ΠΟΛ.1098/2018 Κοινοποίηση της αριθμ. 30/2017 γνωμοδότησης του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Α’ Τακτικής Ολομέλειας) σχετικά με την επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011 στους μισθούς και τις εν γένει αποδοχές των υπάλληλων του ΝΑΤΟ
ΘΕΜΑ: Κοινοποίηση της αριθμ. 30/2017 γνωμοδότησης του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Α’ Τακτικής Ολομέλειας) σχετικά με την επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011 στους μισθούς και τις εν γένει αποδοχές των υπάλληλων του ΝΑΤΟ.
Αναφορικά με το πιο πάνω θέμα, σας κοινοποιούμε την αριθμ. ΝΣΚ 30/2017 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Α’ Τακτικής Ολομέλειας), που έγινε αποδεκτή από τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, σύμφωνα με την οποία, οι υπάλληλοι του ΝΑΤΟ, που είναι Έλληνες υπήκοοι ή φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και υπάγονται στις κατηγορίες «διεθνές προσωπικό» του Οργανισμού της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού και «πολιτικό προσωπικό» συμμαχικού Στρατηγείου, δεν υπόκεινται στην ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011 για τους μισθούς και τις εν γένει αποδοχές που λαμβάνουν από το ΝΑΤΟ.
Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
Γ. ΠΙΤΣΙΛΗΣ
Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ. 75/2018 Κατάργηση της ειδικής διάταξης για χορήγηση άδειας στους υπαλλήλους του Δημοσίου που εργάζονται μπροστά σε οθόνες οπτικής καταγραφής
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ υπ’ αριθμόν 75/2018
ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Ε’ Τμήματος
Συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2018
Σύνθεση:
Πρόεδρος: Μεταξία Ανδροβιτσανέα, Αντιπρόεδρος του Ν.Σ.Κ.
Μέλη: Κωνσταντίνος Γεωργάκης, Βασιλική Πανταζή, Δημήτριος Αναστασόπουλος, Ελένη Σβολοπούλου, Δημήτριος Μακαρονίδης, Σταύρος Σπυρόπουλος και Γεώργιος Γρυλωνάκης, Νομικοί Σύμβουλοι.
Εισηγητής: Θεόδωρος Στριλάκος, Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.
Αριθμός Ερωτήματος: Το με αριθμό πρωτοκόλλου ΔΙΔΑΔ/Φ.53β/608/οικ.44254/22-12-2017 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, Διεύθυνση Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού, Τμήμα Πειθαρχικής Ευθύνης και Δεοντολογίας.
Περίληψη Ερωτήματος: Ερωτάται εάν, μετά την έναρξη ισχύος της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 4210/2013, με την οποία καταργήθηκε η διάταξη της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007, η οποία προέβλεπε τη χορήγηση αδείας στους υπαλλήλους του Δημοσίου, οι οποίοι χειρίζονται ηλεκτρονικό υπολογιστή, πρέπει να θεωρείται ως καταργηθείσα και η σχετική διάταξη της με αριθμό 130558/1989 Κοινής Υπουργικής Απόφασης, που κυρώθηκε από τον χρόνο έκδοσής της με το άρθρο 27 του ν. 1876/1990, που προέβλεπε τη χορήγηση άδειας στους εργαζόμενους μπροστά σε οθόνες οπτικής καταγραφής, στα Μηχανογραφικά Κέντρα του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α..
Επί του ως άνω ερωτήματος, το Ε’ Τμήμα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, γνωμοδότησε ομόφωνα ως ακολούθως:
ΙΣΤΟΡΙΚΟ:
1. Η Γενική Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, Διεύθυνση Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού, Τμήμα Πειθαρχικής Ευθύνης και Δεοντολογίας, με το με αριθμό πρωτοκόλλου ΔΙΔΑΔ/Φ.53β/608/οικ.44254/22-12-2017 έγγραφό της, υπέβαλε προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους το ακόλουθο ερώτημα:
2. Με το άρθρο 27 του ν. 1876/1990, κυρώθηκε αναδρομικά από τον χρόνο της έκδοσής της η με αριθμό 130558/12-6-1989 (ΦΕΚ 471 Β’/ 16-6-1989) Κοινή Απόφαση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Εσωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Οικονομικών, Εργασίας και Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Με την ΚΥΑ αυτή, θεσπίστηκε, μεταξύ άλλων, και η χορήγηση στους εργαζόμενους στα Μηχανογραφικά Κέντρα του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α., μπροστά σε οθόνες οπτικής καταγραφής, μία ημέρα άδειας μετ’ αποδοχών ανά δίμηνο πέραν της κανονικής, ύστερα από αίτηση του εργαζομένου.
Στη συνέχεια, με τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 (Κώδικας Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.), η άδεια αυτή επεκτάθηκε σε όλους τους υπαλλήλους που χειρίζονται ηλεκτρονικό υπολογιστή και απασχολούνται μπροστά σε οθόνη οπτικής καταγραφής για διάστημα μεγαλύτερο των πέντε ωρών την ημέρα.
3. Τελικώς, με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 4210/2013, καταργήθηκε η προβλεπόμενη από την παράγραφο 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 άδεια, καθώς και κάθε άλλη διάταξη η οποία ρύθμιζε το ίδιο θέμα, για τους υπαλλήλους του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α. και των Ν.Π.Δ.Δ..
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται εάν, μετά την έναρξη ισχύος της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 4210/2013, με την οποία καταργήθηκε η διάταξη της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007, πρέπει να θεωρείται ως καταργηθείσα και η σχετική διάταξη της με αριθμό 130558/1989 Κοινής Υπουργικής Απόφασης, που κυρώθηκε με το άρθρο 27 του ν. 1876/1990.
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ:
4. Οι ενδιαφέρουσες εν προκειμένω διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 14 του ν. 1505/1984, όριζαν τα ακόλουθα:
«Επιδόματα ανθυγιεινής και επικίνδυνης εργασίας.
1…..2……3. Με προεδρικό διάταγμα, που θα εκδοθεί μέσα σε ένα χρόνο από τη δημοσίευση του νόμου αυτού, έπειτα από γνώμη ειδικής επιτροπής που θα συσταθεί με απόφαση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης και Οικονομικών στην οποία θα συμμετέχουν και δύο (2) εκπρόσωποι της ΑΔΕΔΥ, θα θεσπιστούν άλλα μέτρα προστασίας των εργαζομένων σε ανθυγιεινές ή επικίνδυνες απασχολήσεις ή χώρους, ανεξάρτητα του αν είναι ή όχι δικαιούχοι των επιδομάτων της παρ. 1 του άρθρου αυτού……..».
Τα άρθρα 1 έως και 27 του ν. 1505/1984 καταργήθηκαν αργότερα με τη διάταξη του άρθρου 31 περίπτωση α του ν. 2470/1997 «Ενιαίο Μισθολόγιο προσωπικού Δημ. Διοίκησης».
Η προβλεπόμενη από τις πιο πάνω διατάξεις Επιτροπή, όπως προκύπτει από το με αριθμό 12/23-5-1989 Πρακτικό συνεδρίασης αυτής, εξέτασε το θέμα της ανθυγιεινότητας και επικινδυνότητας για τους εργαζόμενους στα Κέντρα Πληροφορικής και κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα βελτίωσης των συνθηκών εργασίας από το Δημόσιο, τα Ν.Π.Δ.Δ. και τους Ο.Τ.Α., για τους υπαλλήλους που εργάζονται μπροστά από οθόνες οπτικής απεικόνισης (Ο.Ο.Α.). Ειδικότερα, πρότεινε μεταξύ άλλων και τη χορήγηση δύο διαλειμμάτων διάρκειας 20 λεπτών το καθένα για τους εργαζόμενους κατά πλήρες ωράριο σε Ο.Ο.Α..
5. Σχετικά με το ζήτημα αυτό, εκδόθηκε η με αριθμό 130558/12-6-1989 (ΦΕΚ 471 / τ.Β’ της 16-6-1989) Κοινή Υπουργική Απόφαση, η οποία στη συνέχεια κυρώθηκε με το άρθρο 27 του ν. 1876/1990, οι διατάξεις του οποίου όρισαν τα εξής:
«Άρθρο 21
Κυρώνεται από τότε που εκδόθηκε η αριθ. 130558/12-6-1989 (ΦΕΚ 471/τ.Β’ της 16-6-1989) απόφαση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Εσωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Οικονομικών, Εργασίας και Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το κείμενο της οποίας έχει ως εξής: «ΚΟΙΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ, ΕΘΝ. ΑΜΥΝΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΙΑΣ
ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ, ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις του Ν. 1558/85 “Κυβέρνηση και Κυβερνητικά Όργανα” (ΦΕΚ 177/Α/85).
2. Την γνώμη της Ειδικής Επιτροπής που προβλέπεται στην παράγραφο 3 του άρθρου 14 του Ν. 1505/84. Την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για βελτίωση των συνθηκών εργασίας και του εργασιακού χώρου γενικότερα των εργαζομένων στα Μηχανογραφικά Κέντρα του Δημοσίου των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α.
Αποφασίζουμε:
1. Χορηγείται στους εργαζόμενους μπροστά σε οθόνες οπτικής καταγραφής μία ημέρα αδείας μετ’ αποδοχών ανά δίμηνο πέραν της κανονικής, ύστερα από αίτηση του εργαζόμενου. Το δικαίωμα αυτό θα πρέπει να ασκηθεί εντός του συγκεκριμένου διμήνου άλλως χάνεται…………..7………….Η απόφαση αυτή που θα κυρωθεί με νόμο να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.».
6 . Η χορήγηση της άδειας αυτής γενικεύθηκε στη συνέχεια, με τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 « Κώδικας Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.», οι οποίες όριζαν τα ακόλουθα:
«6. Υπάλληλος ο οποίος χειρίζεται ηλεκτρονικό υπολογιστή και απασχολείται μπροστά σε οθόνη οπτικής καταγραφής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των πέντε (5) ωρών του ημερήσιου ωραρίου εργασίας δικαιούται μηχανογραφική άδεια, μετά πλήρων αποδοχών, μίας (1) ημέρας ανά δίμηνο. Η άδεια χορηγείται υποχρεωτικά μέσα στο δίμηνο το οποίο αφορά. Εφόσον η άδεια αυτή δεν εξαντληθεί στο διάστημα αυτό, δεν μεταφέρεται ούτε καταβάλλεται αποζημίωση στον υπάλληλο.
7. Λοιπές άδειες που προβλέπονται από κείμενες Ειδικές διατάξεις διατηρούνται.».
Τελικά, η παράγραφος 6 του πιο πάνω άρθρου καταργήθηκε και η παράγραφος 7 αυτού αναριθμήθηκε σε 6 με το άρθρο 1 του Ν.4210/2013 (ΦΕΚ Α’ 254/21.11.2013) με το οποίο ορίζεται ότι:
«1. Οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 50 του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007) καταργούνται. Κάθε διάταξη που ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα με τις ως άνω καταργούμενες διατάξεις και αφορά υπαλλήλους ή λειτουργούς του Δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού παύει να ισχύει.
2. Η παρ. 7 του άρθρου 50 του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007) αναριθμείται σε παράγραφο 6.».
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ:
7. Από τις προαναφερθείσες διατάξεις, σε συνδυασμό με τα στοιχεία που εστάλησαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες και τις σχετικές απόψεις που διετύπωσε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Πληροφορικής, συνάγονται τα ακόλουθα:
8. Στο πλαίσιο του προβληματισμού της Διοίκησης, για τη λήψη μέτρων προστασίας των χρηστών, κατά την περίοδο που άρχισαν να χρησιμοποιούνται προσωπικοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές στα Κέντρα Πληροφορικής, συνεδρίασε η τότε αρμόδια επιτροπή της παραγράφου 3 του άρθρου 14 του ν. 1505/1984, η οποία, στο από 23-5-1989 πρακτικό συνεδρίασής της, κατέληξε σε δέσμη προτάσεων για μέτρα προστασίας υπαλλήλων που εργάζονταν μπροστά σε οθόνες οπτικής απεικόνισης. Χωρίς να αναφέρει οτιδήποτε για χορήγηση άδειας, προτείνει, μεταξύ άλλων, να χορηγούνται δύο 20λεπτα διαλείμματα ημερησίως στους εργαζόμενους κατά πλήρες ωράριο.
Στη συνέχεια, εκδίδεται η με αριθμό 130558/12-6-1989 Κοινή Υπουργική Απόφαση, η οποία, αφού έλαβε υπ’ όψιν και τη γνώμη της πιο πάνω Ειδικής Επιτροπής, έλαβε συγκεκριμένα μέτρα για την βελτίωση των συνθηκών εργασίας και του εργασιακού χώρου γενικότερα των εργαζομένων στα Μηχανογραφικά Κέντρα του Δημοσίου των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α., θεσπίζοντας για πρώτη φορά και την επίμαχη ειδική άδεια.
Όταν, αρκετά χρόνια αργότερα, η χρήση προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει πλέον γενικευθεί στις δημόσιες υπηρεσίες, ο νομοθέτης θεσπίζει για όλους τους υπαλλήλους του Δημόσιου Τομέα, οι οποίοι χειρίζονται ηλεκτρονικό υπολογιστή και απασχολούνται μπροστά σε οθόνη οπτικής καταγραφής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των πέντε ωρών του ημερήσιου ωραρίου εργασίας, μηχανογραφική άδεια, η οποία έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με την χορηγηθείσα από την με αριθμό 130558/12-6-1989 Κοινή Υπουργική Απόφαση (μία ημέρα άδειας μετ’ αποδοχών ανά δίμηνο και χωρίς δικαίωμα μεταφοράς). Η άδεια αυτή θεσπίζεται με τις διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 50 του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007). Στην αιτιολογική έκθεση του ν. 3527/2007, η συγκεκριμένη ειδική άδεια μνημονεύεται στην παράγραφο 11, υπό τον τίτλο « Κίνητρα για την εξοικείωση των υπαλλήλων με τις νέες τεχνολογίες».
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, το Γ ‘ Τμήμα του Ν.Σ.Κ., με την με αριθμό 401/2007 γνωμοδότησή του (η οποία έχει γίνει αποδεκτή από τον αρμόδιο Υπουργό Εσωτερικών, όπως προκύπτει από το με αριθμό πρωτ. ΔΙΔΑΔ/Φ.64β/328/29771/20-11-2007 έγγραφο του Υπουργείου αυτού), απεφάνθη ότι η άδεια που προβλέπεται από την παρ. 6 του άρθρου 50 του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ., ταυτίζεται εννοιολογικά και προδήλως αποτελεί επέκταση της μηχανογραφικής άδειας, η οποία είχε ήδη χορηγηθεί στους εργαζομένους στα Μηχανογραφικά Κέντρα με την με αριθμό 130558/12-6-1989 Κ.Υ.Α. και επομένως δεν μπορούσε να χορηγηθεί επιπλέον αυτής.
Στη συνέχεια, με το άρθρο 1 του ν. 4210/2013, καταργήθηκαν οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 και ορίστηκε με κατηγορηματικό τρόπο, ότι καταργείται κάθε διάταξη που ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα με τις ως άνω διατάξεις και αφορά υπαλλήλους ή λειτουργούς του Δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού.
Η αιτιολογική έκθεση επί της διατάξεως αυτής ανέφερε τα ακόλουθα: «Καταργείται η «ειδική» άδεια για χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι χειρίζονται ηλεκτρονικό υπολογιστή δικαιούνταν «ειδική» άδεια 6 ημέρες / χρόνο (1 ημέρα / δίμηνο). Πέραν του στρεβλού τρόπου χορήγησής της, η συγκεκριμένη άδεια, αποτελεί και μία αναχρονιστική πρόβλεψη του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα η οποία δεν συνάδει με το σύγχρονο προφίλ της Δημόσιας Διοίκησης όπου οι χρήστες υπολογιστή αποτελούν πλέον τη συντριπτική πλειοψηφία των υπαλλήλων και δεν αποτελεί ουσιαστικά κίνητρο γνώσης και χρήσης υπολογιστών. Παράλληλα με την εν λόγω πρόβλεψη εξοικονομείται σημαντικός αριθμός ανθρωποωρών και ενισχύεται η παραγωγικότητα στο δημόσιο τομέα.».
9. Εξάλλου, με το ΠΔ 398/1994 «ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας κατά την εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης σε συμμόρφωση με την οδηγία του Συμβουλίου 90|270|ΕΟΚ» μεταφέρθηκε, στην ελληνική έννομη τάξη η ως άνω οδηγία, η οποία αποτελεί την πέμπτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παρ. 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ και καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής καταγραφής, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 2 (αρθ. 1 παρ. 1 της οδηγίας).
Με το άρθρο 1 παρ.1 και 2 του ΠΔ 398/1994 ορίζεται, ότι το διάταγμα αυτό καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης, όπως αυτές ορίζονται στο αρθ. 2, ότι οι διατάξεις του εφαρμόζονται σε όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου οικονομικής δραστηριότητας, στον οποίο κατατάσσονται, επιπλέον των γενικών διατάξεων για την υγιεινή και την ασφάλεια της εργασίας που ισχύουν κάθε φορά. Αντίστοιχα, με το άρθρο 1 παρ. 1 και 2 της ως άνω οδηγίας ορίζεται ότι η οδηγία αυτή καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 2 και ότι οι διατάξεις της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ εφαρμόζονται πλήρως σ” ολόκληρο τον τομέα που αναφέρεται στην παρ. 1 με την επιφύλαξη των δεσμευτικότερων ή/και πιο ειδικών διατάξεων που περιέχει η οδηγία. Περαιτέρω, σύμφωνα με το αρθ. 2 αριθ. 3 του διατάγματος και για τους σκοπούς αυτού, νοείται ως (α) οθόνη οπτικής απεικόνισης κάθε αλφαριθμητική ή γραφική οθόνη που αποτελεί τμήμα εξοπλισμού επεξεργασίας, αναπαραγωγής ή οπτικής παρουσίασης στοιχείων ανεξάρτητα από την χρησιμοποιούμενη μέθοδο και (β) εργαζόμενος κάθε πρόσωπο που απασχολείται από έναν εργοδότη με σχέση εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των ασκουμένων και των μαθητευομένων, ο οποίος χρησιμοποιεί τακτικά και κατά ένα μη αμελητέο τμήμα της κανονικής του εργασίας οθόνη οπτικής απεικόνισης.
Με το άρθρο 7 της Οδηγίας αυτής ορίζεται ως ελάχιστη προδιαγραφή ασφαλείας και υγείας για την εργασία αυτή ότι ο εργοδότης υποχρεούται να σχεδιάζει την δραστηριότητα του εργαζομένου, κατά τρόπο ώστε η καθημερινή εργασία σε οθόνη να διακόπτεται περιοδικά με διαλείμματα ή αλλαγές δραστηριότητας που θα περιορίζουν τον φόρτο εργασίας στην οθόνη. Η πρόβλεψη αυτή της Οδηγίας δεν αφορά σε ημερήσια άδεια, αλλά σε ολιγόλεπτες ενδιάμεσες διακοπές της ημερήσιας εργασίας, οι οποίες μάλιστα προβλέπονται εναλλακτικά, μπορούν δηλαδή να υποκαθίστανται από αντίστοιχες ενδιάμεσες αλλαγές της δραστηριότητας του εργαζομένου σε άλλες, εκτός οθόνης, εργασίες. Αντίστοιχα, με το άρθρο 8 παρ. 1 του ως άνω ΠΔ 398/1994, και για την εφαρμογή της προαναφερθείσης διάταξης του άρθρου 7 της Οδηγίας, ορίζεται ότι « ο εργοδότης υποχρεούται να σχεδιάζει την δραστηριότητα του εργαζομένου κατά τρόπον ώστε η καθημερινή εργασία σε οθόνες οπτικής απεικόνισης να διακόπτεται περιοδικά με διαλείμματα ή αλλαγές δραστηριότητας, που θα περιορίζουν τον φόρτο εργασίας στην οθόνη οπτικής απεικόνισης σύμφωνα με το παράρτημα I του άρθρου 11». Στο άρθρο 4 του παραρτήματος αυτού, (το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του διατάγματος) ορίζεται αναλυτικότερα ότι: « 4.1. Εφόσον δεν είναι εφικτό να οργανώνεται η εργασία με τέτοιο τρόπο ώστε φυσιολογικά να μπορεί ο εργαζόμενος να την εναλλάσσει με άλλες μορφές εργασίας, είναι χρήσιμο να εξασφαλίζονται στον εργαζόμενο διαλείμματα εργασίας ανά δίωρο, ανάλογα με το είδος της εργασίας. Σε καμιά περίπτωση τα διαλείμματα αυτά δεν πρέπει να συσσωρεύονται. 4.2. Ο χρόνος απομάκρυνσης του εργαζομένου από τη θέση εργασίας με οθόνες οπτικής απεικόνισης (είτε για διάλειμμα εργασίας είτε για αλλαγή δραστηριότητας) μπορεί να είναι έως 15 λεπτά ανά δίωρο».
Από τις παραπάνω διατάξεις του ΠΔ 398/1994 και της οδηγίας 90/270/ΕΟΚ, που μεταφέρθηκε με αυτό στην εσωτερική έννομη τάξη, συνάγεται σαφώς, ότι με αυτές προβλέπεται, ως ελάχιστη προδιαγραφή ασφαλείας και υγείας κατά την εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης, η διακοπή της εργασίας αυτής είτε με αλλαγή δραστηριότητας του εργαζομένου, και μάλιστα κατά κύριο λόγο και πρωταρχικά, είτε εναλλακτικά, εφόσον δηλ. δεν είναι εφικτή η αλλαγή αυτή, με διαλείμματα, σε κάθε δε περίπτωση ο χρόνος απομάκρυνσης του εργαζομένου από την θέση εργασίας με οθόνες οπτικής απεικόνισης μπορεί να είναι έως 15′ ανά δίωρο. Ειδικότερα, τα προβλεπόμενα ως άνω διαλείμματα διαφέρουν κατά την φύση και τον σκοπό τους από την επίμαχη ανά δίμηνο ημερήσια άδεια και επομένως δεν έχουν σχέση με αυτήν, η διαφοροποίηση δε αυτή προκύπτει και από το γεγονός ότι αποκλείεται ρητά η συσσώρευση των διαλειμμάτων αυτών, απαγορεύεται δηλ. ο συνυπολογισμός τους ώστε ν’ αποτελέσουν χρονικά ημερήσια άδεια. Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι, ως ελάχιστη προδιαγραφή ασφαλείας και υγείας όλων αδιακρίτως των εργαζομένων με οθόνες οπτικής απεικόνισης και προς αντιμετώπιση ειδικά των κινδύνων από την εργασία μπροστά σε τέτοιες οθόνες προβλέπεται μόνον είτε η αλλαγή δραστηριότητας (εργασία εκτός οθόνης) είτε η διακοπή της εργασίας αυτής με διαλείμματα, σε αμφότερες τις περιπτώσεις ανά δίωρο ημερήσιας εργασίας και μέχρι 15′, και όχι η χορήγηση αδείας μίας ημέρας (με αποδοχές) ανά δίμηνο. Και τούτο διότι το μέτρο αυτό και μόνο θεσπίζεται με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του ΠΔ 398/1994 για την εφαρμογή των αντιστοίχων ρυθμίσεων της Οδηγίας 90/270/ΕΟΚ που αποτελεί την 5η ειδική οδηγία της Οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, η οποία συνιστά γενική οδηγία-πλαίσιο, ώστε ούτε από τις διατάξεις της τελευταίας και του ΠΔ 17/1996, που την μετέφερε στην ελληνική έννομη τάξη, μπορεί να συναχθεί η καθιέρωση τέτοιας αδείας, αφού οι σχετικές προβλέψεις και ρυθμίσεις αυτής, ως οδηγίας πλαισίου, εξειδικεύθηκαν και περιορίσθηκαν στην καθιέρωση υποχρέωσης αλλαγής δραστηριότητας ή της διακοπής της εργασίας με ολιγόλεπτα διαλείμματα κατά την διάρκεια της ημερήσιας εργασίας (ad hoc Ολομ ΑΠ 31/2009).
10. Σύμφωνα με όλα τα προεκτεθέντα και συνοψίζοντας αυτά:
Α) Η σαφής, καθολική και κατηγορηματική διατύπωση που επέλεξε ο νομοθέτης για την καταργητική διάταξη του άρθρου 1 του ν. 4210/2013 («Κάθε διάταξη που ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα»), φανερώνει την βούλησή του να καταργήσει για τους υπαλλήλους των Μηχανογραφικών Κέντρων του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α. την ειδική άδεια που είχε θεσπιστεί με την με αριθμό 130558/12-6-1989 Κοινή Υπουργική Απόφαση, ακόμη κι αν γίνει δεκτό, ότι η άδεια αυτή δεν είχε ήδη καταργηθεί πριν την ισχύ του άρθρου 1 του ν. 4210/2013.
Β) Η κατάργηση αυτή δεν αντίκειται στις ισχύουσες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, στις οποίες δεν υπάρχει οποιαδήποτε πρόβλεψη ειδικής άδειας για τους υπαλλήλους που εργάζονται μπροστά σε οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή. Εξάλλου, καμία τέτοια πρόταση δεν έγινε ούτε με το υπ’ αριθμόν 12/23-5-1989 Πρακτικό συνεδρίασης της Ειδικής Επιτροπής της παραγράφου 3 του άρθρου 14 του ν. 1505/1984, που αφορούσε την λήψη μέτρων προστασίας για τους εργαζόμενους αυτούς. Επομένως, ούτε για τους εμπειρογνώμονες της Ειδικής Επιτροπής, ούτε για τον Εθνικό, ούτε και για τον Κοινοτικό Νομοθέτη, η συγκεκριμένη ειδική άδεια αποτελούσε ενδεδειγμένο μέτρο προστασίας της υγείας των εργαζομένων στα Μηχανογραφικά Κέντρα.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:
11. Κατόπιν των ανωτέρω, η απάντηση του Ε’ Τμήματος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους επί του τεθέντος ερωτήματος, είναι ότι, μετά την έναρξη ισχύος της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 4210/2013, με την οποία καταργήθηκε η διάταξη της παραγράφου 6 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007, η οποία προέβλεπε τη χορήγηση αδείας στους υπαλλήλους του Δημοσίου, τους χειριζόμενους ηλεκτρονικό υπολογιστή, πρέπει σε κάθε περίπτωση να θεωρείται ως καταργηθείσα και η σχετική διάταξη της με αριθμό 130558/1989 Κοινής Υπουργικής Απόφασης, που κυρώθηκε από τον χρόνο έκδοσής της με το άρθρο 27 του ν. 1876/1990 και προέβλεπε τη χορήγηση άδειας στους εργαζόμενους μπροστά σε οθόνες οπτικής καταγραφής.
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Αθήνα 7-5-2018
Η Πρόεδρος του Τμήματος
Μεταξία Ανδροβιτσανέα
Αντιπρόεδρος του Ν.Σ.Κ.
Υπόθεση C-566/16 Οδηγία 2006/112/ΕΚ – Άρθρα 282 έως 292 – Ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων – Καθεστώς απαλλαγών – Υποχρέωση επιλογής της εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος κατά το ημερολογιακό έτος αναφοράς
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα) της 17ης Μαΐου 2018 «Προδικαστική παραπομπή – Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας – Οδηγία 2006/112/ΕΚ – Άρθρα 282 έως 292 – Ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων – Καθεστώς απαλλαγών – Υποχρέωση επιλογής της εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος κατά το ημερολογιακό έτος αναφοράς»
Στην υπόθεση C‑566/16,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Nyíregyházi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (δικαστήριο διοικητικών και εργατικών διαφορών Nyíregyháza, Ουγγαρία) με απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2016, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Νοεμβρίου 2016, στο πλαίσιο της δίκης
Dávid Vámos
κατά
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. L. da Cruz Vilaça, πρόεδρο τμήματος, E. Levits (εισηγητή), A. Borg Barthet, M. Berger και F. Biltgen, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: N. Wahl
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
– η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Μ. Z. Fehér καθώς και από την E. E. Sebestyén,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την L. Lozano Palacios καθώς και από τον B. Béres,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 2017,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 H αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης και, ειδικότερα, της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1, στο εξής: οδηγία περί ΦΠΑ).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Dávid Vámos και της Nemzeti Adó- és Vámhivatal Fellebbviteli Igazgatósága (διευθύνσεως προσφυγών της εθνικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής, Ουγγαρία) (στο εξής: διεύθυνση προσφυγών), με αντικείμενο την απόφαση της τελευταίας με την οποία διαπιστώθηκε ότι οφειλόταν φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) εκ μέρους του D. Vámos και επιβλήθηκε σε αυτόν πρόστιμο και τόκοι υπερημερίας.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3 Το άρθρο 9 της οδηγίας περί ΦΠΑ ορίζει τα εξής:
«1. Νοείται ως “υποκείμενος στον φόρο” οποιοσδήποτε ασκεί, κατά τρόπο ανεξάρτητο και σε οποιονδήποτε τόπο, οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από τον επιδιωκόμενο σκοπό και τα αποτελέσματα της δραστηριότητας αυτής.
Ως “οικονομική δραστηριότητα” θεωρείται κάθε δραστηριότητα του παραγωγού, του εμπόρου ή του παρέχοντος υπηρεσίες, περιλαμβανομένων και των δραστηριοτήτων εξόρυξης, των αγροτικών δραστηριοτήτων καθώς και των δραστηριοτήτων των ελεύθερων επαγγελμάτων. Ως οικονομική δραστηριότητα θεωρείται, επίσης, η εκμετάλλευση ενσώματου ή άυλου αγαθού, με σκοπό ιδίως την άντληση εσόδων διαρκούς χαρακτήρα.
[…]»
4 Το άρθρο 213, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής προβλέπει τα εξής:
«Κάθε υποκείμενος στο φόρο δηλώνει την έναρξη, τη μεταβολή ή την παύση της δραστηριότητάς του ως υποκείμενου στον φόρο.
Τα κράτη μέλη επιτρέπουν και μπορούν να απαιτούν, με τις προϋποθέσεις που ορίζουν, την υποβολή της δήλωσης με ηλεκτρονικά μέσα.»
5 Το άρθρο 214 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής:
«1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να αποκτούν ατομικό αριθμό φορολογικού μητρώου τα ακόλουθα πρόσωπα:
α) κάθε υποκείμενος στον φόρο, εκτός αυτών που προβλέπονται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, ο οποίος διενεργεί στο αντίστοιχο έδαφός τους παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών για τις οποίες του παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης, εκτός των παραδόσεων αγαθών ή της παροχής υπηρεσιών για τις οποίες ο ΦΠΑ οφείλεται αποκλειστικά από τον λήπτη υπηρεσιών ή τον αποκτώντα αγαθά σύμφωνα με τα άρθρα 194 έως 197 και το άρθρο 199·
[…]».
6 Το άρθρο 272 της ίδιας οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«1. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν τους ακόλουθους υποκείμενους στον φόρο από ορισμένες ή όλες τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στα κεφάλαια 2 έως 6:
[…]
δ) τους υποκείμενους στον φόρο που επωφελούνται της απαλλαγής για τις μικρές επιχειρήσεις όπως προβλέπεται στα άρθρα 282 έως 292,
[…]».
7 Το άρθρο 273 της οδηγίας περί ΦΠΑ ορίζει τα κάτωθι:
«Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν και άλλες υποχρεώσεις που κρίνουν αναγκαίες για τη διασφάλιση της ορθής είσπραξης του ΦΠΑ και την αποφυγή της απάτης, με την επιφύλαξη της τήρησης της αρχής της ίσης μεταχείρισης των εσωτερικών πράξεων και των πράξεων που πραγματοποιούνται από υποκείμενους στον φόρο μεταξύ κρατών μελών και με την προϋπόθεση ότι οι υποχρεώσεις αυτές δεν οδηγούν, στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών, σε διατυπώσεις που συνδέονται με τη διέλευση συνόρων.
Η δυνατότητα που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επιβολή επιπλέον υποχρεώσεων τιμολόγησης εκτός από αυτές που καθορίζονται στο κεφάλαιο 3.»
8 Το άρθρο 281 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη, τα οποία συναντούν δυσκολίες σχετικά με την υπαγωγή των μικρών επιχειρήσεων, λόγω της δραστηριότητας ή της δομής τους, στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, μπορούν, μέσα στα όρια και με τις προϋποθέσεις που καθορίζουν και έπειτα από διαβούλευση με την επιτροπή ΦΠΑ, να εφαρμόζουν απλουστευμένες διαδικασίες επιβολής και είσπραξης του φόρου, όπως καθεστώτα κατ’ αποκοπή, με την προϋπόθεση όμως ότι δεν οδηγούν σε μείωση του φόρου.»
9 Το άρθρο 282 της οδηγίας περί ΦΠΑ, το οποίο περιλαμβάνεται στο τμήμα 2, με τίτλο «Απαλλαγές ή προοδευτικές μειώσεις», του κεφαλαίου 1 του τίτλου XII («Ειδικά καθεστώτα») αυτής, ορίζει τα εξής:
«Οι απαλλαγές και οι μειώσεις που προβλέπονται στο παρόν τμήμα εφαρμόζονται στις παραδόσεις αγαθών και στις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από τις μικρές επιχειρήσεις.»
10 Το άρθρο 287 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη που προσχώρησαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1978 μπορούν να απαλλάσσουν τους υποκείμενους στον φόρο των οποίων ο κύκλος εργασιών είναι το πολύ ίσος με την αντίστοιχη αξία στο εθνικό νόμισμα των ακόλουθων ποσών, με βάση το συντελεστή μετατροπής που ίσχυε την ημέρα της προσχώρησής τους στην Κοινότητα:
[…]
12) η Ουγγαρία, 35 000 EUR,
[…]».
11 Το άρθρο 290 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα ακόλουθα:
«Οι υποκείμενοι στον φόρο, που δικαιούνται την απαλλαγή από τον ΦΠΑ, μπορούν να επιλέξουν είτε το κανονικό καθεστώς εφαρμογής του ΦΠΑ είτε την εφαρμογή των απλοποιημένων ρυθμίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 281. Στην περίπτωση αυτή, τυγχάνουν των προοδευτικών μειώσεων του φόρου, οι οποίες προβλέπονται ενδεχομένως από την εθνική τους νομοθεσία.»
Το ουγγρικό δίκαιο
Ο νόμος περί ΦΠΑ
12 Το άρθρο 2 του az általános forgalmi adóról szóló 2007. évi CXXVII. törvény (νόμου CXXVII του 2007 σχετικά με τον φόρο προστιθέμενης αξίας, στο εξής: νόμος περί ΦΠΑ) προβλέπει τα εξής:
«Βάσει του παρόντος νόμου, υπόκεινται στον [ΦΠΑ]:
(a) οι παραδόσεις αγαθών και οι παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιεί ο υποκείμενος στον φόρο –υπό την ιδιότητά του αυτή– εξ επαχθούς αιτίας στο έδαφος της Ουγγαρίας […]».
13 Το άρθρο 187 του νόμου αυτού ορίζει τα εξής:
«1) Ο υποκείμενος στον φόρο ο οποίος έχει εγκατάσταση στην εθνική επικράτεια με οικονομικό σκοπό ή ο οποίος, ελλείψει τέτοιας εγκαταστάσεως, έχει την κατοικία ή τον συνήθη τόπο διαμονής του στην εθνική επικράτεια, δικαιούται να επιλέξει την προσωπική απαλλαγή κατά τα οριζόμενα στο παρόν κεφάλαιο.
2) Σε περίπτωση ασκήσεως από τον υποκείμενο στον φόρο του δικαιώματος επιλογής που προβλέπεται στην παράγραφο 1, κατά τη διάρκεια της προσωπικής απαλλαγής και υπό την ιδιότητα απαλλασσόμενου προσώπου, ο υποκείμενος στον φόρο
a) δεν υπόκειται σε πληρωμή του φόρου·
b) δεν δικαιούται να εκπέσει τον φόρο εισροών·
c) μπορεί να εκδώσει μόνον τιμολόγιο στο οποίο δεν αναγράφεται ούτε το ποσό του μετακυλιόμενου φόρου ούτε ο συντελεστής που ορίζεται στο άρθρο 83.»
14 Το άρθρο 188, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου ορίζει τα εξής:
«Δικαίωμα επιλογής προσωπικής απαλλαγής υφίσταται εάν το ποσό της καταβληθείσας ή οφειλόμενης αντιπαροχής για όλες τις παραδόσεις αγαθών ή τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποίησε ο υποκείμενος στον φόρο βάσει του άρθρου 2, στοιχείο a, εκπεφρασμένο σε [ουγγρικά φιορίνια (HUF)] σε ετήσια βάση, δεν υπερβαίνει το μέγιστο ποσοτικό όριο που καθορίζεται στην παράγραφο 2
a) ούτε πραγματικά κατά το ημερολογιακό έτος που προηγείται του ημερολογιακού έτους αναφοράς,
b) ούτε πραγματικά ή βάσει εύλογων προβλέψεων κατά το ημερολογιακό έτος αναφοράς.»
15 Το άρθρο 188, παράγραφος 2, του ίδιου νόμου, όπως ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2012, όριζε ότι το μέγιστο ποσοτικό όριο που παρείχε δικαίωμα προσωπικής απαλλαγής είχε καθοριστεί στο ποσό των 5 000 000 HUF (περίπου 16 040 ευρώ). Από την 1η Ιανουαρίου 2013 το όριο αυτό αυξήθηκε στα 6 000 000 HUF (περίπου 19 250 ευρώ).
Ο κώδικας φορολογικής διαδικασίας
16 Το άρθρο 16 του adózás rendjéről szóló 2003. évi XCII. törvény (νόμου XCII του 2003 περί κώδικα φορολογικής διαδικασίας, στο εξής: κώδικας φορολογικής διαδικασίας) έχει ως εξής:
«1) Μόνον ο υποκείμενος στον φόρο ο οποίος διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου μπορεί να ασκεί υποκείμενη σε φόρο δραστηριότητα, με την επιφύλαξη των προβλεπομένων στα άρθρα 20 και 21.
2) Ο υποκείμενος στον φόρο ο οποίος επιθυμεί να ασκήσει υποκείμενη σε φόρο δραστηριότητα οφείλει να δηλώσει στην κρατική φορολογική αρχή την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας προκειμένου να του χορηγηθεί αριθμός φορολογικού μητρώου.»
17 Το άρθρο 17, παράγραφος 1, στοιχείο a, του κώδικα φορολογικής διαδικασίας ορίζει ότι «ο υποκείμενος στον φόρο οφείλει, εάν η φορολογική υποχρέωση ή η υποκείμενη σε φόρο δραστηριότητά του αντιστοιχούν σε εκείνη ατομικής επιχειρήσεως βάσει του νόμου για τη ρύθμιση της δραστηριότητας ατομικής επιχειρήσεως, να ζητήσει τη χορήγηση αριθμού φορολογικού μητρώου υποβάλλοντας, στην αρμόδια για τις υποθέσεις ατομικών επιχειρήσεων αρχή, δήλωση ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας (δεόντως συμπληρωμένο έντυπο δηλώσεως ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας), εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την υποχρέωσή του υποβολής στην κρατική φορολογική αρχή δηλώσεως ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας».
18 Το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο c, του κώδικα αυτού προβλέπει τα ακόλουθα:
«Ο υποκείμενος στον φόρο προστιθέμενης αξίας δηλώνει κατά τη δήλωση ενάρξεως της υποκείμενης σε φόρο δραστηριότητας ότι επιλέγει την προσωπική απαλλαγή.»
19 Το άρθρο 172, παράγραφος 1, στοιχείο c, του εν λόγω κώδικα ορίζει τα εξής:
«Με την επιφύλαξη των προβλεπομένων στην παράγραφο 2, μπορεί να επιβληθεί χρηματική ποινή ύψους έως 200 000 [HUF (περίπου 640 ευρώ)], εάν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, και έως 500 000 [HUF (περίπου 1 600 ευρώ)], στην περίπτωση των λοιπών υποκειμένων στον φόρο, εάν δεν εκπληρωθούν η υποχρέωση υποβολής δηλώσεως ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας (αρχική δήλωση και γνωστοποίηση τροποποιήσεων), η υποχρέωση παροχής δεδομένων ή ανοίγματος τρεχούμενου λογαριασμού ή η υποχρέωση υποβολής φορολογικών δηλώσεων.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
20 Μετά από διενέργεια ελέγχου, η ουγγρική φορολογική αρχή διαπίστωσε ότι, μεταξύ του έτους 2007 και της 22ας Ιανουαρίου 2014, ο D. Vámos είχε πραγματοποιήσει 778 πωλήσεις ηλεκτρονικών ειδών σε δύο ηλεκτρονικές πλατφόρμες, χωρίς να είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο υποκειμένων σε ΦΠΑ και χωρίς να έχει δηλώσει εισοδήματα από τις πωλήσεις αυτές και, κατά συνέπεια, του επέβαλε πρόστιμο.
21 Η εν λόγω φορολογική αρχή διαπίστωσε επίσης ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2012 και της 31ης Δεκεμβρίου 2013, ο D. Vámos είχε ασκήσει δραστηριότητα πωλήσεως της οποίας τα έσοδα δεν υπερέβαιναν το ανώτατο όριο που παρείχε δικαίωμα προσωπικής φορολογικής απαλλαγής, το οποίο καθορίζεται στο άρθρο 188, παράγραφος 2, του νόμου περί ΦΠΑ, και ότι, μεταξύ της 1ης και της 22ας Ιανουαρίου 2014, ο D. Vámos είχε επίσης ασκήσει δραστηριότητα πωλήσεως της οποίας τα έσοδα ήταν αμελητέα.
22 Στις 22 Ιανουαρίου 2014, ο D. Vámos ενεγράφη στο μητρώο των υποκειμένων σε ΦΠΑ και επέλεξε την προσωπική απαλλαγή, ήτοι ένα ουγγρικό καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις, το οποίο προβλέπεται στα άρθρα 187 επ. του νόμου περί ΦΠΑ.
23 Με χωριστή διαδικασία από εκείνη που οδήγησε στην επιβολή προστίμου σε βάρος του D. Vámos, η ουγγρική φορολογική αρχή προέβη σε εκ των υστέρων έλεγχο των φορολογικών δηλώσεών του αναφορικά με το σύνολο των φόρων και των δημοσιονομικών ενισχύσεων για τα οικονομικά έτη 2012 έως 2014. Κατόπιν του σχετικού ελέγχου, η εν λόγω αρχή διαπίστωσε ότι ο D. Vámos όφειλε ΦΠΑ για το διάστημα μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 2012 και του πρώτου τριμήνου του 2014 και, επί τη βάσει της κατά τα ανωτέρω διαπιστωθείσας καθυστερούμενης φορολογικής οφειλής, του επέβαλε νέο φορολογικό πρόστιμο και τόκους υπερημερίας.
24 Ο D. Vámos άσκησε ιεραρχική προσφυγή ενώπιον της διευθύνσεως προσφυγών, η οποία επικύρωσε την τελευταία αυτή απόφαση. Η διεύθυνση προσφυγών, αφενός, αναφέρθηκε στο άρθρο 187, παράγραφος 1, του νόμου περί ΦΠΑ, βάσει του οποίου ο D. Vámos μπορούσε να επιλέξει την προσωπική απαλλαγή, και, αφετέρου, επισήμανε ότι το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο c, του κώδικα φορολογικής διαδικασίας παρείχε τη δυνατότητα επιλογής της προσωπικής απαλλαγής μόνο κατά τη δήλωση ενάρξεως των φορολογητέων δραστηριοτήτων και ότι η δυνατότητα αυτή δεν μπορούσε πλέον να ασκηθεί στη συνέχεια. Σύμφωνα με τη διεύθυνση προσφυγών, δεδομένου ότι ο D. Vámos δεν είχε καταχωρισθεί στο μητρώο της φορολογικής αρχής και επέλεξε την προσωπική απαλλαγή μόλις στις 22 Ιανουαρίου 2014, είχε δικαίωμα να τύχει της προσωπικής απαλλαγής μόνο μετά την ημερομηνία αυτή.
25 Ο D. Vámos άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως αυτής της διευθύνσεως προσφυγών ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου υποστηρίζοντας ότι η άσκηση οικονομικής δραστηριότητας κατά την έννοια του άρθρου 6 του νόμου περί ΦΠΑ συνεπάγεται μόνον την υπαγωγή στον ΦΠΑ και, συνακόλουθα, υποχρέωση υποβολής δηλώσεως σύμφωνα με το άρθρο 213, παράγραφος 1, της οδηγίας ΦΠΑ και το άρθρο 16 του κώδικα φορολογικής διαδικασίας, όχι όμως υποχρέωση καταβολής ΦΠΑ. Στο μέτρο που τα έσοδα του D. Vámos, όπως αυτά καθορίστηκαν από την ουγγρική φορολογική αρχή, δεν υπερέβαιναν, ούτε για το 2012 ούτε για το 2013, το ανώτατο όριο που παρέχει δικαίωμα προσωπικής απαλλαγής, η ουγγρική φορολογική αρχή δεν έπρεπε να τον θεωρήσει υπόχρεο στην καταβολή ΦΠΑ για τα οικονομικά έτη 2012 και 2013, αλλά αντιθέτως όφειλε να τον ρωτήσει, στο πλαίσιο του εκ των υστέρων ελέγχου, εάν επιθυμούσε να επιλέξει την προσωπική απαλλαγή.
26 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (δικαστήριο διοικητικών και εργατικών διαφορών του Nyíregyháza, Ουγγαρία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας η φορολογική αρχή μπορεί να αποκλείσει, επ’ ευκαιρία εκ των υστέρων φορολογικού ελέγχου, το δικαίωμα επιλογής της προσωπικής απαλλαγής, με την αιτιολογία ότι ο υποκείμενος στον φόρο έχει το εν λόγω δικαίωμα μόνον κατά τη δήλωση ενάρξεως της υποκείμενης στον φόρο δραστηριότητάς του;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
27 Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση αποκλείουσα την εφαρμογή ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ το οποίο προβλέπει απαλλαγή για τις μικρές επιχειρήσεις –θεσπισθέντος σύμφωνα με τις διατάξεις του τμήματος 2 του κεφαλαίου 1 του τίτλου XII της οδηγίας περί ΦΠΑ– στην περίπτωση υποκειμένου στον φόρο ο οποίος πληροί όλες τις ουσιαστικές προϋποθέσεις, πλην όμως δεν άσκησε τη δυνατότητα επιλογής της εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος κατά το χρονικό σημείο υποβολής στη φορολογική αρχή δηλώσεως περί ενάρξεως ασκήσεως της οικονομικής δραστηριότητάς του.
28 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί, καταρχάς, ότι τα άρθρα 282 έως 292 και, ειδικότερα, το άρθρο 287, σημείο 12, της οδηγίας περί ΦΠΑ προβλέπουν τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να χορηγούν στις μικρές επιχειρήσεις απαλλαγή από τον ΦΠΑ.
29 Εν συνεχεία, επισημαίνεται ότι το άρθρο 290 της οδηγίας αυτής προβλέπει τη δυνατότητα για τον υποκείμενο στον φόρο, που δικαιούται να τύχει απαλλαγής από τον ΦΠΑ, να επιλέξει είτε το κανονικό καθεστώς εφαρμογής ΦΠΑ είτε την εφαρμογή των απλοποιημένων ρυθμίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 281 της οδηγίας αυτής.
30 Επιπροσθέτως, σύμφωνα με το γράμμα των άρθρων 281 και 284 έως 287 της εν λόγω οδηγίας, τα κράτη μέλη μπορούν να εισάγουν και να διατηρούν σε ισχύ τα ειδικά καθεστώτα επιβολής ΦΠΑ, εφόσον τα καθεστώτα αυτά είναι σύμφωνα με το σύστημα του ΦΠΑ. Εξάλλου, η αιτιολογική σκέψη 49 της ίδιας οδηγίας αναφέρει ότι, όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις, θα πρέπει να επιτραπεί στα κράτη μέλη να συνεχίζουν να εφαρμόζουν τα ειδικά τους καθεστώτα.
31 Τέλος, το καθεστώς της προσωπικής απαλλαγής, που προβλέπεται από το ουγγρικό δίκαιο, είναι ένα ειδικό καθεστώς που επιτρέπει στις επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο ανώτατο όριο να τύχουν απαλλαγής από τον ΦΠΑ. Αυτό το καθεστώς απαλλαγής που εφαρμόζεται στις μικρές επιχειρήσεις συνεπάγεται, σύμφωνα με το άρθρο 187, παράγραφος 2, του νόμου περί ΦΠΑ, ότι ο υποκείμενος στον φόρο δεν υποχρεούται να καταβάλει ΦΠΑ, δεν έχει δικαίωμα εκπτώσεως του ΦΠΑ επί των εισροών και μπορεί να εκδώσει μόνον τιμολόγιο στο οποίο δεν αναγράφεται ο ΦΠΑ. Στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της ενώπιον του Δικαστηρίου, η Ουγγρική Κυβέρνηση επισήμανε ότι η δυνατότητα επιλογής της απαλλαγής από τον φόρο μπορεί να ασκηθεί και μετά την υποβολή δηλώσεως περί ενάρξεως δραστηριότητας, αλλά μπορεί να έχει αποτελέσματα μόνο για το μέλλον.
32 Εν προκειμένω, ο υποκείμενος στον φόρο είχε ζητήσει να τύχει της προσωπικής απαλλαγής, αίτημα το οποίο απορρίφθηκε με την αιτιολογία ότι το δικαίωμα επιλογής της απαλλαγής αυτής θα έπρεπε να έχει ασκηθεί κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους κατά το οποίο επιθυμούσε να τύχει της εν λόγω απαλλαγής.
33 Όσον αφορά την υποχρέωση υποβολής δηλώσεως περί ενάρξεως ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η οδηγία ΦΠΑ δεν αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία επιβάλλει σε υποκείμενο στον φόρο υποχρέωση υποβολής δηλώσεως περί ενάρξεως οικονομικής δραστηριότητας, ακόμη και αν τα έσοδα από τη δραστηριότητα αυτή δεν υπερβαίνουν το ανώτατο όριο που παρέχει δικαίωμα απαλλαγής από τον φόρο για τις μικρές επιχειρήσεις (βλ., υπό την έννοια αυτή, διάταξη της 30ής Σεπτεμβρίου 2015, Balogh, C‑424/14, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2015:708, σκέψη 30). Έχει επίσης κρίνει ότι η οδηγία περί ΦΠΑ δεν αντιτίθεται στην επιβολή διοικητικού προστίμου για τη μη τήρηση της υποχρεώσεως υποβολής δηλώσεως από υποκείμενο στον φόρο, υπό τον όρο ότι το πρόστιμο είναι σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας (βλ., υπό την έννοια αυτή, διάταξη της 30ής Σεπτεμβρίου 2015, Balogh, C‑424/14, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2015:708, σκέψη 37).
34 Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί αν κράτος μέλος δύναται να εξαρτά τη χορήγηση καθεστώτος φορολογικών απαλλαγών από την επιλογή, εκ μέρους του υποκειμένου στον φόρο, ενός τέτοιου καθεστώτος κατά το χρονικό σημείο υποβολής της δηλώσεώς του περί ενάρξεως ασκήσεως δραστηριότητας και αν, ελλείψει τέτοιας επιλογής εκ μέρους του υποκειμένου στον φόρο επ’ ευκαιρία υποβολής της δηλώσεως αυτής, δύναται να εφαρμόσει αυτεπαγγέλτως το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.
35 Επισημαίνεται, αφενός, ότι, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων που αναφέρονται στη σκέψη 30 της παρούσας αποφάσεως, η εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί δυνατότητα η οποία παρέχεται στα κράτη μέλη για την οργάνωση του συστήματος φορολογήσεως.
36 Αφετέρου, όπως προκύπτει από το άρθρο 273, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας περί ΦΠΑ, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν και άλλες υποχρεώσεις που δεν περιλαμβάνονται στην οδηγία αυτή, αλλά τις οποίες κρίνουν αναγκαίες για τη διασφάλιση της ορθής εισπράξεως του ΦΠΑ και για την αποφυγή της απάτης.
37 Συναφώς, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι κάθε κράτος μέλος έχει την υποχρέωση να λάβει όλα τα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα που είναι πρόσφορα για την είσπραξη ολοκλήρου του ΦΠΑ που οφείλεται στο έδαφός του και για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής (απόφαση της 9ης Ιουλίου 2015, Cabinet Medical Veterinar Dr. Tomoiagă Andrei, C‑144/14, EU:C:2015:452, σκέψη 25 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
38 Το Δικαστήριο έχει, επίσης, κρίνει ότι η διάταξη του άρθρου 273 της οδηγίας ΦΠΑ, πέραν των ορίων που θέτει, δεν ορίζει ούτε τις προϋποθέσεις ούτε τις υποχρεώσεις τις οποίες δύνανται να επιβάλλουν τα κράτη μέλη και, συνεπώς, παρέχει σε αυτά ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τα μέσα τα οποία είναι κατάλληλα να διασφαλίζουν την είσπραξη ολοκλήρου του ΦΠΑ που οφείλεται στο έδαφός τους και να καταπολεμούν τη φοροδιαφυγή (βλ. απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2017, BB construct, C‑534/16, EU:C:2017:820, σκέψη 21 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
39 Είναι ασφαλώς αληθές ότι, σύμφωνα με το άρθρο 272, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας περί ΦΠΑ, τα κράτη μέλη μπορούν να απαλλάσσουν τους υποκειμένους στον φόρο που επωφελούνται καθεστώτος απαλλαγής για τις μικρές επιχειρήσεις από ορισμένες ή όλες τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στα κεφάλαια 2 έως 6 του τίτλου XI της ίδιας αυτής οδηγίας. Πρόκειται, ωστόσο, για μια απλή δυνατότητα, γεγονός που σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να απαλλάσσουν τους υποκειμένους στον φόρο από τις υποχρεώσεις αυτές.
40 Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως προκύπτει από τα σημεία 34 και 46 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα, ότι η απόφαση του Ούγγρου νομοθέτη να θεσπίσει ένα καθεστώς απαλλαγών, εξαρτώντας ταυτόχρονα την εφαρμογή του από ορισμένες διαδικαστικές απαιτήσεις, εμπίπτει στο περιθώριο εκτιμήσεως που η οδηγία περί ΦΠΑ παρέχει στα κράτη μέλη.
41 Εντούτοις, μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν περιθώριο εκτιμήσεως ως προς την επιλογή των μέτρων που θεσπίζουν για να διασφαλίσουν την ορθή είσπραξη του ΦΠΑ και να αποτρέψουν τη φοροδιαφυγή, οφείλουν, ωστόσο, να ασκούν την αρμοδιότητα αυτή τηρώντας το δίκαιο της Ένωσης και τις γενικές αρχές του και, ιδίως, την αρχή της αναλογικότητας (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 9ης Ιουλίου 2015, Salomie και Oltean, C‑183/14, EU:C:2015:454, σκέψη 50 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), καθώς και τις αρχές της φορολογικής ουδετερότητας και της ασφάλειας δικαίου.
42 Συγκεκριμένα, πρώτον, όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας με τα σημεία 57 και 58 των προτάσεών του, ότι η απαίτηση καταβολής ΦΠΑ για πραγματοποιηθείσες πωλήσεις δεν συνιστά κύρωση για την παράβαση της υποχρεώσεως δηλώσεως της ενάρξεως δραστηριότητας και επιλογής καθεστώτος απαλλαγής, αλλά είσπραξη του ΦΠΑ που κατέστη απαιτητός με την έναρξη, εκ μέρους επιχειρηματία όπως ο D. Vámos, της οικονομικής του δραστηριότητας.
43 Επιπλέον, με την απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2004, Vermietungsgesellschaft Objekt Kirchberg (C‑269/03, EU:C:2004:512), το Δικαστήριο έκρινε ότι το δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, η αρχή της αναλογικότητας δεν εμποδίζουν ένα κράτος μέλος, το οποίο έκανε χρήση της ευχέρειας να παράσχει στους υποκειμένους στον φόρο το δικαίωμα επιλογής ειδικού καθεστώτος φορολογήσεως, να θεσπίζει ρύθμιση η οποία εξαρτά την πλήρη έκπτωση του ΦΠΑ επί των εισροών από την προηγούμενη έγκριση της φορολογικής αρχής, χωρίς η έγκριση αυτή να έχει αναδρομική ισχύ.
44 Το Δικαστήριο διευκρίνισε, συναφώς, ότι η μη αναδρομικότητα της διαδικασίας εγκρίσεως δεν την καθιστά δυσανάλογα αυστηρή σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό (απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2004, C‑269/03, Vermietungsgesellschaft Objekt Kirchberg, EU:C:2004:512, σκέψη 29).
45 Από τη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι, σε περίπτωση όπως αυτή της κύριας δίκης, το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ καθίσταται εφαρμοστέο σε περίπτωση που ο υποκείμενος στον φόρο δεν επέλεξε το καθεστώς προσωπικής απαλλαγής. Κατά συνέπεια, εθνική νομοθεσία η οποία αρνείται τη χορήγηση απαλλαγής από τον ΦΠΑ σε περίπτωση όπως αυτή της κύριας δίκης δεν βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την ορθή είσπραξη του ΦΠΑ.
46 Δεύτερον, όσον αφορά την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας με την οποία ο νομοθέτης της Ένωσης εκφράζει, στον τομέα του ΦΠΑ, τη γενική αρχή της ίσης μεταχειρίσεως (απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2017, BB construct, C‑534/16, EU:C:2017:820, σκέψη 29), έχει κριθεί ότι τα μέτρα που τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να λαμβάνουν για τη διασφάλιση της ορθής είσπραξης του φόρου και για την αποφυγή της φοροδιαφυγής δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται κατά τρόπον ώστε να διακυβεύεται η ουδετερότητα του ΦΠΑ (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 11ης Απριλίου 2013, Rusedespred, C‑138/12, EU:C:2013:233, σκέψεις 28 και 29 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
47 Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η παροχή στους υποκειμένους στον φόρο της δυνατότητας να επιλέγουν το καθεστώς απαλλαγής μετά την προβλεπόμενη προθεσμία θα τους παρείχε αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εις βάρος των επιχειρηματιών που έχουν τηρήσει δεόντως τις διαδικαστικές υποχρεώσεις που προβλέπει η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική νομοθεσία. Πράγματι, οι υποκείμενοι στον φόρο θα μπορούσαν να επιλέξουν εκ των υστέρων και, ως εκ τούτου, έχοντας τη δυνατότητα να στηριχθούν στα συγκεκριμένα αποτελέσματα της δραστηριότητάς τους, το φορολογικό καθεστώς που είναι το πλέον συμφέρον γι’ αυτούς.
48 Πλην όμως, η αρχή της φορολογικής ουδετερότητας απαγορεύει, μεταξύ άλλων, τη διαφορετική μεταχείριση, από απόψεως ΦΠΑ, των υποκειμένων στον φόρο που βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση και, επομένως, σε ανταγωνισμό μεταξύ τους.
49 Κατά συνέπεια, η αρχή της φορολογικής ουδετερότητας και, γενικότερα, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των υποκειμένων στον φόρο δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία δεν χορηγεί απαλλαγή από τον ΦΠΑ στους υποκειμένους στον φόρο που παρέλειψαν να επιλέξουν ένα από τα καθεστώτα απαλλαγών κατά το χρονικό σημείο υποβολής της δηλώσεως ενάρξεως της οικονομικής τους δραστηριότητας, έστω και αν το προϊόν της δραστηριότητάς τους δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο που παρέχει δικαίωμα απαλλαγής για τις μικρές επιχειρήσεις.
50 Τρίτον, επισημαίνεται ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου πρέπει να τηρείται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης αλλά και από τα κράτη μέλη κατά την άσκηση των εξουσιών που τους παρέχουν οι οδηγίες της Ένωσης (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 9ης Ιουλίου 2015, Salomie και Oltean, C‑183/14, EU:C:2015:454, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
51 Η αρχή αυτή επιτάσσει να μην μπορεί επ’ αόριστον να τίθεται εν αμφιβόλω η φορολογική κατάσταση του υποκειμένου στον φόρο (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 2014, Fatorie, C‑424/12, EU:C:2014:50, σκέψη 46).
52 Επιπλέον, όπως αναφέρθηκε στη σκέψη 31 της παρούσας αποφάσεως, δεδομένου ότι οι δικαιούχοι της προσωπικής απαλλαγής από τον φόρο δεν οφείλουν ΦΠΑ και ότι, επομένως, δεν χρειάζεται να τον μετακυλίσουν στους πελάτες τους, ενδέχεται να είναι αναγκαίο οι φορολογικές αρχές να γνωρίζουν εκ των προτέρων τους υποκειμένους στον φόρο οι οποίοι επέλεξαν αυτό το καθεστώς απαλλαγής.
53 Κατά συνέπεια, η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική νομοθεσία είναι σύμφωνη με την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
54 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση αποκλείουσα την εφαρμογή ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ το οποίο προβλέπει απαλλαγή για τις μικρές επιχειρήσεις –θεσπισθέντος σύμφωνα με τις διατάξεις του τμήματος 2 του κεφαλαίου 1 του τίτλου XII της οδηγίας περί ΦΠΑ– στην περίπτωση υποκειμένου στον φόρο ο οποίος πληροί όλες τις ουσιαστικές προϋποθέσεις, πλην όμως δεν άσκησε τη δυνατότητα επιλογής της εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος κατά το χρονικό σημείο υποβολής στη φορολογική αρχή δηλώσεως περί ενάρξεως ασκήσεως της οικονομικής δραστηριότητάς του.
Επί των δικαστικών εξόδων
55 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση αποκλείουσα την εφαρμογή ειδικού καθεστώτος φόρου προστιθέμενης αξίας το οποίο προβλέπει απαλλαγή για τις μικρές επιχειρήσεις –θεσπισθέντος σύμφωνα με τις διατάξεις του τμήματος 2 του κεφαλαίου 1 του τίτλου XII της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας– στην περίπτωση υποκειμένου στον φόρο ο οποίος πληροί όλες τις ουσιαστικές προϋποθέσεις, πλην όμως δεν άσκησε τη δυνατότητα επιλογής της εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος κατά το χρονικό σημείο υποβολής στη φορολογική αρχή δηλώσεως περί ενάρξεως ασκήσεως της οικονομικής δραστηριότητάς του.
ΠΟΛ.1097/2018 Φορολογική μεταχείριση ειδικού επιδόματος οργάνου που χορηγείται στους μουσικούς των Κρατικών Ορχηστρών Αθηνών και Θεσσαλονίκης και της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής
ΘΕΜΑ: Φορολογική μεταχείριση ειδικού επιδόματος οργάνου που χορηγείται στους μουσικούς των Κρατικών Ορχηστρών Αθηνών και Θεσσαλονίκης και της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Με αφορμή ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στην υπηρεσία μας, αναφορικά με το πιο πάνω θέμα, σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα:
1. Με τις διατάξεις της παρ.2 του άρθρου 7 του ν.4172/2013 ορίζεται ότι ο ΚΦΕ διακρίνει τις ακόλουθες κατηγορίες ακαθάριστων εισοδημάτων:
α) εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις,
β) εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα,
γ) εισόδημα από κεφάλαιο και
δ) εισόδημα από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου.
2. Στην αιτιολογική έκθεση του άρθρου αυτού διευκρινίστηκε ότι σε φόρο υπόκεινται μόνο τα εισοδήματα που εμπίπτουν σε μια από τις τέσσερις κατηγορίες που αναγνωρίζονται στο άρθρο αυτό και συνεπώς ότι δεν εμπίπτει στο εννοιολογικό πεδίο κανενός από τα αναφερόμενα εισοδήματα, δεν υπόκειται σε φόρο.
3. Με τις διατάξεις της παρ.1 του άρθρου 43Α του ν.4172/2013 ορίζεται ότι επιβάλλεται ειδική εισφορά αλληλεγγύης στα εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ των φυσικών προσώπων ή σχολάζουσας κληρονομίας. Για την επιβολή της εισφοράς λαμβάνεται υπόψη το σύνολο του εισοδήματος, όπως αυτό προκύπτει από την άθροιση των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία και συντάξεις, από επιχειρηματική δραστηριότητα, από κεφάλαιο, από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου, φορολογούμενο ή απαλλασσόμενο, πραγματικό ή τεκμαρτό.
4. Με τις διατάξεις της παραγράφου Γ.7 του άρθρου 69 του ν.2065/1992 ορίζεται ότι εκτός από το μηνιαίο βασικό μισθό της προηγούμενης παραγράφου του άρθρου αυτού παρέχονται στο καλλιτεχνικό προσωπικό των Κρατικών Ορχηστρών Αθηνών και Θεσσαλονίκης, μεταξύ άλλων, και το επίδομα οργάνου. Ειδικότερα, με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παραγράφου Γ.11 του ίδιου άρθρου και νόμου ορίζεται ότι προς διευκόλυνση της αγοράς, συντηρήσεως και επισκευής του οργάνου χορηγείται στους μουσικούς των Κρατικών Ορχηστρών Αθηνών και Θεσσαλονίκης, οι οποίοι για την εκτέλεση της υπηρεσίας τους υποχρεούνται να χρησιμοποιούν μουσικό όργανο της ιδιοκτησίας τους, ειδικό επίδομα οργάνου.
5. Επιπλέον, με τις διατάξεις της περίπτωσης δ’ της παραγράφου Δ.4 του άρθρου 69 του ν.2065/1992 ορίζεται ότι με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Οικονομικών και Πολιτισμού, επεκτείνεται στους μουσικούς της Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής εν όλω ή εν μέρει το μισθολογικό καθεστώς που διέπει τους μουσικούς των κρατικών ορχηστρών. Ειδικότερα, με τις διατάξεις των παραγράφων 6 και 10 του άρθρου 6 του π.δ. 76/1993 προβλέπεται επίσης η χορήγηση ειδικού επιδόματος οργάνου και στους μουσικούς της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για τους ίδιους σκοπούς για τους οποίους χορηγείται και στους μουσικούς των κρατικών ορχηστρών (διευκόλυνση της αγοράς, συντηρήσεως και επισκευής μουσικού οργάνου ιδιοκτησίας τους).
6. Με την αριθμ. Α231/2017 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου (Δ.Π.) Χαλκίδας με την οποία έγινε δεκτή προσφυγή μουσικού της Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής, κρίθηκε ότι τα ποσά που έλαβε ο προσφεύγων κατά τα έτη 2011 και 2012 ως ειδικό επίδομα μουσικού οργάνου, προορίζονται για την κάλυψη πραγματικών δαπανών, στις οποίες υποβάλλονται οι μουσικοί της Ορχήστρας Λυρικής Σκηνής κατά την άσκηση των καθηκόντων τους προς εξυπηρέτηση της υπηρεσίας τους και συνεπώς το επίδομα αυτό δεν συγκεντρώνει τα εννοιολογικά γνωρίσματα του εισοδήματος και δεν υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος.
7. Επισημαίνεται ακόμα ότι παρόμοιες με την ανωτέρω είναι, μεταξύ άλλων, και οι αποφάσεις ΔΠρΑθ 13963, 13964/2008, 3341/2009, ΔΠρΠειρ 3000, 3001/2009 οι οποίες έχουν καταστεί αμετάκλητες, καθώς και οι ΔΠρΑθ 13949/2016, 7667/2018, ΔΠρΠειρ 238/2017 και ΔΠρΘεσ 9892/2017.
8. Μετά από όλα όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω προκύπτει ότι το ειδικό επίδομα οργάνου που χορηγείται στους μουσικούς των Κρατικών Ορχηστρών Αθηνών και Θεσσαλονίκης και της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, δεν συνιστά εισόδημα και δεν υπόκειται ούτε σε φόρο ούτε και στην ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ν.4172/2013. Το ποσό του συγκεκριμένου επιδόματος που χορηγείται στους πιο πάνω μουσικούς δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη τεκμηρίου, καθόσον αυτό δίνεται για την κάλυψη πρόσθετων δαπανών στις οποίες αυτοί υποβάλλονται εξαιτίας της υπηρεσίας και των ιδιόμορφων συνθηκών εκτέλεσης της εργασίας τους.
Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ
Γ. ΠΙΤΣΙΛΗΣ
Ε.Ο.Π.Υ.Υ. αριθμ. ΔΒ1Δ/89/οικ. 20963/2018 Μεταβίβαση αρμοδιότητας έκδοσης ατομικών πράξεων υπολογισμού ανείσπρακτου ποσού από rebate και clawback ετών 2013-2015, προσδιορισμού των μηνιαίων δόσεων καθώς και της αρμοδιότητας έκδοσης ατομικών πράξεων υπολογισμού οφειλής rebate και clawback για τα έτη 2017 και εντεύθεν, στον Αντιπρόεδρο του Οργανισμού
Αριθμ. ΔΒ1Δ/89/οικ. 20963/22-05-2018
(ΦΕΚ Β’ 1854/23-05-2018)
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις του άρθρου 21 του ν.3918/2011 (ΦΕΚ 31 τ.Α΄/2-3-2011) «Περί συστάσεως του ΕΟΠΥΥ».
2. Τις διατάξεις του άρθρου 21 περ. ι΄ του ν. 3918/2011 (ΦΕΚ 31 τ.Α΄/2-3-2011) «Περί συστάσεως του ΕΟΠΥΥ», όπως τροποποιήθηκε μετά την αντικατάσταση και αναρίθμηση της περ. ια’από τις παρ. α΄ και β΄ του άρθρου 10 του ν. 4238/2014 (ΦΕΚ Α΄ 38/17-02-2014) σύμφωνα με το οποίο: «Ο Πρόεδρος μπορεί με αποφάσεις του να αναθέτει στον Αντιπρόεδρο, καθώς και σε Προϊσταμένους Γενικών Διευθύνσεων, ειδικά καθήκοντα ή να τους μεταβιβάζει αρμοδιότητες».
3. Τις διατάξεις του ν. 4238/2014 (ΦΕΚ 38 τ.Α΄/17-2-2014) «Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού ΕΟΠΥΥ και λοιπές διατάξεις».
4. Τις διατάξεις του άρθρου 52 παρ. 7α εδ. ι΄ του ν. 4430/2016 (ΦΕΚ Α΄ 205/31.10.2016) «Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία και ανάπτυξη των φορέων της και άλλες διατάξεις» προστέθηκαν με το άρθρο 97 παρ. 1 εδάφ. β-δ ν. 4486/2017, ΦΕΚ Α΄ 115/7.8.2017.
5. Τις διατάξεις του άρθρου 100 του ν. 4172/2013 (ΦΕΚ Α΄ 167/23.7.2013) «Φορολογία εισοδήματος, επείγοντα μέτρα εφαρμογής του ν. 4046/2012, του ν.4093/2012 και του ν. 4127/2013 και άλλες διατάξεις».
6. Τις διατάξεις της αριθμ. ΕΑΛΕ/Γ.Π. 88548/2017 (ΦΕΚ Β΄ 4313/11.12.2017) «Καθορισμός διαδικασίας είσπραξης με τη μορφή δόσεων, των υπολειπόμενων οφειλών από clawback και rebate, των παροχών προς τον ΕΟΠΥΥ».
7. Την με αριθμ. Α2β/Γ.Π.36616/11-12-2015 απόφαση του Υπουργού Υγείας (ΦΕΚ 911/τ.ΥΟΔΔ/14-12-2015) περί διορισμού του Προέδρου του ΕΟΠΥΥ.
8. Την ανάγκη για την εύρυθμη και αποδοτική λειτουργία των υπηρεσιών του ΕΟΠΥΥ και το γεγονός ότι με την παρούσα απόφαση δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ,
αποφασίζει:
Τη μεταβίβαση στον Αντιπρόεδρο του Οργανισμού της αρμοδιότητας έκδοσης ατομικών πράξεων υπολογισμού ανείσπρακτου ποσού από rebate & clawback ετών 2013-2015, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του συμψηφισμού, προσδιορισμού των μηνιαίων δόσεων σύμφωνα με την αριθμ. ΕΑΛΕ/Γ.Π. 88548/2017 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας (ΦΕΚ 4313 Β΄/11-12-2017) καθώς και της αρμοδιότητας έκδοσης ατομικών πράξεων υπολογισμού οφειλής rebate & clawback για τα έτη 2017 και εντεύθεν.
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Ε.Φ.Κ.Α. αριθμ. πρωτ.: Δ.ΑΣΦ. 547/669753/2018 Α. Ασφάλιση στον Ε.Φ.Κ.Α. συντακτών υπαγόμενων στις ασφαλιστικές καλύψεις παροχών των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων «Επικουρικό Ταμείο Αρωγής Συντακτών Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας – Εύβοιας» (Ε.Τ.Α.Σ.) και «Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Συντακτών Πελοποννήσου – Ηπείρου – Νήσων» (Τ.Ε.Α.Σ.) μετά την εφαρμογή των διατάξεων του ν.4387/2016 και άρθρου 20 του ν.4498/2017. Β. Ασφάλιση των απασχολούμενων στα πρακτορεία ειδήσεων και γραφεία τύπου, με την υπ. αριθμ.Φ20155/25187/Δ16.624 (Φ.Ε.Κ.Β’/1582/8-5-2018) Υπουργική Απόφαση
Αθήνα, 23/05/2018
Αρ. Πρωτ.: Δ.ΑΣΦ. 547/669753
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
ΘΕΜΑ : Α. Ασφάλιση στον Ε.Φ.Κ.Α. συντακτών υπαγόμενων στις ασφαλιστικές καλύψεις παροχών των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων «Επικουρικό Ταμείο Αρωγής Συντακτών Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας – Εύβοιας» (Ε.Τ.Α.Σ.) και «Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Συντακτών Πελοποννήσου – Ηπείρου – Νήσων» (Τ.Ε.Α.Σ.) μετά την εφαρμογή των διατάξεων του ν.4387/2016 και άρθρου 20 του ν.4498/2017.
Β. Ασφάλιση των απασχολούμενων στα πρακτορεία ειδήσεων και γραφεία τύπου, με την υπ. αριθμ.Φ20155/25187/Δ16.624 (Φ.Ε.Κ.Β’/1582/8-5-2018) Υπουργική Απόφαση.
ΣΧΕΤ. : Η με αριθμ. εγκύκλιο 19/2017 περί της ένταξης στον Ε.Φ.Κ.Α. των μισθωτών απασχολουμένων σε επιχειρήσεις, ασφαλισμένων του τ. Ε.Τ.Α.Π. – Μ.Μ.Ε. και η με αριθμ. 22/2018 εγκύκλιος περί προσώπων υπαγόμενων στις ασφαλιστικές καλύψεις του Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π..
Α. Με την υπ’ αριθμ. εγκύκλιο 19/2017 Ε.Φ.Κ.Α. δόθηκαν οδηγίες για την ασφάλιση στον Ε.Φ.Κ.Α. των απασχολούμενων σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα Μισθωτών πρώην ασφαλισμένων Α’ Διεύθυνσης Ασφάλισης – Παροχών τέως Ε.Τ.Α.Π. – Μ.Μ.Ε. (Τομέας Τ.Σ.Π.Ε.Α.Θ.)
Μεταξύ των ανωτέρω προσώπων συμπεριλαμβάνονται οι συντάκτες μισθωτοί απασχολούμενοι σε Ημερήσιες Εφημερίδες Επαρχιών, είτε είναι μέλη των αντίστοιχων ενώσεων ιδιοκτητών ημερήσιων επαρχιακών εφημερίδων, είτε όχι, οι οποίοι υπάγονται στην ασφάλιση των Ε.Τ.Α.Σ. και Τ.Ε.Α.Σ. εξαιρούμενοι για τους αντίστοιχους κλάδους από την ασφάλιση του Ε.Φ.Κ.Α..
Επιπροσθέτως, τα ανωτέρω πρόσωπα εξαιρούνται μεν ρητά από την ασφάλιση του Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π., κατά τις διατάξεις του άρθρου 20 του ν.4498/2017, πλην όμως, από 1/12/2017, η είσπραξη των μηνιαίων εισφορών επικουρικής ασφάλισης και πρόνοιας υπέρ των Αλληλοβοηθητικών Ταμείων Ε.Τ.Α.Σ. και Τ.Ε.Α.Σ., όπως προβλέπεται από το άρθρο 25, παρ.1 του ν.4498/2017, πραγματοποιείται από τον Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π., σύμφωνα με τον Κανονισμό Είσπραξης Εσόδων του.
Συνεπώς, για την ορθή απεικόνιση των ασφαλιστικών στοιχείων στον Ε.Φ.Κ.Α. των ασφαλισμένων υπαγόμενων σε Ε.Τ.Α.Σ. και Τ.Ε.Α.Σ., με ισχύ από 1/1/2017 έως 30/11/2017, πρέπει να καταχωρούνται στην Α.Π.Δ. τα ακόλουθα:
Κ.Α.Δ. εργοδότη: 0750
Κωδικοί Ειδικότητας εργαζόμενου : 000504 ή 000505 (ως αναφέρονται στην εγκύκλιο 19/2017 του Ε.Φ.Κ.Α.) και
Κωδικός Ειδικής περίπτωσης: (53) με λεκτική περιγραφή «Εξαίρεση από τον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης και Πρόνοιας υπαγόμενων στην ασφάλιση Ταμείων τα οποία παραμένουν εκτός Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (π.χ. Επαγγελματικά Ταμεία ως Ν.Π.Ι.Δ. – Τ.Ε.Α. – Ε.Α.Π.Α.Ε. – Ασφαλιστών & Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων, Ε.Τ.Ε.Α.Π.Ε.Π. – Πετρελαιοειδών, Τ.Ε.Α.Υ.Φ.Ε. – Φαρμακευτικών Εργασιών – Τ.Ε.Α.Υ.Ε.Τ. – Τροφίμων – Τ.Ε.Α.Σ. και Ε.Τ.Α.Σ.»,
οπότε οι Κωδικοί Πακέτων Κάλυψης του Ο.ΣΥ.Κ. μετατρέπονται, αναλόγως, χωρίς τις ασφαλιστικές καλύψεις των κλάδων των Ε.Τ.Α.Σ. και Τ.Ε.Α.Σ., όπως αναφέρονται στον παρακάτω Πίνακα:
Κ.Π.Κ.
ΕΙΔΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ
Κ.Π.Κ.
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΣΧΥΟΣ
ΝΕΑ ΣΥΝΟΛΑ
ΑΣΦΑΛ.
ΕΡΓΟΔ.
ΣΥΝΟΛΟ
094
53
5035
1/1/2017 έως 30/11/2017
10,67%
14,52%
25,19%
095
53
5036
1/1/2017 έως 30/11/2017
10,67%
15,02%
25,69%
Ενώ, από 1/12/2017, για τα ανωτέρω πρόσωπα εφαρμόζονται οι οδηγίες της ενότητας Β1. Μισθωτοί Ασφαλισμένοι των Α’ Β’ Γ’ Διευθύνσεων Ασφάλισης – Παροχών τέως Ε.Τ.Α.Π.- Μ.Μ.Ε. της εγκυκλίου 22/2018 Ε.Φ.Κ.Α..
Επισημαίνεται ότι, στις περιπτώσεις που δεν έχει εφαρμοστεί η ανωτέρω διαδικασία καταχώρησης των ασφαλιστικών στοιχείων ασφαλισμένων των Ε.Τ.Α.Σ. και Τ.Ε.Α.Σ. – λόγω της αναδρομικής εφαρμογής από 1/1/2017 – οι υπόχρεοι εργοδότες πρέπει να γνωστοποιούν με Δελτία Μεταβολής Στοιχείων Ασφαλισμένων (Δ.Μ.Σ.Α.) για τους ασφαλισμένους των οποίων τροποποιείται – σε εφαρμογή των ανωτέρω – η
ασφαλιστική ιστορία, στις υπηρεσίες Εσόδων των Υποκαταστημάτων Μισθωτών Ε.Φ.Κ.Α. του τόπου Απασχόλησης με σχετικό αίτημά τους, κατά την γνωστή διαδικασία.
Τέλος, τα αρμόδια Υποκαταστήματα Μισθωτών Ε.Φ.Κ.Α. πρέπει, άμεσα, να ενεργήσουν, ώστε, να αποκατασταθεί η ορθή ασφαλιστική τακτοποίηση των εν λόγω προσώπων.
Β. Σύμφωνα, με την υπ. αριθμ.Φ20155/25187/Δ16.624/2018 (Φ.Ε.Κ.Β’/1582/8-5-2018) Υπουργική Απόφαση «Έγκριση του Κανονισμού Είσπραξης Εσόδων του Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π.» και όπως από τις επιμέρους διατάξεις προκύπτει στην ασφάλιση του Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π. υπάγεται το σύνολο των απασχολούμενων μισθωτών σε πρακτορεία ειδήσεων καθώς και οι μισθωτοί δημοσιογράφοι σε γραφεία τύπου.
Συνεπώς, το πεδίο εφαρμογής της εγκύκλιο 22/2018 Ε.Φ.Κ.Α. τροποποιείται ως προς την παρ. Α 4) ως ανωτέρω αναφέρεται.
Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ
ΑΡΓΥΡΗΣ ΔΕΜΙΡΗΣ
Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ
ΚΩΝ/ΝΟΣ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΣ
Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ
ΜΑΡΙΑΝΑ ΠΡΟΔΡΟΜΙΔΟΥ
Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ
ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ ΜΑΪΔΗ ΘΑΛΕΙΑ
Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΙΣΦΟΡΩΝ & ΕΛΕΓΧΩΝ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΙΑΠΑΚΗΣ
Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ Ε.Φ.Κ.Α.
ΛΑΜΠΟΣ ΣΕΜΠΟΣ
ΑΚΡΙΒΕΣ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΤΕΛΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ
ΜΑΡΙΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Αριθμ. πρωτ.: 2/28503/0004/2018 Σύσταση, συγκρότηση και ορισμός μελών της επιστημονικής Επιτροπής της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν.1249/1982 (Α’ 43), όπως ισχύει
Αθήνα, 23 Μαΐου 2018
Αριθ.πρωτ.: 2/28503/0004/ 2018/23-05-2018
ΘΕΜΑ: «Σύσταση, συγκρότηση και ορισμός μελών της επιστημονικής Επιτροπής της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν.1249/1982 (Α’ 43), όπως ισχύει»
ΑΠΟΦΑΣΗ
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 «Διαρρυθμίσεις στην άμεση και έμμεση φορολογία, μισθολογικά θέματα και άλλες διατάξεις» (A’ 43), όπως προστέθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 46 του ν. 4509/2017 «Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και άλλες διατάξεις» (Α’ 201).
β) του άρθρου 1 του ν. 4512/2018 «Ρυθμίσεις για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και άλλες διατάξεις» (Α’5).
γ) των άρθρων 13 έως 15 του ν.2690/1999 «Κύρωση του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και άλλες διατάξεις» (Α’45), όπως ισχύει
δ) του Π.Δ.142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α’181)
ε) του π.δ. 73/2015 «Διορισμός Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 116)
2. Την αριθ. 2/15199/0004/8.3.2018 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών με θέμα «Συγκρότηση και ορισμός μελών της Τριμελούς Δευτεροβάθμιας Επιτροπής της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 (Α’43), όπως ισχύει» (ΑΔΑ: 7Α7ΚΗ- Ρ1Τ) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.
3.α) Τα από 3.4.2018 και 5.4.2018 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από το Γραφείο της Υφυπουργού Οικονομικών, με τα οποία ζητείται η σύσταση επιστημονικής Επιτροπής που θα επικουρεί την Τριμελή Δευτεροβάθμια Επιτροπή της παρ.ΙΒ του άρθρου 41 του ν. 1249/1982.
β) Το υπ’ αριθ.1 Πρακτικό της Τριμελούς Δευτεροβάθμιας Επιτροπής, στο οποίο εμπεριέχεται η ομόφωνη απόφασή της περί αναγκαιότητας σύστασης επιστημονικής Επιτροπής με εμπειρογνώμονες-εκπροσώπους διαφόρων φορέων που θα επικουρεί το έργο της.
4.α) Το από 5.4.2018 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του Συλλόγου Εκτιμητών Ελλάδος
β) Το αριθ. πρωτ. 134/15.5.2018 έγγραφο της Τράπεζας της Ελλάδος
γ) Το από 15.5.2018 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.)
δ) Το αριθ. πρωτ. ΠΡ 499/1818320/18.4.2018 έγγραφο του Ελληνικού Κτηματολογίου
ε) Το αριθ. πρωτ. 679/18.4.2018 έγγραφο και το από 15.5.2018 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών
5. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της απόφασης αυτής δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ
Α. Συνιστούμε στο Υπουργείο Οικονομικών επιστημονική Επιτροπή που θα επικουρεί την Τριμελή Δευτεροβάθμια Επιτροπή της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν.1249/1982 στο έργο της.
Β. Συγκροτούμε την ανωτέρω Επιτροπή και ορίζουμε τα μέλη της, ως εξής:
1. Βασιλική Βλαχοστεργίου του Αλεξάνδρου, υπάλληλο του Τμήματος Ανάλυσης Αγοράς Ακινήτων της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης και Μελετών της Τράπεζας της Ελλάδος ως Πρόεδρο, με αναπληρώτριά της την Καλλιόπη Ακαντζιλιώτου του Ιωάννη, Προϊσταμένη του ίδιου Τμήματος
2. Χριστίνα Φωτοπούλου του Δημητρίου, Πρόεδρο του Συλλόγου Εκτιμητών Ελλάδος, με αναπληρωτή της τον Κωνσταντίνο Πάλλη του Παναγιώτη, Αντιπρόεδρο του ίδιου Συλλόγου
3. Δήμο Λούκα του Ιωάννη, υπάλληλο του κλάδου ΠΕ Στατιστικών, που υπηρετεί στη Διεύθυνση Οικονομικών και Βραχυχρόνιων Δεικτών της ΕΛ.ΣΤΑΤ., με αναπληρωτή του το Δημήτριο Λυμπερόπουλο του Παναγιώτη, υπάλληλο του ίδιου κλάδου που υπηρετεί στην ίδια Διεύθυνση
4. Ευαγγελία Μπαλλά του Κωνσταντίνου, Διευθύντρια της Διεύθυνσης Προϊόντων και Υπηρεσιών του «Ελληνικού Κτηματολογίου», με αναπληρωτή της τον Παναγιώτη Λολώνη του Χαραλάμπους, Διευθυντή της Διεύθυνσης Γεωχωρικών Πληροφοριών του ιδίου φορέα
5. Γεώργιο Ποιμενίδη του Ευάγγελου, Διευθύνοντα Σύμβουλο της «Alpha – Αστικά Ακίνητα», με αναπληρωτή του τον Αλέξανδρο Μέγγο του Γεωργίου, Υποδιευθυντή της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών στην ίδια εταιρεία.
Γραμματειακή υποστήριξη θα παρέχει η Μαρία Τσιάπα του Γεωργίου, υπάλληλος του κλάδου ΠΕ Διοικητικού-Οικοvομικού με βαθμό Α’, που υπηρετεί στη Διεύθυνση Φορολογικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικονομικών και η Κλεοπάτρα Συντζιάκη του Ρίζου, υπάλληλος του κλάδου ΔΕ Δημοσιονομικών με βαθμό Α’, που υπηρετεί στο Αυτοτελές Γραφείο Τύπου και δημοσίων Σχέσεων του Υπουργείου Οικονομικών.
Γ. Έργο της επιστημονικής Επιτροπής είναι να επικουρεί την Τριμελή Δευτεροβάθμια Επιτροπή της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν.1249/1982 (Α’ 43).
Δ. 1. Η Επιτροπή θα συνεδριάζει εντός του κανονικού ωραρίου λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών σε τόπο που ορίζεται από τον Πρόεδρό της.
2. Για τους ιδιώτες-μέλη της Επιτροπής δεν προβλέπεται αποζημίωση.
3. Η διάρκειά της ορίζεται μέχρι την ολοκλήρωση του έργου της Τριμελούς Δευτεροβάθμιας Επιτροπή της παρ. 1Β του άρθρου 41 του ν.1249/1982 (Α’43) .
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
Ακριβές αντίγραφο
Ο Προϊστάμενος του Αυτοτελούς Γραφείου Γραμματείας & Αρχείου κ.α.α.
Θέμα: Πιστοποιητικό του άρθρου 54 Α (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) του ν. 4174/2013 σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης της κληρονομίας.
Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στην υπηρεσία μας σχετικά με το πιστοποιητικό του άρθρου 54Α του ν. 4174/2013 περί ΕΝ.Φ.Ι.Α. στις περιπτώσεις δικαστικής εκκαθάρισης της κληρονομίας, σας γνωρίζουμε τα εξής και παρακαλούμε για την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή τους:
Η δικαστική εκκαθάριση της κληρονομίας διέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 1913-1922 του Αστικού Κώδικα. Από τη δημοσίευση της απόφασης που διατάζει τη δικαστική εκκαθάριση, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις της κληρονομίας αποχωρίζονται αυτοδικαίως από την περιουσία του κληρονόμου και αποτελούν χωριστή ομάδα που διοικείται από τον εκκαθαριστή, χωρίς όμως η ομάδα αυτή να αποκτά ίδια νομική προσωπικότητα. Ο εκκαθαριστής κληρονομίας διορίζεται από το δικαστήριο και διοικεί την ομάδα της κληρονομίας. Ο εκκαθαριστής είναι φορέας δημόσιου λειτουργήματος, που του απονέμει ο ίδιος ο νόμος προκειμένου να διοικήσει «ιδίω ονόματι» την αλλότρια κληρονομική περιουσία και στα πρωταρχικά καθήκοντα του οποίου είναι η ρευστοποίηση της κληρονομικής περιουσίας για την εξόφληση των δανειστών της κληρονομίας. Σε αυτή την περίπτωση, για να είναι έγκυρη η εκποίηση των ακινήτων της κληρονομίας, θα πρέπει να προηγηθεί η άδεια του δικαστηρίου κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας.
Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 2 του ν. 4223/2013, υποκείμενος στον ΕΝ.Φ.Ι.Α. για τα κληρονομιαία ακίνητα είναι ο εκκαθαριστής της κληρονομίας, διαχωρισμένα όμως από την ατομική του περιουσία, από το έτος 2016, για όσο διάστημα τη διαχειρίζεται και τη διοικεί.
Σημειώνουμε ότι, με βάση τη νομοθεσία για τις προηγούμενες του ΕΝ.Φ.Ι.Α. φορολογίες επί της κατοχής ακίνητης περιουσίας (Φ.Μ.Α.Π., Ε.Τ.Α.Κ. και Φ.Α.Π.), ο εκκαθαριστής της κληρονομίας δεν ήταν υποκείμενος στους αντίστοιχους φόρους. Ειδικά δε για το Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας (Φ.Μ.Α.Π.), στην εγκύκλιο ΠΟΛ.1204/8.11.1999 προβλέπεται ότι, σε κάθε περίπτωση που από την κείμενη νομοθεσία παρέχεται η αρμοδιότητα σε συγκεκριμένα πρόσωπα να αντιπροσωπεύουν τους κληρονόμους και να υποβάλλουν για λογαριασμό τους τη δήλωση Φ.Μ.Α.Π., όπως π.χ. ο δικαστικός εκκαθαριστής, η βεβαίωση του φόρου γίνεται στο όνομα των κληρονόμων και όχι στο όνομα των αντιπροσώπων αυτών.
Κατόπιν των ανωτέρω, προκειμένου να χορηγηθεί το πιστοποιητικό του άρθρου 54Α του ν. 4174/2013 για τα έτη κατά τα οποία ο εκκαθαριστής κληρονομίας δεν ήταν από το νόμο υποκείμενος σε φόρο επί της κατοχής ακίνητης περιουσίας, μπορεί αυτός να ζητήσει την έκδοση χειρόγραφου πιστοποιητικού για λογαριασμό του κληρονόμου. Εάν το μεταβιβαζόμενο ακίνητο δεν περιλαμβάνεται στη δήλωση Φ.Α.Π. των σχετικών ετών, ο εκκαθαριστής κληρονομίας υποβάλει ο ίδιος χειρόγραφη δήλωση στοιχείων ακινήτων στον Α.Φ.Μ. του κληρονόμου, έτσι ώστε να είναι δυνατή η πληρωμή του αναλογούντος φόρου και η έκδοση του απαιτούμενου για τη μεταβίβαση πιστοποιητικού.
Γνωμοδότηση ΝΣΚ 50/2018 Εγγραφή ξενοδοχειακών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) – Υποχρέωση του Γ.Ε.ΜΗ. προς ενημέρωση των αντίστοιχων επιμελητηρίων
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Αριθμός γνωμοδοτήσεως 50/2018
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
ΤΜΗΜΑ Β’
Συνεδρίαση της 20ης Μαρτίου 2018
Σύνθεση:
Προεδρεύων: Στέφανος Δέτσης, Αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, κωλυομένου του Προέδρου του Τμήματος Αλεξάνδρου Καραγιάννη, Αντιπροέδρου Ν.Σ.Κ.
Μέλη: Θεόδωρος Ψυχογυιός, Δημήτριος Χανής, Ευφροσύνη Μπερνικόλα, Αλέξανδρος Ροϊλός, Αδαμαντία Καπετανάκη, Ελένη Πασαμιχάλη, Χριστίνα Διβάνη, Διονύσιος Χειμώνας, Νομικοί Σύμβουλοι του Κράτους. Εισηγητής : Νικόλαος Αμιραλής, Πάρεδρος ΝΣΚ (γνώμη χωρίς ψήφο). Αριθμός ερωτήματος: Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 132641/04-12-2017 έγγραφο του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, Γ ενική Δ/νση Αγοράς, Δ/νση Εταιρειών και Γ.Ε.ΜΗ., Τμήμα Γ’ Θεσμικών Ρυθμίσεων και Γ.Ε.ΜΗ.
Ερώτημα: Ερωτάται, όσον αφορά τις ξενοδοχειακές και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις οι οποίες εγγράφονται υποχρεωτικά ως μέλη στα Ξενοδοχειακά και Ναυτιλιακά Επιμελητήρια αντίστοιχα, αν έχουν, πέραν της ανωτέρω εγγραφής, υποχρέωση να εγγράφονται υποχρεωτικά και στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και σε καταφατική περίπτωση, αν το Γ.Ε.ΜΗ. υποχρεούται να ενημερώνει υποχρεωτικά και αυτεπάγγελτα τα Εμποροβιομηχανικά Επιμελητήρια για την εγγραφή και για κάθε άλλη οριστική πράξη και κατά συνέπεια αν υποχρεώνονται οι ανωτέρω επιχειρήσεις να εγγράφονται και σ’ αυτά.
Επί του ανωτέρω ερωτήματος, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα Β’) γνωμοδότησε ως εξής:
Ιστορικό
Από το έγγραφο του ερωτήματος και τα στοιχεία του φακέλου που το συνοδεύουν προκύπτουν τα εξής:
1. Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, με όποια μορφή κι αν λειτουργούν (ατομικά ή εταιρικά) εγγράφονται υποχρεωτικά ως μέλη στο Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας με βάση το άρθρο 2, παρ 2 του ν.δ. 688/1948 (Α’ 133). Οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις, με όποια μορφή κι αν λειτουργούν (ατομικά ή εταιρικά) εγγράφονται υποχρεωτικά ως μέλη στο Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος με βάση το άρθρο 2, παρ 1 του ν.δ. 644/1948 (Α’ 110). Εξαιτίας της υποχρεωτικότητας εγγραφής των ανωτέρω επιχειρήσεων στα οικεία επιμελητήρια, έχει ανακύψει το ερώτημα αν αυτές υποχρεούνται να εγγραφούν και στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) το οποίο ιδρύθηκε με το ν. 3419/2005 (Α’297). Ιδιαίτερα μάλιστα όσον αφορά τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, γιατί ο ν. 3419/2005 εξαιρεί ρητά από το πεδίο εφαρμογής του δύο κατηγορίες ναυτικών εταιριών, αυτές που συνιστώνται σύμφωνα με το ν.959/1979 (Α’ 192) και αυτές που αφορούν πλοία αναψυχής και συνιστώνται με το ν. 3182/2003 (Α’ 220), οπότε μπορεί να θεωρηθεί ότι κατ’ αναλογία και άλλες ναυτιλιακές επιχειρήσεις μπορούν να εξαιρεθούν από την υποχρέωση έγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ.
2. Περαιτέρω και εξαιτίας της υποχρέωσης αυτεπάγγελτης ενημέρωσης των μητρώων των Εμποροβιομηχανικών Επιμελητηρίων σύμφωνα με το άρθρο 94 του ν. 4314/2014 (Α’265) από το Γ.Ε.ΜΗ. όσον αφορά την εγγραφή μιας επιχείρησης, καθώς και για κάθε άλλη οριστική πράξη, έχει ανακύψει το ερώτημα αν οι ανωτέρω επιχειρήσεις στην περίπτωση που θεωρήσουμε ότι εγγράφονται υποχρεωτικά στο Γ.Ε.ΜΗ. πρέπει να εγγραφούν υποχρεωτικά και στα προμνημονευθέντα Επιμελητήρια.
Νομοθετικό Πλαίσιο
3. Στα άρθρα 1 και 2 του ν.δ. 644 της 27/29 Απριλίου 1948 (Α’110) με τίτλο «Περί αναπροσαρμογής και κωδικοποιήσεως των περί Ναυτικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (Ν.Ε.Ε.) κειμένων διατάξεων» ορίζονται τα εξής:
Άρθρον 1 – Ίδρυσις και σκοπός
“1. Το Ναυτικόν Επιμελητήριον της Ελλάδος (ΝΕΕ) αποτελούν Νομικόν πρόσωπον δημοσίου δικαίου, εδρεύει εν Πειραιεί και σκοπόν έχει την διό κοινής συνεργασίας των μελών αυτού και εντός των ορίων των γενικών συμφερόντων του κρότους και της εθνικής οικονομίας προοτασίαν και προαγωγήν των συμφερόντων της εμπορικής ναυτιλίας. 2…”
Άρθρον 2 -Μέλη
“1. Είναι υποχρεωτικώς μέλος του Ν. Ε. Ε. παν φυσικόν ή νομικον πρόσωπον τυγχόνον πλοιοκτήτης εξ ολοκλήρου ή κατα μερίδιον πλοίου, ως τοιούτου νοουμένου κατα τον παρόντα νόμον παντός σκάφους υπο ελληνικήν σημαίαν, κινουμένου δι’ ιδίας μηχανικής δυνάμεως ή δι’ ιστίων, έχοντος ολικήν χωρητικότητα καθοριζομένην δι’ αποφάσεως του υπουργείου εμπορ. ναυτιλίας (Υ.Ε.Ν.) μετα γνώμην του διοικητικού συμβουλίου (Δ. Σ) του ΝΕΕ και εκτελούντος ή προωρισμένου να εκτελή μεταφοράν δια θαλάσσης προσώπων ή πραγμάτων, ή πασαν άλλη ναυτιλιακήν επι κέρδει εργασίαν. 2…”
4. Στο άρθρο 2 του ν.δ. 688 της 7/8 Μαΐου 1948 με τίτλο “Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως της κειμένης νομοθεσίας περί Σχολής Τουριστικών Επαγγελμάτων και Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος”(Α’ 133) ορίζονται, πλην άλλων, τα εξής:
“1. To Ξενοδοχειακόν Επιμελητήριον της Ελλάδος παραμένει ως αυτοτελές Νομικόν Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου, περιλαμβάνει δε τρία τμήματα, ήτοι: α) το καθαρώς επιμελητηριακόν, 2) το Ταμείο Προνοίας Ξενοδόχων και 3) το Ξενοδοχειακόν Πρατήριον.
2. Άπαντα τα κατόπιν αδείας της Γενικής Γραμματείας Τουρισμού λειτουργούντα εν τη χώρα ξενοδοχεία ύπνου, ύπνου και φαγητού και οικοτροφεία είναι υποχρεωτικώς μέλη του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος…”
5. Στα άρθρα 1, 11, 15 και 16 του ν. 3419/2005 με τίτλο «Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και εκσυγχρονισμός της Επιμελητηριακής Νομοθεσίας» (Α’ 297), όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με τους νόμους 3853/2010 (Α’ 90), 3982/2011 (Α’ 143), 4072/2012 (Α’ 186) και 4155/2013 (Α’ 120) ορίζονται τα εξής:
“1. Καθιερώνεται Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.), στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά τα κατωτέρω πρόσωπα και ενώσεις προσώπων (εφεξής “οι υπόχρεοι”).
α. Τα φυσικά πρόσωπα που είναι έμποροι και διαθέτουν επαγγελματική κατοικία ή εγκατάσταση ή ασκούν εμπορία μέσω κύριας ή δευτερεύουσας εγκατάστασης στην ημεδαπή.
β. Η ένωση προσώπων που ασκεί εμπορία μέσω κύριας ή δευτερεύουσας εγκατάστασης στην ημεδαπή και κάθε εμπορική εταιρεία, εφόσον η σύσταση της έγινε κατά το ελληνικό δίκαιο, ήτοι η ομόρρυθμη και ετερόρρυθμη (απλή ή κατά μετοχές) εταιρεία, ο αστικός συνεταιρισμός, στον οποίο περιλαμβάνεται ο αλληλοασφαλιστικός και ο πιστωτικός συνεταιρισμός, η ιδιωτική κεφαλαιουχική εταιρεία, η εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και η ανώνυμη εταιρεία καθώς και τα πρόσωπα τα οποία έχουν υποχρέωση αναγγελίας κατά το άρθρο 39 του από 27.11/14.12.1926 προεδρικού διατάγματος. Από την εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. εξαιρούνται οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί που προβλέπονται στο π.δ. 53/1987 (Α’ 52), οι ναυτικές εταιρείες που συνιστώνται κατά το ν. 959/1979 (Α’ 192) και οι ναυτιλιακές εταιρείες πλοίων αναψυχής που συνιστώνται κατά το ν. 3182/2003 (Α’ 220).
γ. …
η. Οι αλλοδαπές εταιρείες που έχουν έδρα σε τρίτη χώρα και νομική μορφή ανάλογη με εκείνη των αλλοδαπών εταιρειών που αναφέρεται στην περίπτωση ζ’, ως προς τα υποκαταστήματα ή πρακτορεία που διατηρούν στη ν ημεδαπή….”
Άρθρο 11 – Αυτεπάγγελτες καταχωρήσεις, διορθώσεις, μεταβολές και διαγραφές.
“1. Αν υπόχρεος ή τρίτος που έχει ειδικό έννομο συμφέρον παραλείψουν να υποβάλουν αίτηση καταχώρησης, η αρμόδια υπηρεσία καταχώρησης στο Γ.Ε.ΜΗ. προβαίνει αυτεπάγγελτα, μετά από έλεγχο, στην αναγκαία καταχώρηση, εφόσον διαπιστώνει με βεβαιότητα την ύπαρξη συγκεκριμένων νομικών πράξεων, εγγράφων και δηλώσεων που αφορούν τον υπόχρεο για τα οποία απαιτείται καταχώρηση στο Γ.Ε.ΜΗ. …
Άρθρο 15 – Αποτελέσματα της καταχώρησης
1…….
“2. Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας, από την έναρξη της τήρησης του Γ.Ε.ΜΗ. και με την καταχώρηση σε αυτό των νομικών γεγονότων, … σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού, δημιουργείται για τους λοιπούς υπόχρεους, που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 του όρθρου 1, μαχητό τεκμήριο εμπορικής ιδιότητας.”
Άρθρο 16. Δημοσιότητα του Γενικού Εμπορικού Μητρώου.
”1. α) Η εμπορική δημοσιότητα πραγματοποιείται με:
α) Την καταχώριση, αρχική ή μεταγενέστερη, στο Γ.Ε.ΜΗ. σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται από τον παρόντα νόμο…”
6. Τα άρθρα του ν.2081/1992 με τίτλο «Ρύθμιση του θεσμού των Επιμελητηρίων, τροποποίηση των διατάξεων του ν. 1712/1987 για τον εκσυγχρονισμό των επαγγελματικών οργανώσεων των εμπόρων, βιοτεχνών και λοιπών επαγγελματιών και άλλες διατάξεις» (Α’ 154), που ρυθμίζουν το σκοπό, τις αρμοδιότητες και την οργάνωση των επιμελητηρίων καταργήθηκαν με το άρθρο 99 περίπτωση α του ν. 4497/2017 (Α’ 171) από την έναρξη της ουσιαστικής ισχύος του, δηλαδή την ημερομηνία δημοσίευσης του, που είναι η 13/11/2017. Στη θέση τους ισχύουν τα άρθρα του Β’ Μέρους του ν. 4497/2017 με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της Επιμελητηριακής νομοθεσίας». Ειδικότερα στα άρθρα 61, 64, 67, 99 και 115 του ν.4497/2017 (Α’ 171/13-11-2017) με τίτλο «Άσκηση υπαίθριων εμπορικών δραστηριοτήτων, εκσυγχρονισμός της επιμελητηριακής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις», ορίζονται τα εξής:
Άρθρο 61 – Ορισμοί
“Για τις ανάγκες του παρόντος μέρους, ισχύουν οι κάτωθι ορισμοί:
α. Ως Επιμελητήρια νοούνται οι αυτοτελείς, υποχρεωτικές ενώσεις φυσικών και νομικών προσώπων που ασκούν εμπορική δραστηριότητα. Τα Επιμελητήρια είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου τα οποία ασκούν τις αρμοδιότητες και τις δραστηριότητες τους επί ορισμένης χωρικής ενότητας, β…”
Άρθρο 64 – Μέλη
“1. Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων, μέλη του Επιμελητηρίου είναι αυτοδίκαια τα νομικό και φυσικά πρόσωπα που υποχρεούνται να εγγράφονται στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) σύμφωνα με το ν. 3419/2005 (Α’297) από τη στιγμή εγγραφής τους σε αυτό και μέχρι τη διαγραφή τους από αυτό. Τα νομικά και φυσικά πρόσωπα που δεν εγγράφονται υποχρεωτικά στο Γ.Ε.ΜΗ. αλλά ασκούν οικονομική ή επαγγελματική δραστηριότητα δικαιούνται να εγγράφονται στα Επιμελητήρια….
3. Το μητρώο μελών που τηρεί κάθε Επιμελητήριο ενημερώνεται από το Γ.Ε.ΜΗ. σχετικά με τα μέλη τους αυτόματα για την εγγραφή και κάθε άλλη οριστική πράξη…”
Άρθρο 67 – Δομή-Οργάνωση Επιμελητηρίων
“1. Τα Επιμελητήρια κατανέμουν τα μέλη τους στα εξής τμήματα ανάλογα με τη δραστηριότητα των μελών τους α) μεταποιητικό, β) εμπορικό και γ) υπηρεσιών. Ειδικά τα Επαγγελματικά Επιμελητήρια κατανέμουν τα μέλη τους σε τμήματα επαγγελματιών και υπηρεσιών, ενώ τα Βιοτεχνικά Επιμελητήρια κατανέμουν τα μέλη τους σε τμήματα βιοτεχνών και υπηρεσιών. 2…”
Άρθρο 99 – Καταργούμενες διατάξεις
“Από την έναρξη της ουσιαστικής ισχύος του παρόντος καταργούνται:
α. Τα άρθρα 1,2,3,3α, 3β, 3γ, 3δ, 3ε, 3στ, 3ζ, 3η, 3θ, 4 παράγραφος 1 έως 5 και 7 έως 9, 5 παράγραφοι 2 έως 6, 6, 7 του ν. 2081/1992 (Α’ 154), β. τα άρθρα 95 έως και 98 καθώς και οι παρ. 1,2,3 και 5 του όρθρου 99 του ν. 4314/2014 (Α ‘265). γ…”
Άρθρο 115 – Έναρξη ισχύος
“Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,…”
7. Στο άρθρο 6 της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 240/12- 12-2012) με τίτλο «Έγκριση των Σχεδίων των Συμβάσεων Τροποποίησης της Κύριας Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης …», που κυρώθηκε με το άρθρο 48 του ν.4111/2013 (Α” 18/25-1-2013), ορίζονται τα εξής:
“1. Από την f Ιανουαρίου 2015 καταργείται η υποχρεωτική εγγραφή στα Εμπορικά Επιμελητήρια, όπως αυτή προβλέπεται στο ν.2081/1992 (Α ‘ 154) όπως ισχύει. Από την αυτή ημερομηνία, η εγγραφή σε αυτά τα Επιμελητήρια καθίσταται προαιρετική. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Μεταφορών, Υποδομών και Δικτύων ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου…”
8. Στα άρθρα 94 και 96 του ν.4314/2014 (Α’ 265/23-12-2014) με τίτλο «Α) Για την διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2014 – 2020 … και άλλες διατάξεις», ορίζονται τα εξής:
Η παρ. 1 του άρθρου 6 του άρθρου 48 του ν. 4111/2013 (Α’ 18) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Από την 1 η Ιανουαρίου 2015 καταργείται η υποχρεωτική συνδρομή των μελών σε όλα τα Επιμελητήρια της χώρας, όπως αυτή προβλέπεται στο ν. 2081/1992 (Α’ 154), όπως ισχύει.
Τα μητρώα των Επιμελητηρίων ενημερώνονται από το Γ.Ε.ΜΗ. σχετικά με τα μέλη τους αυτόματα για την εγγραφή και για κάθε άλλη οριστική πράξη…”
Άρθρο 96
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 2081/1992 (Α’ 154), όπως ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Μέλη του Επιμελητηρίου είναι, για την παροχή των ανταποδοτικών τους υπηρεσιών, όλα τα νομικά και φυσικά πρόσωπα που εγγράφονται στο Γ.Ε.ΜΗ..
Τα μητρώα των Επιμελητηρίων ενημερώνονται σχετικά με τα μέλη τους αυτόματα για κάθε οριστική πράξη, όπως ενδεικτικά, εγγραφή, μεταβολή και διαγραφή από το Γ.Ε.ΜΗ..» Το άρθρο αυτό καταργήθηκε καθ’ ολοκληρία με το άρθρο 99 περίπτωση β του ν. 4497/2017 που ισχύει από 13-11- 2017.
9. Στα άρθρα 1 και 2 του ν. 959/1979 (Α’ 192) με τίτλο “Περί Ναυτικής Εταιρίας”, ορίζονται τα εξής:
Άρθρο 1
“1. Ναυτική εταιρεία είναι η εταιρεία που συνίσταται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού και έχει ως αποκλειστικό σκοπό την κυριότητα ελληνικών εμπορικών πλοίων, την εκμετάλλευση ή διαχείριση ελληνικών ή ξένης σημαίας εμπορικών πλοίων, καθώς και την απόκτηση μετοχών άλλων ναυτικών εταιρειών…”
Άρθρο 2
“Η σύμβασις περί ναυτικής εταιρείας (εταιρική σύμβασις) καταρτίζεται εγγράφως, καταχωρίζεται δε εις το μητρώον ναυτικών εταιρειών…”
10. Στα άρθρα 1 και 2 του ν.3182/2003 (Α’ 220) με τίτλο “Ναυτική Εταιρεία Πλοίων Αναψυχής και άλλες διατάξεις”, ορίζονται τα εξής;
Άρθρο 1
“1. Ναυτιλιακή εταιρεία Πλοίων Αναψυχής (Ν.Ε.Π.Α) είναι η εταιρεία που συνιστάται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού και έχει ως αποκλειστικό σκοπό την κτήση κυριότητας, την εκμετάλλευση ή την διαχείριση πλοίων αναψυχής με ελληνική σημαία που χαρακτηρίζονται ως επαγγελματικά σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2743/1999 (Α ‘211)…”
Άρθρο 2
1…
2 “Η Ν.Ε.Π.Α. αποκτά νομική προσωπικότητα από την καταχώριση του καταστατικού της στο Μητρώο Ναυτιλιακών Εταιρειών Πλοίων Αναψυχής…”
Ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων
11. Ο μεγάλος αριθμός ξενοδοχειακών και ναυτιλιακών επιχειρήσεων που λειτουργούν σήμερα στη χώρα μας, με μια πληθώρα εμπορικών μορφών και σχημάτων, έχει δημιουργήσει ερωτηματικά στους φορείς τους σχετικά με τις υποχρεώσεις τηρήσεως δημοσιότητας και την εγγραφή τους στα οικεία Επιμελητήρια. Ο νομοθέτης επιδιώκοντας να επιλύσει τα προβλήματα που ανέκυψαν από την εμπορική δραστηριότητα του συνόλου των επιχειρήσεων με το ν.3419/2005 καθιέρωσε το θεσμό του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (Γ.Ε.ΜΗ.). Στην αιτιολογική έκθεση αυτού του νομοσχεδίου με τίτλο “Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) και Εκσυγχρονισμός της επιμελητηριακής νομοθεσίας” αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: “Καθιδρύεται καθεστώς αναγκαίας διαφάνειας κατά την άσκηση εμπορικής δραστηριότητας και εμπεδώνεται κατά τον τρόπο αυτό η ασφάλεια του δικαίου και των εν γένει συναλλαγών. Περαιτέρω με τις διατάξεις του προτεινόμενου νομοσχεδίου, εξυπηρετείται η δημοσιότητα της εμπορικής δραστηριότητας κατά τον πλέον πρόσφορο και επιθυμητό τρόπο και εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις άσκησης και προστασίας της νόμιμης εμπορικής δραστηριότητας…[Η] υποχρεωτική συμμετοχή στο Γ.Ε.ΜΗ. όλων των φορέων που ασκούν εμπορική δραστηριότητα αναβαθμίζει και αξιοποιεί το σημαντικό, για την ανάπτυξη της Εθνικής Οικονομίας, θεσμό των Επιμελητηρίων”. Με βάση τους ανωτέρω ρητά διακηρυγμένους στόχους καθιερώνεται υποχρέωση καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ. για ευρύ κύκλο φυσικών και νομικών προσώπων, ενώσεων αυτών και άλλων νομικών οντοτήτων, που είναι έμποροι ή ασκούν εμπορία κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στη διάταξη. (Ολ ΝΣΚ 259/2017). Επιπλέον η υποχρέωση καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ. όλων των εμπόρων, είτε φυσικών είτε νομικών προσώπων, προκύπτει όχι μόνο από το άρθρο 1 του ν. 3419/2005, αλλά και από άλλες διατάξεις του, όπως από το άρθρο 11 όπου θεσμοθετείται η υποχρέωση της αρμόδιας υπηρεσίας για καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. αυτεπάγγελτα στην περίπτωση που αυτό δεν έχει γίνει από τον υπόχρεο, το άρθρο 15 που παρέχει μαχητό τεκμήριο εμπορικής ιδιότητας στον έμπορο που έχει καταχωρισθεί στο Γ.Ε.ΜΗ., το άρθρο 16 που ορίζει ότι η εμπορική δημοσιότητα πραγματοποιείται με την καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. κ.α. Ο σκοπός μάλιστα και η ύπαρξη του Γ.Ε.ΜΗ. επιδρά και διευκολύνει τη δράση των Επιμελητηρίων που και αυτά αποσκοπούν στην προστασία και ανάπτυξη της εμπορικής δραστηριότητας εναρμονιζόμενης με τους γενικότερους στόχους της Εθνικής Οικονομίας.
12. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 1 του Εμπορικού Νόμου την εμπορική ιδιότητα αποκτούν τα φυσικά πρόσωπα κυρίως κατά το υποκειμενικό σύστημα, όταν δηλαδή ενεργούν κατά σύνηθες επάγγελμα εμπορικές πράξεις (Εφ Αθ 4147/2011 ΝΟΜΟΣ). Επειδή μάλιστα ο νόμος δεν διακρίνει μεταξύ εμπόρων οι οποίοι ασκούν εμπορία σε αξιόλογη έκταση, και αυτών που το εμπόριο διεξάγεται σε μικρή κλίμακα, έμπορος καθίσταται και όποιος ασκεί εμπορική δραστηριότητα σε μικρή έκταση, με εξαίρεση εκείνο το φυσικό πρόσωπο που ασκεί μεν εμπορικές πράξεις, αλλά το κύριο στοιχείο της δραστηριότητας του είναι η σωματική εργασία και το κέρδος που αποκομίζει αποτελεί κατά το μεγαλύτερο μέρος αμοιβή αυτής (Γνωμ. ΝΣΚ 368/2005 ατομ. με περαιτέρω παραπομπές). Οι εμπορικές πράξεις είναι αυτές που απαριθμώνται στα άρθρα 2 και 3 του β.δ. 2/14-5-1835 “Περί αρμοδιότητας Εμποροδικείων”. Γίνεται όμως δεκτό νομολογιακά ότι “εμπορική πράξη είναι και εκείνη που δεν αναφέρεται μεν στα διαληφθέντα άρθρα, περιέχει όμως διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία των οικονομικών αγαθών, φέρει δε και τα στοιχεία της αβεβαιότητας ή του κινδύνου ή με άλλη διατύπωση, κάθε δραστηριότητα που ενέχει οργάνωση κεφαλαίου και εργασίας, λόγω της οποίας υπάρχει κερδοσκοπική εκμετάλλευση των αγοραζομένων υλών και της εργασίας των χρησιμοποιουμένων τρίτων προσώπων και των μηχανικών ή άλλων εγκαταστάσεων” (Εφ Αθ 5739/2002 με περαιτέρω παραπομπές σε θεωρία και νομολογία ΝΟΜΟΣ). Ως επάγγελμα νοείται η με πρόθεση βιοπορισμού συνήθης και όχι περιστασιακή απασχόληση. Είναι αδιάφορο αν ο ασκών τις πράξεις αυτές έχει και άλλη ιδιότητα ή παράλληλα ασκεί και άλλη εμπορική δραστηριότητα (Α.Π. 708/1986 ΝΟΜΟΣ). Με βάση τα προπαρατεθέντα γίνεται δεκτό ότι η ξενοδοχειακή επιχείρηση αποτελεί εμπορική δραστηριότητα και ο ξενοδόχος είναι έμπορος (Γνωμ. ΝΣΚ 200/2010 ). Ειδικότερα ξενοδόχος είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο κατ’ επάγγελμα δέχεται πελάτες και τους παρέχει κατάλυμα προς διαμονή σε συνδυασμό συνήθως με άλλες ξενοδοχειακές/τουριστικές υπηρεσίες. Η επαγγελματική του δραστηριότητα συνίσταται στην εκμετάλλευση ξενοδοχείου, η οποία δραστηριότητα παρουσιάζει στοιχεία οργάνωσης κεφαλαίου (ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις), εργασίας (κερδοσκοπεί επί της εργασίας των εργατοϋπαλλήλων που εργάζονται σ’ αυτό) και παροχής υπηρεσιών (παροχή καταλύματος και άλλων ξενοδοχειακών τουριστικών υπηρεσιών). Ως εκ τούτου είναι εμπορική και του προσδίδει την εμπορική ιδιότητα, (βλ. Μαντενιώτη-Λυρατζοπούλου, ΧρΙΔ 2/2007, 777επ.). Όλες οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις εγγράφονται υποχρεωτικά ως μέλη του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΞΕΕ), το οποίο αποτελεί ν.π.δ.δ. Το Επιμελητήριο αυτό ιδρύθηκε με το ν.δ. 866/1941 (Α’ 452) που διατηρήθηκε σε ισχύ με την 316/1946 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Α’ 179) με το οποίο συγχωνεύθηκαν σε ενιαίο ν.π.δ.δ. υπό τον τίτλο “Επιμελητήριον Τουριστικών Ξενοδοχείων της Ελλάδος” τα μέχρι τότε τρία ανεξάρτητα νομικά πρόσωπα, το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Τουριστικών Ξενοδοχείων, η Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων και το Ταμείο Πρόνοιας Ξενοδόχων. (ΣτΕ 1053/2006 ΝΟΜΟΣ). Σκοπός του ΞΕΕ είναι η εξύψωση του ξενοδοχειακού επαγγέλματος με κάθε μέσο, η λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία των μελών του και η προώθηση των επαγγελματικών συμφερόντων τους.
13. Ακολούθως σύμφωνα με το άρθρο 3 του β.δ. της 2/14 Μαΐου 1835 «περί αρμοδιότητος των Εμποροδ/κείων» πράξεις θαλασσίου εμπορίου, όπως η κατασκευή, αγορά, πώληση, μεταπώληση πλοίου οι θαλάσσιες αποστολές, στις οποίες περιλαμβάνονται όλες οι επιχειρήσεις που έχουν ως όργανο εκτέλεσης το πλοίον ως όλο, η αγορά, πώληση αρμένων εξαρτίων και ζωοτροφών και γενικά ειδών που αφορούν τη συντήρηση, τον εξοπλισμό και την κίνηση του πλοίου, όλες οι ναυλώσεις επομένως και η σύμβαση μεταφοράς επιβάτη, κάθε ναυτικό δάνειο, όλες οι συμφωνίες και συμβάσεις για τη μίσθωση του πληρώματος και οι συμβάσεις μίσθωσης ναυτικών για υπηρεσία σε εμπορικά πλοία (συμβάσεις ναυτολόγησης) αποτελούν εμπορικές πράξεις. Κατά συνέπεια έμπορος είναι όποιος διενεργεί κατά σύνηθες επάγγελμα αυτές τις πράξεις. Έχει γίνει δεκτό ότι ” τόσο ο πλοιοκτήτης όσο και ο συμπλοιοκτήτης που ενεργούν κατ’ επάγγελμα τις παραπάνω πράξεις θαλασσίου εμπορίου… είναι έμποροι”. (Γνωμ ΝΣΚ 471/2006, ατομική). Η άποψη αυτή επικρατεί στη θεωρία και νομολογία οι οποίες δέχονται ότι ο πλοιοκτήτης, ο συμπλοιοκτήτης και ο εφοπλιστής έχουν εμπορική ιδιότητα γιατί εκμεταλλεύονται πλοίο, δηλαδή, ενεργούν ναυτιλιακές εργασίες με κερδοσκοπικό σκοπό. (Βλ. Περάκης-Ρόκας, Εισαγωγή στο Εμπορικό Δίκαιο, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη 2011, σελ. 150 και ΕφΑΘ 2753/1974 ΕΕμπΔ 1975, 52, ΕφΑΘ 8734/1986, ΕΕμπΔ 1986, 664 για την εμπορική ιδιότητα πλοιοκτήτη και εφοπλιστή και ΕφΑΘ 2943/1970 ΕΕμπΔ, 1971, 198 για την εμπορική ιδιότητα συμπλοιοκτήτη). Άρα κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι πλοιοκτήτης, εφοπλιστής ή συμπλοιοκτήτης και εκτελεί δια Θαλάσσης μεταφορές προσώπων ή πραγμάτων ή πραγματοποιεί οποιαδήποτε ναυτιλιακή εργασία που επιδιώκει το κέρδος εγγράφεται υποχρεωτικά στο Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδας (Ν.Ε.Ε.). Το τελευταίο αποτελεί ν.π.δ.δ. το οποίο ιδρύθηκε με το ν.δ. 644/1948 και έχει σαν σκοπό την προστασία και προώθηση των συμφερόντων της Εμπορικής Ναυτιλίας με εισηγήσεις, γνωμοδοτήσεις, έρευνες και γενικά κάθε πρόσφορο μέσο.
14. Περαιτέρω τα επιμελητήρια ως θεσμός αποτελούν ένωση εμπόρων Δημοσίου Δικαίου που αποσκοπούν στην προστασία και την προώθηση του εμπορίου, δηλαδή ενεργούν ως φορείς δημόσιας διοίκησης προς εκπλήρωση δημοσίων σκοπών. Για το λόγο αυτό δεν δύναται να θεωρηθούν ως συντεχνιακή ή συνδικαλιστική οργάνωση, αλλά θεσμός που αποβλέπει στη διασφάλιση του ελέγχου ενός επαγγέλματος. (Γνωμ. ΝΣΚ 90/2008). Εξαιτίας του δημόσιου χαρακτήρα της συμμετοχής του ο έμπορος δεν δικαιούται να προβάλει το (αρνητικό) δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι προκειμένου ν’ αποφύγει την εγγραφή του. Από την υποχρεωτικότητα της συμμετοχής στα Επιμελητήρια πηγάζει και η απαγόρευση άσκησης της σχετικής δραστηριότητας στους μη εγγεγραμμένους. Η άποψη αυτή για την υποχρέωση εγγραφής στα Επιμελητήρια των φυσικών και νομικών προσώπων που ασκούν εμπορική δραστηριότητα, γίνεται δεκτή και από τη νομολογία (ΣτΕ 1667, 4110/2012, ΝΟΜΟΣ).
15. Γίνεται δεκτό, επίσης, ότι στη νομοθεσία περί Επιμελητηρίων με τον όρο επιχείρηση νοείται, «το σύνολο των πραγμάτων, δικαιωμάτων και πραγματικών καταστάσεων ή σχέσεων (κινητά, ακίνητα, απαιτήσεις, πελατεία, καλή φήμη, εμπορικά απόρρητα, εμπορική πίστη, δίκτυο λειτουργίας, διαφήμιση, τεχνογνωσία, εφευρέσεις κλπ) τα οποία έχουν οργανωθεί σε οικονομική ενότητα από το φορέα τους, φυσικό ή νομικό πρόσωπο για την επίτευξη κερδοσκοπικού σκοπού» (Γνωμ. ΝΣΚ 90/2008). Ο ν. 2081/1992 αρχικά προέβλεπε τη δυνατότητα κατανομής των μελών των Επιμελητηρίων σε Τμήματα και στη συνέχεια με το άρθρο 21 του Ν. 3419/2005 τα Επιμελητήρια διακρίθηκαν σε αμιγή και μεικτά και εξουσιοδοτήθηκε η Διοίκηση να καθορίσει τα κριτήρια ταξινόμησης των εμπορικών δραστηριοτήτων των μελών τους και να ταξινομήσει αυτά ανά Επιμελητήριο ή ανά Τμήματα Επιμελητηρίων. Κατόπιν με το ν. 4497/2017 ορίστηκε ότι τα Επιμελητήρια κατανέμουν τα μέλη τους σε τρία τμήματα ανάλογα με τη δραστηριότητα τους που είναι τα εξής: α) μεταποιητικό, β) εμπορικό και γ) υπηρεσιών. Ειδικά όσον αφορά τα Επαγγελματικά Επιμελητήρια, η κατανομή των μελών τους γίνεται σε δύο τμήματα, στο τμήμα επαγγελματιών και στο τμήμα υπηρεσιών.
16. Από τα παραπάνω συνάγονται τα εξής: Το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος, το οποίο συγκεντρώνει όσες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις λειτουργούν στη χώρα, αποτελεί αμιγές Επαγγελματικό Επιμελητήριο, γιατί όλα τα μέλη του ασκούν την ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα. Ομοίως, το Ναυτικόν Επιμελητήριο της Ελλάδος, το οποίο συγκεντρώνει όλους τους πλοιοκτήτες ή συμπλοιοκτήτες σκαφών που φέρουν την ελληνική σημαία αποτελεί αμιγές Επαγγελματικό Επιμελητήριο, γιατί όλα τα μέλη του ασκούν την ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα.
17. Η υποχρέωση εγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ. όλων των προσώπων που ασκούν εμπορική δραστηριότητα θεσπίζεται ρητά από τον νομοθέτη στο ν.3419/2005. Στο άρθρο 1 του νόμου αυτού ορίζεται ότι εγγράφονται υποχρεωτικά “τα φυσικά πρόσωπα που είναι έμποροι” χωρίς εξαίρεση, (περίπτωση α). Επιπλέον “η ένωση προσώπων που ασκεί εμπορία” και “κάθε εμπορική εταιρία” εφόσον η σύστασή της έγινε κατά το ελληνικό δίκαιο. Εξαιρούνται τρεις περιπτώσεις από τις οποίες οι δύο αφορούν ναυτικές εταιρίες, (περίπτωση β). Δηλαδή τις ναυτικές εταιρίες του ν. 959/1979 και τις Ναυτιλιακές Εταιρίες Πλοίων Αναψυχής του ν. 3182/2003. Και για τις δύο αυτές περιπτώσεις ο νομοθέτης έχει καθιερώσει ξεχωριστά Μητρώα στα οποία καταχωρίζονται αυτές και δι’ αυτής της καταχωρίσεως αποκτούν νομική προσωπικότητα και επομένως η ασφάλεια δικαίου και η απαιτούμενη δημοσιότητα των εμπορικών συναλλαγών επιτυγχάνεται με αποτελεσματικό τρόπο. Η ρητή λοιπόν επιταγή του νομοθέτη στο άρθρο 1 του ν. 3419/3005 ερμηνευόμενη σύμφωνα με το σκοπό του, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι αφενός μεν όλα τα φυσικά πρόσωπα που είναι έμποροι και αφετέρου όλες οι ενώσεις προσώπων, είτε χωρίς νομική προσωπικότητα (π.χ. συμπλοιοκτησία 10ΚΙΝΔ) που έχουν εμπορική δραστηριότητα, είτε με νομική προσωπικότητα που είναι εμπορικές, υποχρεούνται να εγγραφούν στο Γ.Ε.ΜΗ.
18. Συνεπώς, όσον αφορά τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:
Α. Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που λειτουργούν ως ατομικές με κύριο χαρακτηριστικό το μικρό μέγεθος τους, όπως αυτό συνάγεται από τις εγκαταστάσεις τους, το απασχολούμενο προσωπικό και τον αριθμό πελατών που φιλοξενούν, εντάσσονται στην έννοια του μικρέμπορου και δεν εγγράφονται στο Γ.Ε.ΜΗ.
Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή όταν η ατομική ξενοδοχειακή επιχείρηση χαρακτηρίζεται από μεγάλη εμπορική δραστηριότητα, όπως αυτό προκύπτει από τις χρησιμοποιούμενες εγκαταστάσεις, το απασχολούμενο προσωπικό, καθώς και τον αριθμό των φιλοξενούμενων πελατών, ο ξενοδόχος αποκτά την εμπορική ιδιότητα και επιβάλλεται η εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ.
Β. Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που λειτουργούν υπό εταιρικό σχήμα εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες.
Σ’ αυτές που αποκτούν τον εμπορικό χαρακτήρα κατά το τυπικό σύστημα, δηλαδή με βάση την εμπορικότητα του σκοπού τους, τον οποίο καθορίζει ο νόμος (Α.Ε., Ε.Π.Ε.) και σ’ αυτές που αποκτούν τον εμπορικό χαρακτήρα κατά το ουσιαστικό σύστημα, δηλαδή με τη διενέργεια εμπορικών πράξεων. Σ’ αυτή την περίπτωση, επειδή, όπως προαναφέρθηκε, η διεύθυνση ξενοδοχειακής επιχείρησης αποτελεί εμπορική δραστηριότητα, ο φορέας αυτής αποκτά την εμπορική ιδιότητα. Κατά συνέπεια και στις δύο περιπτώσεις οι εταιρείες που λειτουργούν ξενοδοχειακές επιχειρήσεις εγγράφονται στο Γ.Ε.ΜΗ. γιατί αποτελούν εμπορικές εταιρίες σύμφωνα με το νόμο.
19. Όσον αφορά τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις διακρίνουμε, ομοίως, τις εξής περιπτώσεις;
Α. Ο φορέας της επιχείρησης είναι φυσικό πρόσωπο και έχει την ιδιότητα του πλοιοκτήτη, συμπλοιοκτήτη ή εφοπλιστή. Σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις έχει αποκτήσει την εμπορική ιδιότητα, γιατί η εκμετάλλευση ενός πλοίου απαιτεί συνεχή και συστηματική επιχειρηματική δράση και κάθε ναυτιλιακή εργασία με σκοπό το κέρδος αποτελεί εμπορική πράξη. Επομένως υποχρεούται να εγγραφεί στο Γ.Ε.ΜΗ.
Β. Ο φορέας της επιχείρησης αποτελεί νομικό πρόσωπο, δηλαδή αυτή λειτουργεί υπό εταιρικό σχήμα. Εφόσον για τις εταιρίες αυτές ισχύει το τυπικό σύστημα, δηλαδή αποκτούν τον εμπορικό χαρακτήρα τους με βάση το νόμο, υποχρεούνται να εγγραφούν στο Γ.Ε.ΜΗ. Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή όταν αποκτούν τον εμπορικό χαρακτήρα με βάση το ουσιαστικό σύστημα, υποχρεούνται και πάλι να εγγραφούν στο Γ.Ε.ΜΗ. γιατί όλες οι ναυτιλιακές πράξεις εκμετάλλευσης πλοίου έχουν εμπορικό χαρακτήρα.
Κατά συνέπεια και στις δύο περιπτώσεις οι εταιρείες που διευθύνουν ναυτιλιακές επιχειρήσεις εγγράφονται στο Γ.Ε.ΜΗ. ως εμπορικές.
Τέλος, το άρθρο 94 του ν. 4314/2014 επιτάσσει την αυτεπάγγελτη ενημέρωση του Επιμελητηρίου στο οποίο υπάγεται μία επιχείρηση για την εγγραφή και κάθε άλλη οριστική πράξη. (Η διάταξη αυτή επαναλαμβάνεται από το νομοθέτη και στο άρθρο 64 παρ. 3 εδάφιο 1 του ν. 4497/2017). Επομένως το Γ.Ε.ΜΗ. υποχρεούται να ενημερώνει τα Ξενοδοχειακά και τα Ναυτικά Επιμελητήρια για τις ανωτέρω πράξεις των ξενοδοχειακών και των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Δεν ανακύπτει τέτοια υποχρέωση προς τα Εμποροβιομηχανικά Επιμελητήρια γιατί οι προαναφερθείσες επιχειρήσεις δεν αποτελούν μέλη τους. Επισημαίνεται ότι η εγγραφή στα επαγγελματικά Επιμελητήρια δεν υποκαθιστά την υποχρέωση εγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ.
Απάντηση
20. Ενόψει των προεκτεθέντων, επί των τιθεμένων ερωτημάτων το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Β’ Τμήμα), γνωμοδότησε, ομοφώνως, ως ακολούθως:
Στο Γ.Ε.ΜΗ. εγγράφονται οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις υπό τις εξής προϋποθέσεις:
Αν λειτουργούν ως ατομικές επιχειρήσεις, εφόσον το φυσικό πρόσωπο που αποτελεί το φορέα της επιχείρησης έχει αποκτήσει την εμπορική ιδιότητα.
Αν λειτουργούν υπό εταιρική μορφή πάντοτε.
Οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις ανεξάρτητα αν λειτουργούν ως ατομικές ή υπό κάποιο εταιρικό σχήμα υποχρεούνται πάντοτε να εγγράφονται στο Γ.Ε.ΜΗ.
Το Γ.Ε.ΜΗ. υποχρεούται να ενημερώνει τα Επιμελητήρια, στα οποία εγγράφονται υποχρεωτικά οι ξενοδοχειακές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις, δηλαδή το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας και το Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδας αντίστοιχα, αυτεπάγγελτα για την εγγραφή και κάθε άλλη οριστική πράξη.
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Αθήνα, 10-4-2018
Ο Προεδρεύων
Στέφανος Δέτσης
Αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους
Αριθμ. οικ. 26806/699/2018 Απόδοση μέρους της εισφοράς του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 έτους 2017
Αριθμ. οικ. 26806/699/11-05-2018
(ΦΕΚ Β’ 1841/22-05-2018)
Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) του άρθρου 102 του ν. 4387/2016 «Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας − Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού − συνταξιοδοτικού συστήματος − Ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος και τυχερών παιγνίων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 85/Α΄),
β) του ν.2956/2001 «Αναδιάρθρωση του ΟΑΕΔ και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 258/Α΄/2001),
γ) του π.δ. αριθμ. 63/22-4-2005 «Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά Όργανα» (ΦΕΚ 98/Α΄),
δ) του άρθρου 16 του Π.Δ.134/2017 (ΦΕΚ 168/Α΄) «Οργανισμός Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης»,
ε) του π.δ. 125/2016 (ΦΕΚ 210/Α΄) «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών»,
στ) Του π.δ. 22/2018 (ΦΕΚ 37/Α΄) «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών».
2. Την αριθμ. Υ.13471/4878/17-03-2018 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Αθανάσιο Ηλιόπουλο (ΦΕΚ 814/Β΄), όπως ισχύει.
3. Την αριθμ. οικ. 59285/18416/2017 (ΦΕΚ 4503/Β΄) απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
4. Την αριθμ. Φ80000/οικ.26392/1075/21.7.2016 εγκύκλιο της Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών και Ασθένειας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. (ΑΔΑ: Ω9ΚΑ-465Θ1Ω-ΦΟΘ).
5. Τα σχετικά αιτήματα των συνταξιουχικών οργανώσεων.
6. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις αυτής της απόφασης προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού του ΟΑΕΔ ύψους 2.082.800,00 € περίπου, η οποία θα καλυφθεί από τις πιστώσεις του ΚΑΕ 3395 «Απόδοση των εισπράξεων που έγιναν για λογαριασμό των Ν.Π.Ι.Δ. (Οργανισμών, Συνεταιρισμών, Συλλόγων, Σωματείων κλπ» έτους 2018 του Λογαριασμού Κοινωνικής Πολιτικής του Ενιαίου Λογαριασμού για την Εφαρμογή Κοινωνικών Πολιτικών (Ε.Λ.Ε.Κ.Π.).
7. Την αριθμ. οικ. 26754/2192/11-5-2018 εισήγηση της προϊσταμένης της Γ.Δ.Ο.Υ.,
αποφασίζουμε:
Για την άμεση αντιμετώπιση των λειτουργικών δαπανών των συνταξιουχικών οργανώσεων και μέχρι την έκδοση της απόφασης με την οποία καθορίζονται οι δικαιούχες συνταξιουχικές οργανώσεις (Ομοσπονδίες-Σωματεία-Συνομοσπονδίες), οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής στην κατανομή, τα κριτήρια και η διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά καθώς και ο τρόπος ελέγχου της ορθής διαχείρισης των ποσών, αποδίδεται στις παρακάτω αναφερόμενες ομοσπονδίες και συλλόγους ποσό ανάλογο με τον αριθμό των συνταξιούχων-μελών, από το λογαριασμό που κατατίθεται το ποσό της προβλεπόμενης από το άρθρο 102 του ν. 4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α΄) μηνιαίας εισφοράς 0,20 €, η οποία παρακρατήθηκε το έτος 2017 υπέρ συλλογικών οργάνων συνταξιούχων από τις καταβαλλόμενες κύριες συντάξεις, ως ακολούθως:
ΠΟΣΟ (σε €)
Π.Ο. ΠΟΛΙΤΙΚΩΝΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ
450.000
Π.Ο.Σ.Υ.ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
49.000
Π.Ο. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ
100.000
Π.Ο. ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
90.000
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝΙΚΑ
1.350.000
Π.Σ.ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝΔΙΚΗΓΟΡΩΝ
32.500
Π.Σ. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΩΝ
2.300
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤ/ΩΝΕΜΠΟΡΙΚΗΣΤΡΑΠΕΖΗΣ
9.000
ΣΥΝΟΛΟ
2.082.800
Τα ποσά αυτά θα συμψηφισθούν με το δικαιούμενο ποσό κάθε οργάνωσης, όπως αυτό θα ορισθεί με βάση την παραπάνω αναφερόμενη απόφαση.
Ο ΟΑΕΔ προβαίνει στην άμεση απόδοση των ποσών στις αναφερόμενες οργανώσεις από το Λογαριασμό Κοινωνικής Πολιτικής του άρθρου 34 του ν. 4144/2013, μετά την υποβολή σχετικής αίτησης σύμφωνα με τα παραπάνω οριζόμενα.
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
