρθρο 18
Υποβαλλόμενα στοιχεία στην Αρμόδια Αρχή
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υποβάλλουν ηλεκτρονικά σε τακτική βάση στην Αρμόδια Αρχή:
α) Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων: Η τακτικά υποβαλλόμενη ανά τριετία Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων εγκρίνεται και υποβάλλεται στην Αρμόδια Αρχή εντός ενός (1) μηνός από τη λήξη της προηγούμενης.
β) Έκθεση συγχρονισμού ενεργητικού – παθητικού, έως και την 30η Ιουνίου, ετησίως.
γ) Έκθεση Διαχείρισης Κινδύνων, σε ετήσια βάση, έως και την 31η Μαρτίου, με ημερομηνία αναφοράς την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους.
δ) Έκθεση Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνων έως και την 30η Ιουνίου, ανά τριετία.
2. Οι ανωτέρω πολιτικές και εκθέσεις ως και κάθε αναθεώρησή τους αποστέλλονται στην Αρμόδια Αρχή με επιμέλεια του αρμόδιου οργάνου, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την ημερομηνία λήψης της σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης.
3. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υποβάλλουν στην Αρμόδια Αρχή ενδιάμεσες εκθέσεις, καθώς και το σχέδιο ρευστότητας, οποιαδήποτε στιγμή κατόπιν αιτήματός της.
`Αρθρο 19
Μεταβατικές Διατάξεις
1. Τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης υποχρεούνται εντός έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας να υποβάλουν στην Αρμόδια Αρχή την Πολιτική Διαχείρισης Κινδύνων με βάση τις διατάξεις της παρούσας.
2. Οι Εκθέσεις Διαχείρισης Κινδύνων, μέχρι την έγκριση της αναπροσαρμοσμένης πολιτικής διαχείρισης κινδύνων, υποβάλλονται στα Διοικητικά Συμβούλια και στην Αρμόδια Αρχή, σύμφωνα με την πολιτική που εφάρμοζαν τα Τ.Ε.Α. υποχρεωτικής ασφάλισης μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας.
3. Κατά την πρώτη υποβολή στην Αρμόδια Αρχή, οι εκθέσεις που προβλέπονται στις περ. β), γ) και δ της παρ. 1 και δ) του άρθρου 18 της παρούσας έχουν ημερομηνία αναφοράς την 31η/12/2025.